DHEA – rola, norma, niedobór i nadmiar
DHEA, czyli dehydroepiandrosteron, to hormon steroidowy nazywany hormonem młodości. Jest substancją, którą organizm przekształca w testosteron i estradiol. Jej rola jest nie do przecenienia, dlatego gdy z wiekiem jej poziom w organizmie spada, konieczna może okazać się suplementacja. Co warto wiedzieć?
Co to DHEA?
DHEA, czyli dehydroepiandrosteron (łac. prasteronum) to hormon steroidowy odkryty i zsyntetyzowany przez Étienne’a-Émile’a Baulieu. Substancja naturalnie jest produkowana w nadnerczach, w warstwie siateczkowatej kory nadnerczy, w niewielkim stopniu również przez jądra i jajniki. Hormon jest wydzielany w rytmie dobowym, głównie w godzinach porannych. Ponieważ jego poziom we krwi zmniejsza się wraz z wiekiem, mówi się o nim hormon młodości.
Do powstania dehydroepiandrosteronu niezbędny jest cholesterol. Kontrola produkcji uzależniona jest od hormonu adrenokortykotropowego ACTH. Większość DHEA w organizmie człowieka występuje pod postacią DHEA-S (siarczanu dehydroepiandrosteronu). Hormon DHEA i siarczan dehydroepiandrosteronu (DHEA-S04) jest obecny zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.
Jakie właściwości ma DHEA? Jaką pełni rolę? Substancja wykazuje podobieństwo do testosteronu i estradiolu. U kobiet DHEA uczestniczy w produkcji estrogenów (estradiolu oraz estronu), natomiast u mężczyzn wspiera syntezę androgenów.
Norma DHEA, niedobór i nadmiar
Stężenie DHEA w organizmie stopniowo rośnie od około 10. roku życia, osiągając szczyt między 25. a 30. rokiem życia, po czym powoli jego stężenie maleje.
Stężenie DHEA zależy od płci. I tak:
- dla kobiet mieści się zwykle w granicach między 2 a 10 μmol/l (75 – 370 μg/dl),
- dla mężczyzn mieści się w granicach między 3 a 12 μmol/l (110 – 470 μg/dl).
Nadmiar i niedobór hormonu DHEA może wskazywać nie tylko na naturalne procesy starzenia zachodzące w organizmie wraz z wiekiem, ale i schorzenia, które wymagają leczenia.
Niedobór DHEA może objawiać się poczuciem braku energii i siły, mniejszą sprawnością fizyczną i intelektualną. Ponieważ hormon wpływa na utrzymanie libido i potencji, dojrzewanie płciowe, wzrost masy kostnej, zmiany jego stężenia mogą prowadzić do dyskomfortu odczuwanego w sferze psychicznej i seksualnej.
Skutkiem jest obniżenie libido i potencji, osteopenia, obniżenie odporności organizmu, pogorszenie samopoczucia, spadek energii, drażliwość i nerwowość, kłopoty z koncentracją i pamięcią, zaburzenia hormonalne, wzrost ilości tkanki tłuszczowej ze spadkiem ilości tkanki mięśniowej.
U kobiet podwyższone DHEA może powodować zanik miesiączki, pojawienie się zbyt intensywnego owłosienia typowego dla mężczyzn (tzw. hirsutyzm), trądziku, nieregularnych miesiączek lub braku miesiączki, problemów z zajściem w ciążę, łysienia typu męskiego i rozwoju cech męskich. Oznaczać może także przedwczesne dojrzewanie płciowe u dzieci, zmęczenie, nadwagę i nagłe zmiany nastrojów.
Wyniki badania DHEA
Badanie poziomu DHEA jest najczęściej łączone z oceną innych hormonów, takich jak FSH, LH, prolaktyna, estrogen oraz testosteron. Odchylenia od normy obserwowane są zarówno jako zbyt wysokie, jak i za niskie stężenie hormonu.
Zbyt wysokie stężenie hormonu jest przesłanką do diagnostyki w kierunku guza kory nadnerczy, raka nadnerczy. Podwyższony poziom DHEA wskazuje także na gruczolaka lub przerost kory nadnerczy.
Do innych przyczyn wpływających na wzrost poziomu tych hormonów w osoczu należy menopauza, hiperprolaktynemia, guzy jajnika, zespół Cushinga, guzy wydzielające ACTH, a także zespół policystycznych jajników (PCOS).
Obniżony poziom DHEA może wskazywać na konieczność diagnostyki w kierunku nieprawidłowego działania nadnerczy. Przyczyną obniżenia stężenia DHEA może być gruczolak nadnerczy wydzielający kortyzol, nowotwór nadnerczy, infekcja nadnerczy o podłożu bakteryjnym, wirusowym lub grzybiczym.
Nieprawidłowość może również wskazywać na chorobę Addisona (niewydolność kory nadnerczy), problemy z niedoczynnością przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy lub choroby autoimmunologiczne.
DHEA - suplementacja
Hormon DHEA jest produkowany w największych ilościach we wczesnych latach życia, z wiekiem zaczyna spadać. Jego suplementacja może być korzystna, gdy pojawia się:
- cukrzyca,
- otyłość,
- choroba układu sercowo-naczyniowego,
- hypercholesterolemia,
- depresja,
- osteoporoza,
- stwardnienie rozsiane,
- choroba Parkinsona,
- choroba Alzheimera,
- zaburzenie pracy układu odpornościowego.
Zarejestrowane w Polsce leki zawierające DHEA to: DHEA Eljot, Biosteron, Intrarosa, Novostella i Stymen. Dostępne są także suplementy diety.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
