Dysbakterioza – przyczyny, objawy i leczenie

Dysbakterioza, inaczej zespół rozrostu bakteryjnego, to zaburzenie występujące w obrębie mikroflory bakteryjnej (inaczej mikrobioty lub bioty). Istotą problemu jest brak dobroczynnych bakterii probiotycznych, ich zbyt mała ilość w jelitach lub nadmierna ilość bakterii w jelicie cienkim bakterii, które powinny kolonizować jelito grube.

Prawidłowa flora bakteryjna przewodu pokarmowego jest niezbędna, by proces trawienia i wchłaniania pokarmów przebiegał w sposób prawidłowy i efektywny. Warto również wiedzieć, że zmienia ona swój skład w zależności od umiejscowienia w przewodzie pokarmowym. Większość bakterii jelitowych kolonizuje końcowy odcinek jelita cienkiego oraz jelito grube.

Dysbakterioza to zaburzenie jakościowe lub ilościowe w składzie mikroflory bakteryjnej, które dotyczy także pochwy. Mówi się o niej w sytuacji, gdy w mikroflorze dróg rodnych kobiety stwierdza się obniżoną ilość pałeczek kwasu mlekowego (bakterii z rodzaju Lactobacillus) lub gdy do mikrobioty pochwy przedostają się bakterie beztlenowe bytujące w odbycie. Sysbakteriozę pochwy różnicuje się z kandydozą.

Dysbakterioza jelit ma wiele przyczyn. Najczęściej odpowiada za nią:

• długotrwała antybiotykoterapia,
• niedobory odporności,
• przewlekły i silny stres,
• stosowanie leków hamujących wydzielanie w żołądku kwasu solnego,
• długotrwała hormonoterapia,
• przewlekłe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
• niewłaściwa dieta uboga w błonnik,
• nadużywanie alkoholu, palenie papierosów,
• przebyta radioterapia lub chemioterapia,
• choroby układu pokarmowego, takie jak zaburzenie motoryki jelit, zapalenie jelit, żołądka, trzustki, uchyłki jelit, przetoki jelit.

W przypadku dysbakteriozy pochwy przyczyną może być zarówno antybiotykoterapia i zaburzenia odporności, jak i niewłaściwa higiena intymna czy częste korzystanie z basenu, sauny lub solarium.

Gdy dochodzi do nieprawidłowego rozwoju bakterii w jelicie cienkim, zaczynają się namnażać grzyby drożdżopodobne i bakterie proteolityczne. Ponieważ dochodzi do procesów gnilnych i uwalniania toksyn, pojawia się wiele dokuczliwych dolegliwości.

Objawami dysbakteriozy jelitowej są:

• bóle brzucha,
• zaparcia lub biegunki,
• wzdęcia, gazy jelitowe,
• uczucie niepełnego wypróżniania i ciągłego parcia na stolec,
• brak apetytu, zmniejszenie masy ciała,
• nudności, wymioty,
• bóle głowy,
• osłabienie, zmęczenie,
• zaburzenia snu,
• wysypka, świąd skóry,
• zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego,
• niedożywienie związane z zaburzeniami trawienia i wchłaniania witamin A, D, E oraz K. Może pojawić się osteoporoza, zaburzenia widzenia, obfite krwawienia, skłonność do powstawania siniaków, niedokrwistość.

W przypadku dysbakteriozy pochwy najczęstszymi objawami są:

• białe lub szare upławy o nieprzyjemnym, rybim zapachu,
• podrażnienie pochwy i okolic,
• świąd, pieczenie okolic intymnych.

Badaniami, które mogą pomóc zdiagnozować problem i rozpoznać zespół rozrostu bakteryjnego są:

• badania laboratoryjne (typowa jest widoczna niedokrwistość makrocytowa i hipoalbuminemia),
• RTG przewodu pokarmowego wraz oceną pasażu jelitowego (umożliwiają wykrycie wad anatomicznych),
• mikroskopowe badanie kału (w materiale pojawia się nadmierna ilość kropli tłuszczu),
• posiew bakteriologiczny treści jelitowej,
• testy oddechowe wodorowe lub testy z D-ksylozą.

W kwestii leczenia dysbakteriozy kluczowe jest ustalenie przyczyny patologii. Jeżeli istotą problemu jest nadmierne namnożenie się szkodliwych bakterii, niezbędna może okazać się antybiotykoterapia. Kluczowe jest stosowanie leków działających na Gram-ujemne bakterie tlenowe oraz beztlenowe. Gdy doszło do nadmiernego namnożenia się grzybów, wdraża się leki przeciwgrzybicze.

Kolejnym krokiem jest przywrócenie równowagi flory bakteryjnej. W tym celu stosuje się probiotyki, to jest preparaty zawierające w swoim składzie bakterie, które w warunkach fizjologicznych zasiedlają przewód pokarmowy. To głównie bakterie Bifidobacterium, Lactobacillus oraz drożdże Saccharomyces.

Bardzo ważny jest higieniczny tryb życia, zaprzestanie palenia i nadużywania alkoholu, unikanie sytuacji stresowych i przestrzeganie zasad zbilansowanej, racjonalnej diety, w której nie brakuje warzyw oraz produktów probiotycznych (np. jogurtów). One również wpływają na normalizację flory bakteryjnej jelit. Warto również zadbać o suplementację witamin, zwłaszcza D i B.