Fakty i mity o kurzajkach. Skąd się biorą i dlaczego wracają?

Kurzajki, nazywane też brodawkami wirusowymi, wywołuje wirus HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego. Do zakażenia najczęściej dochodzi przez kontakt ze skórą osoby zakażonej albo przez dotykanie powierzchni, na których znajduje się wirus.

HPV wnika do organizmu przez mikrouszkodzenia skóry. Czasem wystarczy niewielkie zadrapanie, przesuszona skóra albo otarcie. Wirus może rozwijać się przez wiele tygodni bez widocznych objawów, dlatego wiele osób nawet nie wie, kiedy doszło do zakażenia.

- Jednym z najczęstszych problemów związanych z brodawkami wirusowymi jest ich nawrotowość. Wynika ona przede wszystkim z biologii samego wirusa HPV oraz jego zdolności do utrzymywania się w obrębie naskórka nawet po pozornym ustąpieniu zmian - zauważa w rozmowie z WP abcZdrowie dermatolog dr n. med. Katarzyna Osipowicz.

Nawroty mogą mieć kilka przyczyn i wcale nie są takie oczywiste. Przede wszystkim wirus mógł nie zostać całkowicie usunięty z organizmu. Kurzajka widoczna na skórze to tylko część problemu.

- Usunięcie widocznej klinicznie brodawki nie zawsze oznacza całkowitą eliminację zakażonych keratynocytów. Wirus może pozostawać subklinicznie w skórze i ponownie aktywować się w sprzyjających warunkach - wyjaśnia ekspertka.

Podczas leczenia kurzajek ważne jest stosowanie się do zaleceń. Wiele osób kończy leczenie zbyt wcześnie, szczególnie wtedy, gdy kurzajka staje się mniejsza albo przestaje być widoczna. Kolejnym problemem bywa także nieregularne stosowanie preparatów.

- Istotnym problemem jest również niepełne lub zbyt krótkie leczenie. Pacjenci często przerywają terapię po częściowym spłaszczeniu zmiany, co prowadzi do utrzymywania się aktywnego zakażenia HPV. W praktyce dermatologicznej często obserwuje się także samodzielne mechaniczne opracowywanie zmian, wycinanie brodawek lub ich agresywne ścieranie - podkreśla dermatolog.

Nawroty kurzajek nie zawsze wynikają wyłącznie z nieskutecznego leczenia czy ponownego zakażenia. Duże znaczenie ma również ogólna kondycja organizmu i stan skóry. U części osób wirus HPV przez długi czas pozostaje uśpiony, a brodawki pojawiają się ponownie dopiero wtedy, gdy organizm jest osłabiony i gorzej radzi sobie z kontrolowaniem zakażenia.

- Istotną rolę w przebiegu zakażenia HPV odgrywa odpowiedź immunologiczna organizmu. Nawrotom brodawek sprzyjają m.in. przewlekły stres, przemęczenie, atopowe zapalenie skóry, nadmierna potliwość czy zaburzenia odporności - wymienia lekarka.

Wokół kurzajek narosło także wiele mitów, w które mnóstwo osób wciąż wierzy. Problem w tym, że część z nich nie tylko nie pomaga, ale może prowadzić do rozsiewania wirusa, pogorszenia stanu skóry oraz infekcji.

- Pacjenci bardzo często wierzą również w liczne mity dotyczące leczenia kurzajek. Jednym z najbardziej niebezpiecznych jest przekonanie, że brodawkę należy rozdrapać lub wyciąć. Mechaniczne uszkadzanie zmiany zwiększa ryzyko transmisji wirusa oraz wtórnych nadkażeń bakteryjnych - wskazuje dr Osipowicz.

Lekarka zdecydowanie odradza rozdrapywanie kurzajki lub samodzielne wycinanie. Może dojść do naruszenia zakażonej tkanki, a wirus może zostać przeniesiony na palce, narzędzia i kolejne miejsca na skórze. Dodatkowo łatwo wtedy o stan zapalny, krwawienie i nadkażenie bakteryjne.

- Tego typu działania nie tylko nie zwiększają skuteczności terapii, ale wręcz sprzyjają rozsiewowi wirusa. Zjawisko autoinokulacji, czyli przenoszenia HPV na inne okolice własnej skóry, jest jedną z najczęstszych przyczyn pojawiania się nowych zmian - ostrzega ekspertka.

Ryzykowne jest również używanie tych samych przedmiotów do zdrowych obszarów skóry. Pilniki, pumeksy czy frezy mogą zatrzymywać drobne fragmenty naskórka zawierające wirusa, a używanie ich może sprawić, że HPV zostanie przeniosione.

Do rozsiewania wirusa może dojść także podczas golenia. Maszynka przesuwająca się po kurzajce uszkadza zmianę i przenosi zakażone komórki na kolejne fragmenty skóry. W efekcie po kilku tygodniach mogą pojawić się nowe brodawki.

W internecie można znaleźć dziesiątki porad na rzekomo skuteczne pozbycie się kurzajek. Zdecydowana większość jest nie tylko nieskuteczna, ale także niebezpieczna. Stosowanie octu, czosnku, soku z glistnika czy innych drażniących substancji w zbyt dużym stężeniu może prowadzić do bolesnych oparzeń, uszkodzenia zdrowego naskórka i powstawania trudno gojących się ran.

- W praktyce klinicznej obserwujemy również liczne powikłania po stosowaniu niesprawdzonych metod domowych, takich jak preparaty żrące, stężony ocet czy samodzielne przypalanie zmian. Może to prowadzić do uszkodzeń skóry, przewlekłych nadżerek, blizn oraz zaburzeń gojenia - tłumaczy dermatolog.

Choć kurzajki często wydają się jedynie drobnym problemem skórnym, w rzeczywistości potrafią być wyjątkowo uporczywe i łatwo nawracać. Wirus HPV może przez długi czas pozostawać w skórze, a nieodpowiednie leczenie, mechaniczne uszkadzanie zmian czy rozsiewanie wirusa sprzyjają pojawianiu się kolejnych brodawek.

W przypadku kurzajek największe znaczenie ma systematyczność, ostrożność i unikanie metod, które mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc. Warto pamiętać, że skuteczne leczenie to nie tylko usunięcie widocznej zmiany, ale również ograniczenie ryzyka nawrotów i dalszego zakażania skóry.

- Profilaktyka nawrotów powinna obejmować zarówno prawidłowo prowadzone leczenie, jak i ograniczenie transmisji wirusa. Podczas terapii należy unikać manipulowania zmianami, stosować indywidualne akcesoria kosmetyczne oraz dbać o odbudowę bariery naskórkowej - podsumowuje dr Osipowicz.