Gujawa – właściwości i walory prozdrowotne

Gujawa (Psidium L.) to roślina z rodziny mirtowatych. Występuje na Karaibach, w Ameryce Środkowej i w północnej części Ameryki Południowej. Jest znana jako gruszla (gruszla właściwa), guawa, gwajawa, gojawa i psydia.

Jak wygląda gujawa? Istnieje ponad 100 odmian gujawy, które różnią się między sobą zarówno kolorem, jak i kształtem. Wspólne dla nich jest to, że ich owoce rosną na wiecznie zielonych krzewach. Te mogą dorastać do 10 m.

Mają owalne, twarde i ciemne liście (ich długość może wynosić od 5 do 15 cm), a także białe kwiaty z pięcioma płatkami i licznymi pręcikami. Owoce, które przypominają gruszkę, są jadalne.

Najbardziej popularna gujawa jest okrągła. Ma jasny lub czerwonawy miąższ z małymi twardymi nasionami. Skórka owocu jest jasnozielona, żółta lub czerwona, cienka i delikatna. Ma charakterystyczny zapach przypominający aromat cytryny.

Jak jeść gujawę?

Gujawę można jeść na surowo (tak jak jabłko czy gruszkę) oraz po przetworzeniu. Ponieważ spożywa się zarówno miąższ, jak i pestki, ale nie skórkę, najlepiej przekroić owoc na ćwiartki. Jak smakuje gujawa? Owoc charakteryzuje się słodkawo-kwaskowatym smakiem (wyczuwalna jest wyraźna goryczka).

Owoc gujawy dodaje się do deserów, sałatek, soków, drinków, kompotu, ciast, lodów, musów, kremów, sosów czy koktajli. Nadaje się galaretki i dżemy. Z owoców i liści przygotowuje się herbatę.

Gujawa – gdzie kupić?

Świeżą gujawę można kupić w supermarketach czy delikatesach. W sklepach ze zdrową żywnością dostępny jest sok z gujawy, dżem, miąższ w saszetkach, suszona guawa oraz herbata z gujawą oraz suszone liście gujawy. Uprawa rośliny w Polsce możliwa jest tyko w doniczce.

Gujawa jest rośliną jadalną, wykorzystywaną w kuchni i przemyśle spożywczym. Jakie ma wartości odżywcze? Owoc wyróżnia się wysoką zawartością witaminy C (zawiera jej kilka razy więcej niż owoc pomarańczy), witaminy A, witamin z grupy B (witamina B1, B2, B6, B9), witaminy E, K i PP oraz soli mineralnych, takich jak mangan, potas, sód, żelazo, fosfor i magnez.

Obecne są w nim również silne przeciwutleniacze: likopen, kwercetyna, polifenole (kwas protatechowy, kwas ferulowy, kwas galusowy, kwas kawowy, kwercetyna) oraz kwasy tłuszczowe omega-3.

Miąższ i nasiona owocu są również zasobne w pektyny. To mieszanina węglowodanów (polisacharydy i oligosacharydy o zmiennym składzie). Pod względem odżywczym są ciałami balastowymi.

Pod względem żywieniowym stanowią jedną z frakcji rozpuszczalnego włókna pokarmowego (błonnika). Choć kaloryczność gujawy nie jest wysoka (porcja 100g dostarcza 68 kcal), owoc ma jednak wysoki indeks glikemiczny (IG). Wynosi on 75.

Świeże owoce gujawy pospolitej są nie tylko smaczne, ale i zdrowe - gujawa to roślina lecznicza o wielu właściwościach prozdrowotnych. Jej liście mają działanie przeciwbiegunkowe i przeciwbakteryjne, a liście i kora w medycynie ludowej są używane jako środek na dyzenterię.

To inaczej czerwonka bakteryjna, choroba zakaźna przewodu pokarmowego wywołana przez Gram-ujemne bakterie Shigella. Ponadto gujawa:

• usprawnia pracę układu pokarmowego, wspomaga prawidłową pracę jelit oraz przyśpiesza przemianę materii, obniża łaknienie,
• zmniejsza wchłanianie cukru we krwi,
• wzmacnia odporność, chroni przed chorobami i infekcjami,
• ma działanie przeciwzapalne i zdolność hamowania prostaglandyny (cząsteczki zapalne), wspomaga leczenie stanów zapalnych,
• poprawia przepływ krwi, wspomaga pracę serca i reguluje ciśnienie krwi,
• wspiera profilaktykę chorób wzroku, poprawia wzrok, spowalnia rozwój zaćmy i zwyrodnienia plamki żółtej,
• wspiera profilaktykę nowotworów (raka piersi, prostaty, płuc i jelita grubego),
• pomaga odżywić mózg,
• ma pozytywny wpływ na psychikę, reguluje pracę układu nerwowego,
• wpływa na rozwój układu nerwowego u płodu oraz chroni dziecko przed wystąpieniem wad rozwojowych.

Liście i owoce guawy to także naturalny kosmetyk. Ekstrakt z owoców to środek tonizujący oraz ściągający. Z kolei liście pomagają na niedoskonałości cery i kondycję włosów (ograniczają ich wypadanie).