Hipercholesterolemia - ryzyko związane z wysokim poziomem cholesterolu. Jak obniżyć cholesterol?

Nieprawidłowe stężenie tzw. złego cholesterolu (LDL) jest powyżej wartości 3 mmol/l (115 mg/dl) i cholesterolu całkowitego powyżej 5 mmol/l (190 mg/dl). Zbyt wysokie stężenie LDL występuje u około 60 proc. dorosłych Polaków.

To poważne zagrożenie, ponieważ hipercholesterolemia należy do czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, co oznacza, że udowodniono jej związek z wystąpieniem stanów chorobowych, takich jak: choroba niedokrwienna serca, zawał serca, udar mózgu, a nawet zgon.

U podłoża tych schorzeń leży miażdżyca naczyń, która rozwija się podstępnie przez wiele lat, często nie dając żadnych objawów. Tętnice przez nią zajęte stają się zwężone i nie mogą dostarczać odpowiedniej ilości krwi odżywiającej ważne życiowo narządy – mózg i serce. Choroba niedokrwienna serca jest główną przyczyną zgonów w Polsce. Zawał serca i udar mózgu często występują nagle, zupełnie niespodziewanie – niejednokrotnie zanim przybędzie pomoc medyczna, jest już za późno na ratunek. Dlatego tak ważne jest zwalczanie hipercholesterolemii, która przecież sama w sobie zazwyczaj nie daje objawów.

Walkę z podwyższonym poziomem cholesterolu zawsze zaczyna się od zmodyfikowania diety. Powinna być ona niskotłuszczowa, bogata w świeże warzywa i owoce, a także produkty z pełnego ziarna, orzechy, pestki i zdrowe oleje roślinne (takie jak oliwa z oliwek czy olej kokosowy).

Kolejne zalecenie to zwiększenie aktywności fizycznej – ruch pomaga „spalić” nadmiar cholesterolu. Takie postępowanie ma ogromne znaczenie i zawsze należy je wdrożyć, jednak w niektórych przypadkach nie jest ono wystarczające, żeby obniżyć poziom cholesterolu.

Jest tak w sytuacji, gdy hipercholesterolemia jest uwarunkowana genetycznie i występuje rodzinnie. Osoby z takimi predyspozycjami mają podwyższony poziom tej substancji, nawet pomimo drakońskiej diety i intensywnych ćwiczeń. Należy wtedy sięgnąć po leczenie farmakologiczne.

Istnieje kilka grup leków obniżających poziom cholesterolu we krwi, mimo to jedna z nich cieszy się szczególnym powodzeniem. Powodem jest duża skuteczność i stosunkowo niewielkie działania niepożądane leków z tej grupy. Są to właśnie statyny.

Działanie statyn polega na hamowaniu jednego z najważniejszych enzymów syntezy cholesterolu. Po zażyciu leku produkcja w wątrobie ustaje. Jednak komórki wątroby potrzebują cholesterolu (choćby do tworzenia składników żółci, która pomaga w trawieniu), więc zaczynają wyłapywać go z krwi. Hepatocyty na swojej powierzchni tworzą liczniejsze niż zazwyczaj receptory dla LDL, które stanowią pewnego rodzaju pułapkę. To powoduje obniżenie stężenia cholesterolu we krwi. Warto wspomnieć, że największa produkcja cholesterolu odbywa się w nocy – dlatego statyny powinno zażywać się wieczorem, co zwiększa ich efektywność.

Uważa się, że statyny nie tylko zmniejszają stężenie „złego cholesterolu” i czasami trójglicerydów, lecz u niektórych osób powodują także wzrost poziomu „dobrego” cholesterolu (HDL). Badania wykazały, że statyny chronią przed zawałem również osoby, które były nim zagrożone, choć badania krwi nie wykazywały u nich podwyższonego poziomu LDL.  

Źródła

1. Cybulska B., Kłosiewicz-Latoszek L., Zaburzenia lipidowe, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-19-7
2. Skoczyńska A., Patogeneza miażdżycy, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-02-4
3. Bartnikowska E., Michajlik A., Lipidy i lipoproteiny osocza, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2240-1
4. Banasiak W., Opolski G., Poloński L. (red.), Choroby serca - Braunwald, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-30-9