Hiperkalcemia, czyli nadmiar wapnia w organizmie - przyczyny, objawy, leczenie, czym grozi za wysoki poziom wapnia

Hiperkalcemia to stan, w którym w organizmie znajduje się za dużo wapnia. Co prawda, pierwiaste ten pełni bardzo istotne role - odpowiada za prawidłowy wzrost kości, wspiera funkcjonowanie mięśni, układu nerwowego, a także wpływa na proces krzepnięcia krwi. Organizm kieruje większość spożywanego wapnia do kości - tam znajduje się aż 99%. Pozostały 1% krąży we krwi. Jeśli jest go za dużo, mówimy o hiperkalcemii.

Normy wapnia w organizmie

Przyjmuje się, że norma stężenia wapnia we krwi mieści się w poziomach od 2.25 do 2.5 mmol/l. Każde laboratorium jednak może mieć własne jednostki miary i przeliczniki, dlatego nie należy sugerować się ogólnymi wartościami, ale szczegółowo zinterpretować wyniki badań.

Najczęściej przyczyną hiperkalcemii są zmiany hormonalne, a także konsekwentne stosowanie źle zbilansowanej diety. Bardzo często podwyższone stężenie wapnia wiąże się z nadczynnością przytarczyc.

Hormony wydzielane przez ten gruczoł odpowiadają za regulowanie poziomu wapnia w organizmie. Jeżeli z jakiegoś powodu ich praca jest zaburzona, przytarczyce zaczynają produkować zbyt dużo parathormonów (PTH). Efektem tego jest urudnione wydalanie wapnia z moczem, przez co zaczyna się on nadmiernie gromadzić w krwi.

Inną częstą przyczyną wystąpienia hiperkalcemii są toczące się procesy nowotworowe. Komórki nowotworowe produkują białka, których działanie jest podobne do PTH. Hiperkalcemia towarzyszy nowotworom nerek, płuc oraz tzw. nowotworom hematoonkologicznym - szpiczakowi, białaczce oraz chłoniakom.

Jeśli w przebiegu choroby nowotworowej nagle dojdzie do hiperkalcemii, może to oznaczać, że pojawiły się przerzuty do kości lub okolicznych węzłów chłonnych.

Znacznie rzadziej wymienia się takie przyczyny hiperkalcemii, jak:

• nadczynność tarczycy
• nadmiar witaminy D lub A
• choroby wymagające długotrwałego unieruchomienia pacjenta
• dieta bogata w nadmiar wapnia

Objawy hiperkalcemii obejmują szereg dolegliwości z różnych części organizmu. Nasilają się wraz ze wzrostem stężenia wapnia w organizmie. Najczęściej pojawiają się wówczas:

• nudności i wymioty
• trudności z koncentracją
• stany depresyjne i znaczne pogorszenie nastroju
• zmniejszenie napięcia mięśniowego
• bóle kostno-stawowe
• spadek siły mięśnioj
• częste parcie na mocz
• zaparcia
• bóle wrzodowe
• kamica moczowa
• niewydolność nerek
• nadciśnienie
• zaburzenia rytmu serca.

Łagodna postać hiperkalcemii przebiega zwykle bezobjawowo. Można ją zdiagnozować poprzez badania krwi, a czasem także poprzez wykonanie EKG serca. Jeśli poziom wapnia jest za wysoki, w zapisie badania wydłuża się odstęp PQ oraz skraca odstęp QT.

Leczenie hiperkalcemii polega na wyeliminowaniu jej przyczyny. Jeśli to choroba nowotworowa, należy zacząć leczenie właśnie jej. Nadmiar wapnia związany z zaburzeniami stężenia innych witamin również należy wyleczyć odpowiednią suplementacją lub odstawieniem niektórych leków. W przypadku innych chorób czy nieprawidłowości w diecie, również należy rozpocząć od zmian.

Następnym krokiem może być podanie leków, które zmniejszają stężenie wapnia w organizmie. Są to przede wszystkim leki moczopędne, hamujące wchłanianie wapnia lub takie, które zmniejszają uwalnianie wapnia z kości.

Czasem okazuje się, że niezbędna jest dializa - dzieje się tak, kiedy na skutek hiperkalcemii dojdzie do niewydolności nerek.

Nieleczona hiperalcemia może doprowadzić do śpiączki, a nawet do śmierci, dlatego konieczne jest podjęcie odpowiednich działań możliwie jak najszybciej.

Dieta w hiperkalcemii

Aby leczenie hiperkalcemii przebiegło pomyślnie, należy zmienić swoją dietę i wyeliminować z niej wszystkie produkty, w których stężenie wapnia, między innymi:

• fasolę
• ser biały oraz żółty
• sezam
• wodę mineralną.

Zamiast tego warto włączyć do diety fosfor, który wspomaga wydalanie wapnia z organizmu.