HTZ a ryzyko śmierci? Nowe dane z "BMJ" uspokajają

Jak wynika z analizy, opublikowanej na łamach "BMJ", obejmującej ponad 800 tys. kobiet, hormonalna terapia zastępcza (HTZ) nie była powiązana ze wzrostem ryzyka zgonu u pacjentek, które stosowały ją w okresie okołomenopauzalnym i nie miały przeciwwskazań zdrowotnych.

Autorzy podkreślają, że obserwacje są spójne z obecnymi zaleceniami, według których kobiety z umiarkowanymi lub nasilonymi objawami menopauzalnymi – o ile nie ma przeciwwskazań – mogą rozważyć HTZ jako formę leczenia.

Zobacz także: 8 produktów, po których hormony szaleją. Lekarka ostrzega

HTZ (nazywana też hormonalną terapią menopauzalną) bywa stosowana, by łagodzić dolegliwości typowe dla okresu okołomenopauzalnego – czyli kilku lat przed ostatnią miesiączką i po niej. To właśnie wtedy u części kobiet pojawiają się objawy, które potrafią mocno obniżać jakość życia, jak: uderzenia gorąca, nadmierna potliwość, kłopoty ze snem, wahania nastroju, a czasem także objawy depresyjne.

W ostatnich dwóch dekadach liczba kobiet korzystających z HTZ spadała. Powodem były przede wszystkim obawy o bezpieczeństwo terapii – w tym jej możliwy związek z ryzykiem raka piersi i innych nowotworów kobiecych.

Zespół pod kierownictwem Andersa Pretzmanna Mikkelsena ze Szpitala Uniwersyteckiego w Kopenhadze sięgnął po ogólnokrajowe rejestry w Danii. Do analizy włączono kobiety urodzone w latach 1950–1977, a ich stan zdrowia obserwowano od ukończenia 45. roku życia przez średnio 14 lat.

Z badania wykluczono osoby, u których mogły występować przeciwwskazania do HTZ, m.in.: trombofilia, zakrzepica tętnicza lub żylna, choroby wątroby, nowotwory piersi, macicy lub jajników. Nie uwzględniano też kobiet, które wcześniej stosowały HTZ, ani tych po operacji usunięcia obu jajników (obustronnej owariektomii) – w głównej analizie.

Naukowcy brali pod uwagę również czynniki, które mogłyby zniekształcać wyniki, m.in. wiek, liczbę dzieci, wykształcenie, dochody, kraj urodzenia oraz choroby współistniejące (np. cukrzycę, nadciśnienie czy choroby serca).

W grupie 876 805 kobiet około 12 proc. (104 086) zrealizowało receptę na HTZ, a łącznie 5,4 proc. badanych (47 594) zmarło w czasie obserwacji.

Początkowo – bez korekty o inne czynniki – wskaźnik zgonów wyglądał na wyższy u kobiet, które kiedykolwiek stosowały HTZ. Jednak po uwzględnieniu dodatkowych zmiennych różnica przestała być istotna statystycznie: nie potwierdzono związku między HTZ a wyższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.

Co ważne, badacze nie zauważyli też, by długość stosowania terapii zwiększała ryzyko śmierci – nie stwierdzono jego wzrostu nawet przy 10 latach i dłuższym korzystaniu z HTZ. Nie wykazano również jednoznacznych różnic w śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych ani nowotworowych między grupami.

Osobno przeanalizowano także niewielką grupę 703 kobiet w wieku 45–54 lat, które przeszły obustronną owariektomię z powodów innych niż nowotworowe. W tej grupie stosowanie hormonalnej terapii menopauzalnej wiązało się z wyraźnie lepszym przeżyciem – ryzyko zgonu było o 27–34 proc. niższe w porównaniu z kobietami po podobnym zabiegu, które HTZ nie stosowały.

Zdaniem autorów to sygnał do dalszej dyskusji, czy większej liczbie pacjentek po takim zabiegu nie powinno się proponować terapii hormonalnej.

W badaniu odnotowano też, że przezskórne formy HTZ (np. plastry czy żele) były powiązane z nieco niższym ryzykiem zgonu w porównaniu z brakiem terapii. Naukowcy zaznaczają jednak, że ten wątek wymaga potwierdzenia w kolejnych badaniach.

Badacze podkreślają, że ponieważ analizowano dane obserwacyjne, nie da się na tej podstawie przesądzić o związku przyczynowo-skutkowym. Zwracają jednak uwagę, że atutem pracy jest jej skala – objęła ogromną populację i wyniki pozostawały stabilne mimo wielu dodatkowych analiz.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: Polska Agencja Prasowa