Jukka - właściwości, działanie i zastosowanie

Jukka (łac. Yucca L.), znana jako juka, to rodzaj rodzin z rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Liczy około 50 gatunków tak bylin, jak i krzewów oraz drzew. Występuje naturalnie w Ameryce Północnej i Środkowej. Ponieważ jest w stanie przetrwać nawet w skrajnie trudnych warunkach atmosferycznych, nazywana jest drzewem życia.

Zastosowanie jukki

Jukka znajduje szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu i dziedzinach życia. Z jej liści pozyskiwane jest włókno służące do produkcji tkanin i lin. Uprawia się ją również ze względu na jadalny korzeń, który jest bogatym źródłem węglowodanów.

Jukkę wykorzystuje się również w medycynie, przemyśle farmaceutycznym, spożywczym i kosmetycznym, gdzie pełni funkcję środka pianotwórczego. Jest także uprawiana jako roślina ozdobn. Swoje walory estetyczne zawdzięcza kwiatom i liściom. Yucca jest dość łatwa w uprawie.

Jukka jest obecna w lecznictwie. Nie bez przyczyny rośliny z rodzaju jukka były ważnym elementem medycyny ludowej rdzennej ludności amerykańskiej. Obecnie zastosowanie lecznicze znajdują głównie takie gatunki jak:

• jukka karolińska, zwana też włóknistą (Yucca filamentosa), która bywa nazywana igłą Adama, hiszpańskim bagnetem oraz palmą iglastą. Ma postać wiecznie zielonego krzewu przypominającego bylinę,
• jukka kalifornijska (Yucca schidigera), która przyjmuje postać niskiego drzewa, dorastającego do 5 metrów wysokości.
• jukka krótkolistna (Yucca brevifolia), inaczej drzewo Jozuego. Ma pokrój wiecznie zielonego i wolno rosnącego drzewa, osiągającego do 12 metrów wysokości.

Surowcem zielarskim są liścieoraz korzeń juki ogrodowej. W sklepach zielarskich można kupić sproszkowany korzeń jukki, a w aptekach suplementy z jukki w formie kapsułek i tabletek.

Roślina jest także składnikiem kosmetyków (to głównie kremy, maści, balsamy oraz szampony zawierające saponiny otrzymane z różnych gatunków jukki). Są wykorzystywane do leczenia trądziku oraz pielęgnacji skóry wrażliwej i alergicznej. Wspierają walkę z wypadającymi włosami i podrażnioną, swędzącą skórą głowy.

Jukka zawiera takie substancje aktywne jak:

• antyoksydanty (kwas askorbinowy, mangan),
• sapogeniny steroidowe (tigogenina, smilagenina, sarsapogenina, gitogenina). Ekstrakty są standaryzowane na zawartość saponin. Ich zawartość naturalna szacowana jest na 1–6%. W ekstrakcie osiąga poziom od 10 do nawet 60%,
• związki fenolowe (jukkaol A-E, jukkaon A, lariksinol, resweratrol,
• enzymy.

Właściwości odżywcze sprawiają, że roślina i pozyskiwane wyciągi z jukki mają wielokierunkowe działanie i właściwości:

• sekretolityczne - zwiększają wydzielanie śluzu w drogach oddechowych i upłynniają zalegającą w drogach oddechowych wydzielinę. Roślina ułatwia odkrztuszanie i usuwanie gęstej wydzieliny,
• antyseptyczne,
• przeciwzapalne,
• przeciwbólowe,
• przeciwgrzybicze,
• przeciwobrzękowe i przeciwwysiękowe, ponieważ łagodzi obrzęk dróg oddechowych.

Wyciągi z jukki są stosowane w leczeniu pomocniczym infekcji górnych dróg oddechowych, ale i stanów zapalnych stawów, również tych, które przebiegają ze sztywnieniem i obrzękami.

Jukka wspiera także funkcjonowanie układu pokarmowego, ponieważ:

• reguluje procesy wydalnicze,
• wzmaga ruchy perystaltyczne jelit,
• redukuje wzdęcia, skurcze oraz zaparcia,
• wpływa na odbudowę flory bakteryjnej,
• pomaga chronić wątrobę i trzustkę, ograniczając uwalnianie w jelicie grubym gazów kałowych,
• wspomaga naturalne funkcje oczyszczania organizmu, ponieważ pomaga oczyszczać organizm z toksyn,
• sprzyja przemianie materii.

Lekarstwo z juki ogrodowej działa również korzystnie na skórę, poprawiając jej wygląd i kondycję, zwłaszcza cery trądzikowej, skóry alergicznej i wrażliwej. Ma to związek z tym, że:

• nawilża i oczyszcza skórę,
• działa na nią przeciwzapalnie, przeciwłojotokowo, antyseptycznie,
• ma działanie przeciwłojotokowe (zmniejsza czynność gruczołów łojowych),
• hamuje powstawanie zaskórników. Można spotkać z ekstraktem z jukki.

Jak zrobić wyciąg z jukki?

Aby zrobić alkoholowy wyciąg z juki, należy jedną część rozdrobnionych korzeni zalać 5 częściami 30- procentowego alkoholu. Po miesięcznej maceracji miksturę przecedza się i zlewa do butelek. Zalecane spożycie wyciągu z jukki wynosi 15 ml 2 razy dziennie.

Ze stosowaniem preparatów, które zawierają wyciągu z jukki, wiąże się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Możliwe są takie skutki uboczne jak nudności i wymioty, gorzki posmak w ustach, ból brzucha, biegunka. Z kolei długotrwała terapia (powyżej 3 miesięcy) może prowadzić do niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K). To skutek zaburzenia procesów wchłaniania.