Komora hiperbaryczna - działanie, przebieg HBO, przeciwwskazania, cena

Komora hiperbaryczna to szczelnie zamykane urządzenie, które umożliwia rozprowadzanie czystego tlenu w odpowiednio wysokim ciśnieniu. Dzięki temu tlen może swobodnie przenikać do komórek organizmu. Zwiększone stężenie tlenu ma dobroczynny wpływ na leczenie wielu chorób o ostrym lub przewlekłym przebiegu.

Pierwsza komora hiperbaryczna powstała w XVII wieku i służyła do leczenia schorzeń płuc za pomocą sprzężonego powietrza. Powszechne użycie urządzenia rozpoczęło się w Europie w XIX wieku.

Istnieje kilka rodzajów komór hiperbarycznych:

• komory jednomiejscowe - przeznaczone dla jednej osoby, zabieg może odbywać się w w pozycji stojącej lub leżącej bez użycia maski tlenowej,
• komory wielomiejscowe - przeznaczone dla kilku osób jednocześnie, chorzy wdychają tlen przez maskę w pozycji siedzącej,
• worki Gamowa - komorę tworzy nadmuchiwany worek, urządzenie w tej formie jest przenośne i może być stosowane na dużych wysokościach.

Hiperbaria tlenowa (HBO) sprawia, że tlen przenika do całego organizmu, również do mniej ukrwionych miejsc. Stężenie tlenu zwiększa się również we krwi, limfie i płynie mózgowo-rdzeniowym.

Wszystko to za sprawą ciśnienia w komorze, które wynosi od 1,4 do 2,5 ATA. Pacjent w komorze hiperbarycznej oddycha czystym tlenem w pozycji siedzącej lub leżącej, uczucie przypomina to, pojawiające się w czasie startu i lądowania samolotu.

Pacjent przed wejściem do komory hiperbarycznej musi rozebrać się do bielizny lub przebrać się w koszulkę i spodenki. Konieczne jest zdjęcie wszystkich ostrych przedmiotów.

Zabieg trwa od 45 do 60 minut i składa się z trzech cykli, pomiędzy którymi przewidziane są krótkie przerwy. W komorze stopniowo zwiększane jest ciśnienie, aż do osiągnięcia odpowiedniej wartości, a następnie jest ono utrzymywane na stałym poziomie. Czas, ilość zabiegów oraz wysokość ciśnienia jest dobierana indywidualnie do pacjenta.

Leczenie w komorze hiperbarycznej spowalnia proces starzenia, a także wspiera odżywienie i regenerację komórek. Głównym powodem terapii w tej formie jest poprawa procesów fizjologicznych organizmu.

Choroby o przebiegu ostrym leczone hiperbarią tlenową na NFZ to:

• oparzenia II i III stopnia,
• głuchota (o charakterze idiopatycznym lub po urazie akustycznym),
• zatrucie tlenkiem węgla,
• zator gazowy po operacji lub cewnikowaniu,
• uraz mięśniowo-szkieletowy,
• uraz wielonarządowy,
• choroba dekompresyjna,
• niedokrwienie tkanek miękkich,
• martwicze zakażenie tkanek miękkich.

Choroby przewlekłe leczone hiperbarią tlenową na NFZ:

• stopa cukrzycowa,
• odleżyny,
• ropnie,
• powikłania po amputacji,
• martwica kości,
• zagrożenie martwicą tkanek,
• uszkodzenia popromienne,
• zapalenie ucha zewnętrznego,
• zakażenia po urazach.

Leczenie w komorze hiperbarycznej jest uzasadnione również u osób, borykających się z przewlekłymi chorobami skóry, stanami zapalnymi, złamaniami, stłuczeniami czy odmrożeniami.

Terapia jest pomocna także w przypadku anemii po utracie krwi, grzybicy, schorzeń układu krążenia, udarze mózgu, przebytej sepsy oraz trudno gojących się ran.

Leczenie w komorze hiperbarycznej jest zabronione w trakcie chemioterapii, a także w przypadku nieleczonej odmy opłucnowej. Z terapii nie mogą również skorzystać pacjenci, którzy zażywają leki, takie jak: bleomycyna, doksorubicyna, cisplatyna, disulfiram lub Mafenide acetate. Pozostałe przeciwwskazania, które należy skonsultować z lekarzem, to:

• klaustrofobia,
• ciąża,
• gorączka,
• infekcje wirusowe,
• rozedma płuc,
• rozrusznik serca,
• padaczka,
• skłonność do drgawek i dreszczy,
• operacje w okolicy klatki piersiowej,
• operacje w okolicy kości skroniowej,
• zapalenie nerwu wzrokowego w przeszłości,
• sferocytoza.

Terapia hiperbaryczna u niektórych pacjentów prowadzi do powikłań, są one związane z wysokim ciśnieniem w komorze lub wpływem sprężonego tlenu na organizm. Z tego powodu przed rozpoczęciem leczenia bardzo ważny jest dokładny wywiad lekarski, który ma na celu zakwalifikowanie chorego do HBO.

Najpopularniejsze powikłania po hiperbarii tlenowej to:

• ból głowy,
• ból zębów,
• kaszel,
• ból brzucha,
• nudności,
• wymioty,
• biegunka,
• mrowienie lub drętwienie kończyn,
• uraz ciśnieniowy ucha,
• uraz ciśnieniowy zatok (u osób z alergią lub infekcją górnych dróg oddechowych),
• czasowa krótkowzroczność (mija po 6-8 tygodniach),
• czasowa poprawa widzenia u osób z dalekowzrocznością,
• zatrucie tlenem (ból krtani, obrzęk śluzówki nosa, kaszel, problemy z oddychaniem, napad drgawkowy),
• hipoglikemia prowadząca do drgawek,
• choroba dekompresyjna (po zabiegach w komorach wieloosobowych).

Pacjenci mogą być leczenie w komorze hiperbarycznej na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest objęcie refundacją, co gwarantuje bezpłatny dostęp do terapii. Drugą metodą jest leczenie prywatne w szpitalach i klinikach.

Cena zabiegu w komorze hiperbarycznej wynosi od 150 do 350 złotych w zależności od placówki i miasta. Warto zaznaczyć, że rezultaty pojawiają się dopiero po serii kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu zabiegów.