Czynnik wyzwalający łuszczycy. Decydujące może być zapalenie gardła

Łuszczyca to nie tylko problem estetyczny. W około 30 proc. przypadków rozwija się łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS), które prowadzi do bólu, obrzęków i w cięższych przypadkach do niepełnosprawności.

Choroba wiąże się również z wyższym ryzykiem chorób metabolicznych, cukrzycy typu 2, miażdżycy i depresji. Badania opublikowane w "JAMA Dermatology" wskazują, że pacjenci z łuszczycą mają o 50 proc. wyższe ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych, co wynika z przewlekłego stanu zapalnego.

Największe znaczenie ma podłoże genetyczne – osoby, u których w rodzinie występowała łuszczyca, mają wyraźnie większe ryzyko zachorowania. Odpowiedzialne są mutacje genów związanych z układem odpornościowym, m.in. HLA-Cw6, które predysponują do nadmiernej aktywacji limfocytów T.

Proces zapalny inicjuje kaskadę reakcji immunologicznych: limfocyty T wydzielają cytokiny, takie jak TNF-α, IL-17 i IL-23, które stymulują nadmierną proliferację keratynocytów w naskórku. To prowadzi do powstania charakterystycznych blaszek łuszczycowych.

Jednocześnie rolę odgrywają czynniki środowiskowe: stres, palenie tytoniu, alkohol, a także infekcje paciorkowcowe czy wirusowe. Badania w "The Lancet" wykazały, że infekcja gardła wywołana przez Streptococcus pyogenes może być czynnikiem wyzwalającym tzw. łuszczycę drobnogrudkową u dzieci i młodych dorosłych.

Zobacz także: Gwiazdy, które chorują na łuszczycę. Nie wstydzą się swojej choroby

Leczenie zależy od nasilenia choroby:

• łagodne postacie – stosuje się leki miejscowe, np. glikokortykosteroidy, analogi witaminy D, inhibitory kalcyneuryny,

• postacie umiarkowane i ciężkie – wymagają leczenia ogólnego: metotreksatem, cyklosporyną, acytretyną czy fototerapią PUVA,

• nowoczesne terapie biologiczne – przeznaczone dla pacjentów, u których klasyczne leczenie jest nieskuteczne lub źle tolerowane.

W programie lekowym w Polsce dostępnych jest obecnie 11 leków biologicznych, w tym inhibitory TNF-α (np. adalimumab), inhibitory IL-17 (sekukinumab, iksekizumab) oraz inhibitory IL-23 (guselkumab, risankizumab).

Badania kliniczne pokazują, że u większości pacjentów leki te pozwalają uzyskać ponad 90-procentową redukcję zmian skórnych (PASI 90), a u części – całkowite ich ustąpienie.

Według metaanalizy opublikowanej w "The New England Journal of Medicine", terapie biologiczne nie tylko poprawiają stan skóry, ale także redukują ryzyko współistniejących chorób zapalnych, w tym łuszczycowego zapalenia stawów.

Oprócz farmakoterapii ważną rolę odgrywa styl życia. Badania sugerują, że dieta śródziemnomorska, bogata w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i kwasy omega-3, zmniejsza aktywność choroby.

Nadwaga i otyłość pogarszają odpowiedź na leki biologiczne, ponieważ tkanka tłuszczowa jest źródłem prozapalnych cytokin. Palenie papierosów i nadmierne spożycie alkoholu również nasilają objawy.

Łuszczyca to złożona choroba autoimmunologiczna, której skutki sięgają daleko poza skórę. Choć nadal nie potrafimy jej całkowicie wyleczyć, postęp w leczeniu biologicznym radykalnie poprawił jakość życia pacjentów. Wczesna diagnoza, kompleksowa opieka i modyfikacja stylu życia pozwalają kontrolować chorobę i zmniejszać ryzyko powikłań.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. JAMA Dermatology
2. The Lancet
3. The New England Journal of Medicine