Mięsień dwugłowy uda – budowa, funkcje i urazy

Mięsień dwugłowy uda (łac. musculus biceps femoris) jest ważnym, długim, dużym i silnym mięśniem kończyny dolnej. Znajduje się w jej tylnej części i wchodzi w skład tak zwanej grupy kulszowo-goleniowej. Wraz z mięśniem półścięgnistym i mięśniem półbłoniastym tworzy tylną część uda.

Mięsień dwugłowy uda zalicza się go do grupy mięśni postawnych, to jest takich, które wpływają na postawę ciała. Składa się z dwóch części, tak zwanych głów. Obydwie mają inne miejsce przyczepu i pochodzenie. Oznacza to, że:

• długa głowa przyczepia się do tylnej powierzchni guza kulszowego miednicy, przebiega nad stawem biodrowym i stawem kolanowym. Jest przytwierdzona za pomocą ścięgna,
• krótka głowa rozpoczyna się na wardze bocznej kresy chropawej znajdującej się na tylnej powierzchni trzonu kości udowej i przegrodzie międzymięśniowej bocznej uda, przebiega nad stawem kolanowym.

Obydwie głowy mięśnia dwugłowego są przyczepione do bocznej powierzchni głowy kości strzałkowej.

Mięsień dwugłowy uda pełni wiele funkcji. Bierze udział:

• w zginaniu stawu udowego,
• w obniżaniu miednicy (długa głowa),
• w unoszeniu miednicy (krótka głowa),
• w prostowaniu stawu biodrowego (długa głowa),
• przywodzeniu i rotowaniu uda,
• w zginaniu stawu kolanowego (obie głowy mięśnia),
• rotowaniu kolana na zewnątrz (obie głowy mięśnia),
• za utrzymaniu równowagi.

Mięsień dwugłowy narażony jest na kontuzje, takie jak stłuczenie, naciągnięcie, naderwanie czy zerwanie. Te mogą pojawiać się zarówno podczas uprawiania sportu wyczynowego, jak i w czasie wykonywania codziennych czynności. Przyczyną mogą być przeciążenia, urazy mechaniczne, upadek, uderzenia, gwałtowny ruch lub zmiana kierunku, przetrenowanie czy brak regeneracji powysiłkowej. Można powiedzieć, że to jeden z bardziej kontuzjogennych mięśni.

Ponieważ mięśnie grupy tylnej często ulegają rozerwaniu lub rozciągnięciu podczas intensywnego uprawiania sportów, bardzo ważne jest, by przed treningiem przeprowadzić krótką rozgrzewkę. Warto również pamiętać, że urazy mięśnia dwugłowego uda mogą być spowodowane przez przeciążenia, do których dochodzi w sytuacji, gdy osoba prowadząca siedzący tryb życia nagle postanawia być bardzo aktywna fizycznie. To dlatego intensywność treningów warto zwiększać stopniowo i powoli.

Naderwanie mięśnia dwugłowego uda, naciągnięty mięsień dwugłowy uda czy zerwanie mięśnia dwugłowego uda dają podobne objawy. Symptomem urazu lub kontuzji mięśnia dwugłowego uda jest:

• nagły i ostry ból zlokalizowany w tylnej części uda,
• ograniczenie ruchomości nogi,
• tkliwość mięśnia,
• obrzęk,
• krwiak, siniak.

W diagnostyce urazów mięśnia dwugłowego wykorzystuje się takie badania diagnostyczne, takie jak USG czy rezonans magnetyczny. Leczenie urazu zależy od stopnia urazu. Lekkie kontuzje mięśnia dwugłowego uda najczęściej wymagają wyłącznie ograniczenia ruchu nogi, a także zastosowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Poważniejsze urazy wiążą się zwykle z koniecznością rehabilitacji, rzadziej interwencji chirurgicznej.

Mięsień dwugłowy warto wzmacniać, wykonując różne ćwiczenia. Trening można przeprowadzić zarówno na siłowni, jak i w domu. Warto wykorzystywać specjalistyczny sprzęt, sztangi (pamiętając, by dopasować ciężar do swoich możliwości), hantle czy taśmy.

Najlepsze ćwiczenia na mięsień dwugłowy to:

• martwy ciąg na lekko ugiętych nogach,
• przysiady na jednej nodze,
• naprzemienne wykroki,
• unoszenie nogi w klęku podpartym,
• wymachy nóg w tył,
• odciąganie nogi w leżeniu,
• spięcia w siadzie,
• unoszenie bioder w pozycji leżącej,
• przyciąganie stóp do pośladków z piętami, wykorzystując taśmy.

Wykonując ćwiczenia wzmacniające mięsień dwugłowy uda warto pamiętać, że najważniejsza jest technika. Poprawność wykonywania ćwiczeń oraz precyzja są zdecydowanie ważniejsze niż liczna powtórzeń. To istotne z dwóch powodów. Po pierwsze wpływa na efektywność ćwiczeń, a po drugie minimalizuje ryzyko niebezpiecznej kontuzji.