Nerwica a depresja

Depresję można by określić najprościej jako stan smutku, przygnębienia i złego nastroju - z myślami samobójczymi włącznie. Człowiek w depresji odczuwa tak dogłębny smutek, jedynym wyjściem z sytuacji wydaje się być targnięcie na swoje życie. Przyszłość, przeszłość i teraźniejszość widzi w czarnych barwach i nie jest w stanie zmienić sposobu jej potrzegania.

Tak jak w depresji dominującym uczuciem jest smutek, tak w przypadku nerwicy jest to lęk. Lęk pod różną postacią: wolnopłynącego, umiarkowanego, ale bardzo nieprzyjemnego uczucia stałego niepokoju lub lęku napadowego. Wydaje się, że oba zaburzenia łatwo odróżnić, a jednak nie do końca…

Poza wymienionymi powyżej objawami zarówno w nerwicy jak i w depresji występuje szereg dodatkowych symptomów, które wzajemnie się przeplatają. Głównym, a osiowym objawem dla nerwicy, jest lęk.

Lęk jest bardzo częsty w depresji, z kolei smutek w nerwicy. Są rodzaje depresji, którą cechuje bardzo silne pobudzenie i duży poziom lęku (depresja agitowana), z kolei konsekwencją nerwicy i wyczerpujących pacjenta stanów lękowych jest smutek - poczucie wyczerpania, przygnębienia i wewnętrznej pustki.

Niegdyś używano takich określeń jak nerwica depresyjna i depresja lękowa. Jednak ze względu na trudności w rozróżnieniu jednego zaburzenia od drugiego, zrezygnowano z tego podziału. Obecnie stosuje się diagnozę zaburzenia lękowo-depresyjne.

Jedno jest pewne: o ile depresja może występować bez lęku, o tyle nerwicy zawsze – prędzej czy później, będą towarzyszyły objawy depresyjne.

Cechą, która występuje w przypadku obu zaburzeń jest przede wszystkim lęk. Czy napadowy, czy wolnopłynący, czy w postaci fobii, czy w postaci natręctw – lęk występuje prawie zawsze w przypadku obu tych zaburzeń. Lęk z kolei jest przejawem napięcia i to napięcie psychiczne jest współobecne zarówno w depresji jak i nerwicy. Może niekiedy przejawiać się w zachowaniach agresywnych, impulsywnych czy drażliwości.

Depresję i nerwicę łączą również takie cechy jak myślenie pesymistyczne i brak umiejętności odprężenia się. Ta ostatnia z kolei wpływa na zaburzenia snu – kolejną cechę dość typową dla obydwu zaburzeń.

Depresja jest chorobą, która aż w 15% przypadków kończy się śmiercią. Nie ulega wątpliwościom, że jej leczenie wymaga dużych kompetencji i jest konieczne. W większości przypadków konieczna jest farmakoterapia, a kiedy nastrój pacjenta poprawia się, dobrze jest wprowadzić leczenie psychoterapeutyczne. Niekiedy depresja nie wymaga przyjmowania leków, ale wyłącznie psychoterapii. Wszystko zależy od jej rodzaju.

Nerwica z kolei zawsze wymaga psychoterapii, a rzadziej farmakoterapii. Przy czym przyjmowanie leków może wyleczyć objawy, ale nie przyczynę.

Dużym problemem w przypadku diagnozy jest rozróżnienie depresji od nerwicy. Depresja może przybierać różne formy. Może przebiegać z dużym pobudzeniem psychoruchowym lub odwrotnie – brakiem pobudzenia, izolowaniem się od ludzi, od rzeczywistości i wyraźnym spadkiem energii życiowej. Osoba taka chudnie i nie jest w stanie wstać z łóżka. Stereotypowo zresztą właśnie tak postrzega się depresję. W rzeczywistości jednak wiele osób z depresją w miarę normalnie funkcjonuje, odczuwając wewnątrz głęboki smutek, pustkę i szereg innych negatywnych odczuć i objawów somatycznych.

Innym rodzajem depresji, którą trudno zdiagnozować jest depresja maskowana, która przejawia się głównie pod postacią dolegliwości fizycznych, nie mających przyczyny organicznej. W tym rodzaju depresji smutek i przygnębienie mogą być bardzo słabo zaznaczone, a dominującymi objawami będą problemy ze zdrowiem – bóle, zmęczenie itp.

Często depresja przebiega w sposób mało zauważalny, a w pewnym momencie, kiedy napięcie psychiczne przekracza możliwości przystosowawcze człowieka, pojawiają się stany lękowe lub lęk paniczny. Bardzo często pacjent leczony jest w kierunku lęku napadowego, fobii, a objawy tłumione są lekami przeciwlękowymi. Problemem nadal jednak pozostaje depresja.

Obecnie dużo więcej mówi się o tej chorobie i problemach diagnostycznych z nią związanych. Być może dzięki temu świadomość na jej temat wzrośnie, a osoby cierpiące na zaburzenia lękowe i depresyjne będą potrafiły w odpowiednim czasie zgłosić się po pomoc do lekarza lub psychologa.

Źródła

1. Dudek D., Zięba A., Depresja – wiedzieć, aby pomóc, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2002, ISBN 83-88614-05-3.
2. Hammen C., DEPRESJA – modele kliniczne i techniki terapeutyczne, GWP, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3.
3. Jarema M., Rabe-Jabłońska J., Psychiatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4180-4.
4. Kokoszka A., Zaburzenia nerwicowe. Postępowanie w praktyce ogólnolekarskiej, Medycyna Praktyczna, Kraków 2004, ISBN 83-7430-004-3.