Nowe wytyczne dotyczące zatorowości płucnej. Ważne zmiany

Zatorowość płucna to stan, w którym skrzeplina, najczęściej powstała w żyłach kończyn dolnych lub miednicy, przemieszcza się do tętnic płucnych i blokuje przepływ krwi. Może to prowadzić do niedotlenienia, uszkodzenia płuc oraz przeciążenia serca.

Szacuje się, że w Polsce rocznie dochodzi do około 16-25 tys. hospitalizacji z powodu zatorowości płucnej. Śmiertelność szpitalna sięga średnio 13 proc., a w ciągu roku od rozpoznania umiera nawet około 31 proc. pacjentów.

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie pięciostopniowej klasyfikacji klinicznej (A-E), która pozwala lepiej ocenić ryzyko powikłań i dobrać odpowiednie leczenie. Pacjenci z grup A i B mają łagodne objawy i niskie ryzyko - w wielu przypadkach mogą być leczeni ambulatoryjnie. Grupy C-E obejmują chorych z wyższym ryzykiem powikłań, którzy wymagają hospitalizacji, a czasem intensywnej terapii.

Takie podejście ma pomóc lekarzom szybciej podejmować decyzje dotyczące miejsca leczenia i zakresu opieki. Autorzy wytycznych podkreślają, że szybkie rozpoznanie jest kluczowe, ale jednocześnie trudne, ponieważ objawy, takie jak duszność, ból w klatce piersiowej czy zawroty głowy, są niespecyficzne.

W przypadku niskiego lub umiarkowanego prawdopodobieństwa choroby zaleca się oznaczenie poziomu D-dimerów. Prawidłowy wynik pozwala praktycznie wykluczyć zatorowość płucną. Jeśli wynik jest podwyższony lub ryzyko kliniczne wysokie, konieczne jest wykonanie badań obrazowych. Standardem pozostaje angio-TK tętnic płucnych (CTPA), a u pacjentów, którzy nie mogą jej przejść, alternatywą jest scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna.

Podstawą terapii pozostają leki przeciwzakrzepowe. Nowe wytyczne wskazują, że w większości przypadków preferowane są doustne antykoagulanty bezpośrednie (DOAC), takie jak rywaroksaban, apiksaban czy dabigatran. Ich przewagą jest większe bezpieczeństwo stosowania i niższe ryzyko poważnych krwawień w porównaniu z antagonistami witaminy K. Wyjątkiem są kobiety w ciąży - w tej grupie zaleca się stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej lub niefrakcjonowanej.

Dokument ukazał się jednocześnie w czasopismach "Circulation" oraz "Journal of the American College of Cardiology" i obejmuje cały proces leczenia - od rozpoznania po długoterminową opiekę nad pacjentem. Nowe zalecenia kładą duży nacisk na monitorowanie pacjentów po zakończeniu leczenia szpitalnego. Pierwsza kontrola powinna odbyć się w ciągu tygodnia od wypisu, a kolejna po trzech miesiącach, aby ocenić dalszą potrzebę leczenia przeciwzakrzepowego.

Pacjenci powinni być obserwowani przez co najmniej rok pod kątem przewlekłych powikłań. Jednym z najpoważniejszych jest przewlekła choroba zakrzepowo-zatorowa płuc, która może prowadzić do nadciśnienia płucnego i niewydolności serca.

Wytyczne zwracają uwagę, że leczenie nie kończy się na farmakoterapii. Zaleca się:

• wczesne uruchamianie pacjentów i aktywność fizyczną,
• ostrożność podczas długich podróży i stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej,
• ocenę stanu psychicznego, ponieważ po epizodzie zatorowości częste są depresja, lęk czy objawy stresu pourazowego.

Autorzy dokumentu podkreślają, że wdrożenie nowych zaleceń może przełożyć się na szybsze rozpoznanie choroby i skuteczniejsze leczenie.

Źródło: American Heart Association, American College of Cardiology