Nowy pasożyt w Polsce. Przybył z Ameryki, a szkodzić może nie tylko przyrodzie

Wyniki prac opublikowano w czasopiśmie naukowym "Insects", co potwierdza ich znaczenie dla badań nad parazytologią i ekologią inwazji biologicznych. Szop pracz (Procyon lotor) pochodzi z Ameryki Północnej i nie jest gatunkiem rodzimym dla Europy.

Na Stary Kontynent trafił w XX wieku, m.in. w wyniku introdukcji oraz ucieczek z hodowli. W Polsce jego populacja systematycznie rośnie i został oficjalnie uznany za inwazyjny gatunek obcy. Problem nie ogranicza się wyłącznie do konkurencji z rodzimą fauną.

Szopy niszczą lęgi ptaków, wyjadają jaja, polują na drobne ssaki i płazy, a dodatkowo przenoszą patogeny i pasożyty, które mogą stanowić zagrożenie także dla ludzi. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest glista szopia, uznawana za szczególnie niebezpieczną.

Nowo opisany gatunek należy do rodzaju Demodex, czyli nużeńców, mikroskopijnych roztoczy bytujących na skórze ssaków. U ludzi najbardziej znany jest Demodex folliculorum, związany m.in. z chorobami skóry.

Analizy wykazały, że Demodex procyonis jest zgodny morfologicznie z wcześniej nienazwanym pasożytem występującym u szopów praczy w Ameryce Północnej. Oznacza to, że pasożyt najprawdopodobniej został przeniesiony do Europy razem ze swoim żywicielem, zachowując naturalną parazytofaunę.

Nosiciel nowego pasożyta został pozyskany podczas odłowu szopa pracza w rejonie Odry, w pobliżu Zielonej Góry. Polski Związek Łowiecki podkreśla, że tego typu współpraca ma kluczowe znaczenie dla monitorowania zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych.

Identyfikacja Demodex procyonis to nie tylko opis nowego gatunku. To również:

• dowód na przenoszenie pasożytów wraz z gatunkami inwazyjnymi,

• sygnał ostrzegawczy dla ochrony przyrody i służb sanitarnych,

• punkt wyjścia do dalszych badań nad wpływem obcych pasożytów na rodzime ekosystemy.

Eksperci podkreślają, że podobne odkrycia mogą pomóc w lepszym prognozowaniu skutków inwazji biologicznych oraz w tworzeniu strategii ograniczania ich negatywnych konsekwencji.

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska przypomina, że szop pracz jest tylko jednym z wielu gatunków inwazyjnych obecnych w Polsce. Do tej grupy należą również m.in. żółwie ozdobne porzucane z hodowli domowych czy rośliny takie jak bożodrzew gruczołowaty, który wypiera rodzimą florę i oddziałuje toksycznie na środowisko.

Nowe odkrycie z udziałem Demodex procyonis pokazuje, że problem inwazji biologicznych ma także wymiar mikrobiologiczny i pasożytniczy, często niewidoczny gołym okiem, ale potencjalnie bardzo istotny dla równowagi przyrodniczej i zdrowia publicznego.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. Polski Związek Łowiecki
2. Uniwersytet Gdański
3. Insects