Trwa ładowanie...

Okrężnica – budowa, unaczynienie, funkcje i choroby

Okrężnica to najdłuższa część jelita grubego i końcowy odcinek przewodu pokarmowego, który odgrywa ważną rolę w prawidłowej pracy całego organizmu. Ma około 1,5 metra długości i odpowiada przede wszystkim za wchłanianie wody. Co jeszcze warto o niej wiedzieć?

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

spis treści

1. Co to jest okrężnica?

Okrężnica (łac. colon) to końcowy odcinek przewodu pokarmowego, jednocześnie również najdłuższa i największa część jelita grubego.

Jak zbudowana jest okrężnica? Dzieli się ją na cztery części. To:

  • okrężnica wstępująca (wstępnica, colon ascendens),
  • okrężnica poprzeczna (poprzecznica, colon transversum),
  • okrężnica zstępująca (zstępnica, colon descendens),
  • okrężnica esowata (esica, colon sigmoideum).

Okrężnica wstępująca położona jest po prawej stronie jamy brzusznej, powyżej pachwiny. Zaczyna się od jelita ślepego, biegnie do góry aż do prawego podżebrza. Pod prawym płatem wątroby tzw. zagięciem wątrobowym zagina się. Przechodzi w okrężnicę poprzeczną. Poprzecznica biegnie poziomo w lewo, następnie pod śledzioną, czyli w lewym podżebrzu, ostro się zagina tzw. zagięciem śledzionowym. Przechodzi w okrężnicę zstępującą. Zstępnica biegnie w dół, przechodzi w esicę w kształcie pionowej litery S. Ostatecznie esica przechodzi w odbytnicę (rectum). Proces przechodzenia zawartości przez okrężnicę trwa około 8 godzin.

Okrężnica poprzeczna oraz esowata leżą wewnątrzotrzewnowo. Posiadają swoją krezkę, to jest błoniastą strukturę, na której zawieszone są jelita. Przebiegają w niej naczynia i nerwy. Pozostałe odcinki jelita grubego leżą w tak zwanej przestrzeni zaotrzewnowej, bezpośrednio na mięśniach tylnej ściany brzucha. Okrężnica jest zbudowana z błony śluzowej, błony podśluzowej, błony mięśniowej oraz błony surowiczej. Na całej długości narządu występują taśmy okrężnicy oraz charakterystyczne wypuklenia.

2. Funkcje okrężnicy

Okrężnica pełni wiele ważnych funkcji. Odpowiada za:

  • produkcję śluzu, co wpływa na nawilżanie nabłonka oraz jego ochronę. Umożliwia także przesuwanie zagęszczonej już treści jelitowej,
  • wchłanianie wody i elektrolitów,
  • zagęszczanie treści jelitowej,
  • formowanie kału.

Ponadto okrężnica jest siedliskiem bakterii jelitowych, wśród których dominuje Escherichia coli, Enterobacter aerogenes oraz bakterie kwasu mlekowego. Warto podkreślić, że aktywność okrężnicy to cecha indywidualna. Ponadto wpływa na nią wiele czynników. Warto pamiętać, że wolne przechodzenie zawartości jelita prowadzi do procesów gnilnych i zaparć, z kolei szybkie prowadzą do zaburzeń wchłaniania.

3. Unaczynienie i unerwienie

Naczynia krwionośne dochodzące do okrężnicy pochodzą od tętnicy krezkowej górnej i tętnicy krezkowej dolnej. Ich gałęzie tworzą liczne połączenia, głównie tętnicę brzeżną. Okrężnica wstępująca i 2/3 poprzecznej są zaopatrywane głównie przez gałęzie tętnicy krezkowej górnej:

  • tętnicę krętniczo-okrężniczą,
  • kątniczą przednią i tylną,
  • okrężniczą prawą i środkową.

Z kolei 1/3 poprzecznicy, okrężnica zstępująca i esowata, są unaczynione głównie przez gałęzie tętnicy krezkowej dolnej:

  • okrężniczą lewą,
  • tętnice esowate.

Spływ żylny odbywa się przez żyły krezkowe: dolną i górną, które współtworzą żyłę wrotną. Okrężnica zawiera układ jelitowy oraz nerwy autonomiczne. W zakresie unerwienia autonomicznego okrężnicę zaopatrują włókna czuciowe i ruchowe. Układ współczulny obejmują nerwy trzewne krzyżowe i miedniczne. Przywspółczulnie okrężnicę zaopatruje nerw błędny oraz nerwy trzewne miedniczne.

4. Choroby okrężnicy

Okrężnicę może dotknąć wiele chorób. To dlatego tak ważne jest, aby w przypadku pojawienia się niepokojących dolegliwości wykonywać badania laboratoryjne, czynnościowe, jak i obrazowe. Objawami chorób okrężnicy mogą być: bóle brzucha, nudności i wymioty, biegunki i zaparcia.

Wśród najczęściej występujących chorób okrężnicy wyróżnia się: polipy jelita grubego, zespół jelita drażliwego, uchyłki jelita grubego, chorobę Hirschsprunga, nieswoiste zapalenia jelita, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, zaparcia idiopatyczne, niedrożność przewodu pokarmowego, rak okrężnicy.

W diagnostyce chorób okrężnicy bardzo ważne są takie badania jak: morfologia krwi, autoprzeciwciała (w nieswoistych chorobach zapalnych), jak również markery stanu zapalnego, RTG jamy brzusznej, badanie kontrastowe przewodu pokarmowego, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, USG brzucha czy endoskopia. W zakresie endoskopii jelita grubego wykonuje się kolonoskopię, rektoskopię (badanie odbytnicy) oraz rektosigmoidoskopię.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.