Osutka polekowa - objawy, przyczyny, leczenie

Osutka po lekach objawia się zmianami na skórze i w błonach śluzowych.

Możliwe zmiany skórne to:

• pokrzywka;
• plamy;
• grudki;
• zmiany krwotoczne;
• zmiany martwicze;
• pęcherze.

Plamy na skórze (plamica małopłytkowa objawowa) mogą być wywoływane przez:

• salicylany (czyli między innymi kwas acetylosalicylowy);
• barbiturany (czyli niektóre środki nasenne i uspokajające);
• sulfonamidy.

Zapalenie naczyń, czyli różne, rozsiane zmiany skórne są wywoływane przez niektóre środki przeciwbakteryjne, takie jak antybiotyki i sulfonamidy.
Rumień wysiękowy może pojawić się w reakcji na:

• sulfonamidy;
• barbiturany;
• kwas acetylosalicylowy.

Rumień guzowaty objawia się bolesnymi guzami na skórze. Jest on wywoływany przez:

• sulfonamidy;
• salicylany;
• doustne środki antykoncepcyjne.

Rumień trwały wywołuje brunatne plamy na skórze, które pojawiają się w tych samych miejscach przy ponownym zażywaniu leku. W tym przypadku odstawia się wywołujący rumień lek (zazwyczaj jest to lek z grupy barbituranów i sulfonamidów) i nie stosuje się żadnego leczenia.

Pokrzywka to wysypka skórna, a konkretnie pojawienie się na skórze bąbli pokrzywkowych, o różnej wielkości – od kilku milimetrów do kilkunastu centymetrów.

Wywołują ją:

• antybiotyki;
• środki kontrastowe podawane przy badaniu radiologicznym;
• kwas acetylosalicylowy.

Leczenie polega na pozbyciu się z organizmu leku wywołującego reakcję – stosuje się środki przeczyszczające i moczopędne. W celu zniwelowania objawów stosowane są leki przeciwhistaminowe, wapń, witamina C.
Alergiczny wyprysk kontaktowy to reakcja na preparaty stosowane bezpośrednio na skórę.

Jednym z najcięższych objawów polekowych jest toksyczna nekroliza naskórka, objawiająca się rumieniem, martwicą, pęcherzami i może być wywołana przez:

• antybiotyki;
• sulfonamidy;
• leki przeciwdrgawkowe;
• leki moczopędne;
• niesterydowe środki przeciwzapalne.

Jeśli oprócz zmian skórnych pojawia się także gorączka, należy natychmiast odstawić lek podejrzany o wywołanie tych objawów i rozpocząć leczenie. W większości przypadków objawami są tylko zmiany skórne. Należy wówczas odstawić lek i unikać go w przyszłości.

Zdarza się niekiedy, że kobiety w 35. tygodniu ciąży obserwują lekką wysypkę na brzuchu. Zmiany przypominają pokrzywkę. i towarzyszy im uporczywy świąd. Zazwyczaj w takich przypadkach osutka ustępuje tuż po porodzie. Schorzenie w żadnym stopniu nie zagraża płodowi. Jednak, gdy pojawiają się niepokojące krosty, zalecana jest konsultacja dermatologiczna. Niezwykle ważne jest, by kobieta będąca w ciąży dbała o higienę ciała. Zmiany wysypkowe powodują nieznośne swędzenie, przez co wywołują odruch drapania. W przypadku niewłaściwej higieny może dojść do zakażenia.

Źródła

1. Czarnecka-Operacz M., Jenerowicz D., Silny W., Skórne objawy nadwrażliwości na leki, Termedia, Poznań 2009, ISBN 978-83-89825-59-9
2. Kaszuba A. (red.), Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
3. Panaszek B. (red.), Ilustrowany podręcznik chorób alergicznych, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-087-0
4. Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7