Podnosi poziom "złego" cholesterolu. Groźny nadmiar pierwiastka

Cynk zajmuje drugie, zaraz po żelazie, miejsce na liście najobficiej występujących pierwiastków w organizmie. Według szacunków naukowców, ten pierwiastek śladowy jest obecny we wszystkich komórkach organizmu - w mięśniach jest go najwięcej (ok. 50 proc.), występuje też w tkance kostnej (około 25–30 proc.).

Cynk uczestniczy w metabolizmie węglowodanów, syntezie kwasów nukleinowych i w rozkładaniu alkoholu. Pełni wiele funkcji – m.in. wspiera układ immunologiczny, odpowiada za prawidłowy rozwój płodu, wspiera gojenie ran i prawidłową pracę hormonów. Jest szczególnie istotny dla kobiet w ciąży, ponieważ jego odpowiednia ilość w organizmie chroni płód przed powstawaniem wad wrodzonych.

Ten pierwiastek jest także ważny w przypadku mężczyzn - jest jednym z czynników odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie gruczołów płciowych, szczególnie prostaty u mężczyzn. Wiele badań potwierdza, że istnieje związek pomiędzy zdrową prostatą a odpowiednim poziomem cynku.

Cynk, razem z witaminą B6, przyczynia się do zmniejszenia produkcji histaminy, co jest bardzo pożądane w leczeniu uczuleń. Jest bardzo skuteczny w walce z depresją i stanach nerwicowych. Jednocześnie, z uwagi na uczestnictwo w wytwarzaniu insuliny jest pomocny dla osób chorujących na cukrzycę, wydłuża działanie insuliny.

Warto wspomnieć, że ze względu na te niewątpliwe zalety cynku, podczas leczenia stosuje się drożdże piwne, które są bogatym źródłem tego pierwiastka. Cynk jest niezbędny również w utrzymaniu skóry, włosów oraz paznokci w dobrej kondycji, jest polecany dla obniżenia poziomu cholesterolu we krwi.

Dzienne zapotrzebowanie na cynk wynosi 15 mg/d w przypadku mężczyzn i 12 mg/d dla kobiet. Duże ilości cynku zawierają pełne ziarna, pieczywo ciemne, kasza gryczana, ostrygi, pestki dyni, kakao, tłusty ser żółty, rośliny strączkowe (w tym szczególnie fasola biała), wątroba cielęca i wieprzowa, mięso wieprzowe i wołowe, drożdże i migdały.

Brak odpowiedniej ilości tego pierwiastka jest zazwyczaj spowodowany niewłaściwym żywieniem, dietą pozbawioną produktów bogatych w cynk, albo rozmaitymi zaburzeniami wchłaniania. Wśród najczęściej występujących przyczyn niedoboru wymienia się choroby układu pokarmowego, jak celiakia, zapalenie trzustki, czy też przewlekłe zapalenie jelit.

Niedobór może być związany z gorszym przyswajaniem cynku, wynikającym ze spożywania zbyt dużej ilości produktów bogatych w znaczące ilości fitynianów, żelaza, wapnia, kwasu foliowego i miedzi.

Objawy niedoboru cynku

Organizm, który cierpi z powodu niedoboru cynku, wysyła wiele niepokojących sygnałów. Wśród najczęstszych oznak wymienia się:

• osłabienie,
• brak apetytu,
• spadek odporności, częste infekcje,
• wydłużony proces gojenia się ran,
• problemy z koncentracją,
• pogorszenie wzroku (tak zwana kurza ślepota),
• upośledzone krążenie krwi,
• bóle stawów,
• miażdżycę,
• uczulenia,
• problemy ze skórą, trądzik, rozstępy,
• kruche, łamliwe paznokcie,
• wypadanie włosów, łysienie,
• utrata smaku i powonienia.

Nadmiar cynku również niesie ze sobą wiele negatywnych skutków. Zbyt duża ilość cynku grozi wystąpieniem różnych zaburzeń – w szczególności w układzie krążenia. Nadmiar może w niekorzystny sposób wpływać na gospodarkę miedzią, zwiększając prawdopodobieństwo rozwoju zaawansowanej postaci niedokrwistości.

Przekroczenie norm cynku w organizmie skutkować może też zaburzeniami profilu lipidowego krwi – dochodzi do zmniejszenia stężenia frakcji "dobrego" cholesterolu HDL, a zarazem do zwiększenia "złego" cholesterolu - frakcji LDL.

Cynk, w porównaniu z innymi pierwiastkami śladowymi, wykazuje znacząco mniej toksyczne działanie dla zwierząt i ludzi. W wyniku ostrego zatrucia cynkiem może dojść do znaczącego pogorszenia samopoczucia, ogólnego osłabienia, nudności oraz wymiotów. Zatrucia cynkiem wśród ludzi zdarzają się wskutek spożycia warzyw bądź owoców, które zostały uprzednio opryskane preparatami cynkowymi lub po zjedzeniu żywności przechowywanej w naczyniach cynkowych.

Rzadko spotykane są sytuacje nadmiaru cynku w organizmie człowieka. Stosując racjonalną dietę, rzadko kiedy dochodzi do przekroczenia normy. Nadmiar cynku można zaobserwować najczęściej w wyniku spożywania suplementów w nieprawidłowy sposób, w zbyt dużych dawkach, czy przez zbyt długi czas. Przyjmując suplementy diety zaleca się, by kontrolować poziom składników mineralnych i witamin, zaś suplementację prowadzić pod okiem specjalisty. Wszystkie preparaty tego typu powinno się stosować z należytą ostrożnością.

Źródło: "Zdrowo jeść, by zdrowo żyć" Michael Sharon, wyd. W.A.B. rok. 1997, "Abecadło witamin i pierwiastków" Stanisław K. Więckowski, wyd. Tower Press, 2004 r.

Źródła

1. Dagmara Dąbek