Probiotyki i prebiotyki

Produkty lecznicze zawierające w swoim składzie probiotyk i prebiotyk zwane są synbiotykami. Oba składniki oddziałują na organizm człowieka synergicznie (ze „zdwojoną siłą").

Ciało dorosłego człowieka składa się z ponad 10 bilionów komórek. Ilość komórek mikroorganizmów w organizmie ludzkim jest dziesięciokrotnie wyższa. W skład mikroflory jelita wchodzą liczne bakterie, a także grzyby i pierwotniaki. Organizmy te żyją w przewodzie pokarmowym człowieka na zasadzie korzystnej symbiozy.

Do najważniejszych funkcji mikroflory należy:

• pobudzanie układu odpornościowego do zwalczania drobnoustrojów chorobotwórczych,
• fermentacja niektórych składników pożywienia,
• regulacja pracy jelit,
• produkcja witamin (z grupy B, a także witaminy H, K).

Bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus)

Pod wpływem bakterii z tego rodzaju, następuje przemiana węglowodanów do kwasu mlekowego z wytworzeniem energii. Proces ten zachodzi w warunkach beztlenowych (fermentacja) i odgrywa dużą rolę w produkcji przetworów mlecznych. Najważniejsze szczepy probiotyczne bakterii kwasu mlekowego, to:

Lactobacillus casei

• skuteczne w przypadku biegunki rotawirusowej u dzieci, biegunki poantybiotykowej, biegunki podróżnych oraz biegunki wywołanej bakterią Clostridium,
• zapobiegają alergii pokarmowej, alergii atopowej oraz zakażeniom wirusowym (przyczynia się do rozwoju limfocytów Th1, odpowiedzialnych za wystąpienie tzw. odpowiedzi komórkowej organizmu - jako reakcji na ciała obce wewnątrzkomórkowe, np. wirusy),
• mają właściwości antynowotworowe (zmniejsza aktywność tzw. enzymu beta-glukuronidazy, powstałego w przewodzie pokarmowym; enzym ten hamuje metabolizm estrogenów, co powoduje ich kumulację w organizmie kobiety i sprzyja powstawaniu nowotworów).

Lactobacillus rhamnosus

• skuteczne w biegunkach infekcyjnych,
• stosowane w stanach zapalnych jelit,
• rozkładają aminokwas argininę z wytworzeniem tlenku azotu (NO), który hamuje rozwój innych bakterii,
• regulują pracę jelit.

Lactobacillus acidophilus

• posiadają zdolność przekształcania cukru mlekowego (laktozy) w kwas mlekowy (stosowane przy nietolerancji mleka),
• uczestniczą w produkcji witaminy PP, B6 oraz kwas foliowy,
• kontrolują niepożądany rozrost grzyba Candida albicans.

Bakterie z rodzaju Bifidobacterium

• zwalczają biegunkę i alergie pokarmowe,
• zapobiega uczuciom wzdęcia.

Drożdże Saccharomyces boulardii

• unieczynniają toksyny bakteryjne,
• stymulują układ odpornościowy (pobudzają wytarzanie tzw. immunoglobulin A – są to przeciwciała niedopuszczające do zasiedlenia błon śluzowych przez drobnoustroje chorobotwórcze),
• skuteczne w biegunkach przewlekłych w AIDS.

Składniki pokarmowe ułatwiające kolonizację organizmów probiotycznych to białka, tłuszcze i węglowodany (oligosacharydy i polisacharydy). Po dostaniu się do przewodu pokarmowego człowieka, bakterie jelitowe rozkładają je do kwasów tłuszczowych oraz substancji o właściwościach antybiotycznych, zwanych bakteriocynami. W preparatach aptecznych dostępnych jest wiele prebiotyków (najczęściej w połączeniach z probiotykami). Wśród nich należy wymienić: inulinę, fruktooligosacharydy (FOS), mannanooligosacharydy (MOS), laktuloza. Prebiotyki można znaleźć również w żywności (gł. w warzywach takich, jak szparagi, cebula).

Oprócz funkcji „pomocniczej", jaką spełniają wobec organizmów probiotycznych, prebiotyki wykazują również wiele innych korzystnych cech:

• obniżają również poziom frakcji LDL cholesterolu we krwi (tzw. zły cholesterol),
• pomagają w zwalczaniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy,
• niwelują rakotwórcze toksyny wydzielane przez bakterie gnilne bytujące w przewodzie pokarmowym człowieka.