Zapobieganie alkoholizmowi

W Polsce od 26 października 1982 roku obowiązuje ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W 2000 roku zatwierdzono Narodowy Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Ponadto, Ministerstwo Zdrowia zajmuje się opracowywaniem programów wojewódzkich w ramach Wojewódzkich Programów Profilaktyki oraz szczegółowych programów gminnych. Specjalistyczna agenda rządowa, zajmująca się różnymi zagadnieniami i problemami związanymi z uzależnieniem od alkoholu, to PARPA, czyli Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Co robi PARPA?

• Inicjuje i udoskonala działania profilaktyczne i te związane z rozwiązywaniem problemów alkoholowych.
• Współpracuje z administracją samorządową, realizującą programy naprawcze i profilaktyczne w lokalnym społeczeństwie.
• Współdziała z organizacjami pozarządowymi, które zajmują się problematyką alkoholizmu.
• Nadzoruje lecznictwo odwykowe i przeprowadza działania interwencyjne.
• Opracowuje standardy usług świadczonych osobom uzależnionym od alkoholu i ich rodzinom.
• Zleca i finansuje zadania związane z walką z alkoholizmem, np. kampanie antyalkoholowe.
• Prowadzi bazy danych instytucji i przedsięwzięć zwalczających alkoholizm.
• Organizuje szkolenia, zleca ekspertyzy i konsultacje.
• Opracowuje nowe technologie oddziaływań oraz wydaje publikacje na tematy związane z alkoholizmem.

Jakie programy profilaktyczne i naprawcze realizuje Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych?

1. Zwiększanie dostępności i skuteczności pomocy terapeutycznej dla osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin, np. dla osób współuzależnionych.
2. Wdrażanie do systemu ochrony zdrowia metod wczesnej diagnozy i interwencji wobec pacjentów nadużywających alkoholu.
3. Rozwijanie profilaktyki szkolnej, rodzinnej i środowiskowej w zakresie problemów alkoholowych.
4. Doskonalenie i rozwijanie form i metod pomocy psychologicznej i socjoterapeutycznej dla dzieci z rodzin alkoholowych.
5. Rozwijanie form i metod przeciwdziałania przemocy w rodzinach alkoholowych.
6. Wspieranie społeczności lokalnych w rozwiązywaniu problemów alkoholowych i przeciwdziałanie nietrzeźwości w miejscach publicznych.
7. Prowadzenie i wspieranie edukacji publicznej w zakresie problemów alkoholowych.
8. Monitorowanie i doskonalenie narodowej strategii rozwiązywania problemów alkoholowych oraz wspieranie strategii regionalnych w tym zakresie.
9. Inicjowanie, prowadzenie i promowanie badań diagnostycznych i ekspertyz w zakresie problemów alkoholowych.
10. Obsługa programów merytorycznych i inne działania, w tym współpraca zagraniczna.

PARPA współpracuje również z Fundacją ETOH (Fundacją Rozwoju Profilaktyki, Edukacji i Terapii Problemów Alkoholowych) w wydawaniu i dystrybucji książek oraz pomocy naukowych dotyczących alkoholizmu. Z PARPA współdziała też Instytut Psychologii Zdrowia Polskiego Towarzystwa Psychologicznego (IPZ PTP), zajmujący się stosowaniem wiedzy i metod psychologicznych do rozwiązywania problemów zdrowotnych u osób, które nadużywają alkoholu albo są współuzależnione. Upowszechnianiem i propagowaniem wiadomości z zakresu psychologii zdrowia zajmuje się głównie Centrum Informacji Naukowej Instytutu Psychologii Zdrowia, które powstało na zlecenie PARPA.

W każdej gminie, zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, powołuje się Komisję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, która ma za zadanie opracować Gminny Program Profilaktyki Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz inicjować, monitorować i oceniać działania profilaktyczno-interwencyjne. Gminne komisje orzekają o przymusowym leczeniu osób uzależnionych od alkoholu, kontrolują punkty sprzedaży alkoholu oraz opiniują wydawanie zezwoleń na handel alkoholem. Jakie inne instytucje i organizacje zajmują się profilaktyką i przeciwdziałaniem alkoholizmowi?

• Ośrodki terapii uzależnień, przychodnie terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia, oddziały dzienne terapii uzależnienia od alkoholu i przychodnie leczenia uzależnień.
• Wojewódzkie ośrodki terapii uzależnienia i współuzależnienia.
• Przyparafialne poradnie i Caritas.
• Ruch samopomocowy – grupy AA, Al-Anon, Wspólnota Alateen, DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików).
• Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”.
• Profilaktyczno-Rozwojowy Ośrodek Młodzieży i Dzieci „PROM”.
• Fundacje, stowarzyszenia i organizacje pozarządowe zajmujące się problemami alkoholowymi.

Warto pamiętać, że przeciwdziałanie alkoholizmowi obejmuje szereg różnorodnych działań, w tym między innymi walkę z chorobą alkoholową, pomoc rodzinom uzależnionych, profilaktykę, psychoterapię, upowszechnianie wiedzy o nałogu i leczenie odwykowe.

Źródła

1. Alkohol. Postawy i zachowania Polaków wobec alkoholu i problemów alkoholowych, PARPA, Warszawa 2004, ISBN 89-89566-04-4.
2. Dzieci alkoholików. Indywidualne plany pomocy, PARPA, Warszawa 2006, ISBN 83-89566-16-8.
3. Kaczmarczyk I., Wspólnota Anonimowych Alkoholików w Polsce. Alkoholowe dno i co to znaczy trzeźwieć, „Eneteia”, Warszawa 2008, ISBN 978-83-85713-79-1.
4. Rozwiązywanie problemów alkoholowych. Regulacje prawne i programy działania, PARPA, Warszawa 2001, ISBN 83-88075-29-2.
5. Wilmes D.J., Jak wychować dziecko, które mówi – Nie!!! alkoholowi i narkotykom. To książka dla rodziców troszczących się o swoje dziecko, GWP, Gdańsk 2002, ISBN 83-87957-70-4.