Przełyk Barretta - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, rokowania, dieta

Przełyk Barretta to choroba błony śluzowej przełyku, która powoduje przekształcenie naturalnego wyścielenia przełyku do komórek niewystępujących naturalnie w jego dolnym odcinku. Nabłonek wielowarstwowy płaski zmienia się w nabłonek walcowaty.

Choroba Barretta może być skutkiem refluksu żołądkowo-przełykowego lub przewlekłego podrażnienia, schorzenie prowadzi do rozwoju choroby nowotworowej.

Przyjmuje się, że główną przyczyną przełyku Barretta jest najprawdopodobniej adaptacja do długotrwałego kontaktu z kwasem spowodowana refluksem przełykowym. W ciągu ostatnich 40 lat liczba przypadków przełyku Barretta w społeczeństwie zachodnim zaczęła wyraźnie rosnąć.

Dolegliwość jest diagnozowana u 5-15% pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza ze zgagą, ale u przeważającej grupy przełyk Barretta przebiega bezobjawowo. Ryzyko dolegliwości jest większe u osób z otyłością brzuszną, ale dokładny mechanizm nie jest znany. Wiadomo jedynie, że choroba ma związek z przewlekłym stanem zapalnym.

Przełyk Barretta może nie wywoływać żadnych objawów, tak dzieje się nawet w 80% przypadków. U pozostałych osób zespół Barretta powoduje następujące objawy choroby przełyku:

• uporczywa zgaga,
• uczucie, że pali w przełyku,
• wymioty,
• odbijanie,
• kłopoty z przełykaniem,
• ból brzucha,
• ból w klatce piersiowej,
• wymioty z krwią,
• suchy kaszel,
• poranna chrypa,
• utrata masy ciała,
• cofanie się treści żołądkowej do przełyku.

Rozpoznanie przełyku Barretta następuje po przeprowadzeniu endoskopii i pobraniu wycinka żołądka lub przełyku do badań histopatologicznych. Komórki badane pod mikroskopem dzieli się na dwa rodzaje: gastryczne (zbliżone do tych znajdujących się w żołądku) oraz koloniczne (podobne do komórek w jelitach).

Biopsja z odcinka dotkniętego stanem zapalnym zwykle wykazuje obecność obydwu rodzajów komórek. Jeśli w próbce znajdują się tylko komórki koloniczne, może to oznaczać większe ryzyko wystąpienia nowotworu u osób genetycznie podatnych na choroby nowotworowe.

Komórki pobrane w wyniku biopsji są klasyfikowane pod względem ryzyka wystąpienia raka. Wyróżnia się cztery kategorie, z czego w przypadku dwóch zaleca się profilaktycznie coroczne badania endoskopowe. Dwie pozostałe postaci komórek zwykle wymagają leczenia chirurgicznego.

Jak wyleczyć przełyk Barretta? Leczenie przełyku Baretta polega na przyjmowaniu inhibitorów pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, lanzoprazol). Możliwe jest również leczenie endoskopowe, w ostateczności wycina się przełyk.

Przełyk Barretta jest stanem przedrakowym (czyli może się z niego rozwinąć nowotwór przełyku), dlatego ważne jest systematyczne wykonywanie kontroli (badanie endoskopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego).

Jeśli w dwóch kolejnych badaniach nie stwierdzono dysplazji (nieprawidłowy nabłonek), kolejne badanie należy wykonać za 3 lata. U osób, u których przełyk Barretta przekształcił się w nowotwór przełyku, śmiertelność wynosi ponad 85%. Większość chorych umiera w ciągu roku (przełyk Barretta - przeżywalność).

Dieta w przypadku choroby Barretta powinna zawierać jak najmniejszą ilość produktów, które negatywnie wpływają na funkcje przełyku, zwiększają produkcję kwasu żołądkowego i spowalniają opróżnianie żołądka.

Należy ograniczyć czekoladę, kawę, miętę, mocną herbatę, alkohol, napoje gazowane i warzywa cebulowe. Niekorzystny wpływ na układ pokarmowy mają również pomidory, cytrusy i ostre przyprawy.

Należy zmniejszyć objętość posiłków i szybkość jedzenia. U wielu osób wysiłek fizyczny i przyjmowanie pozycji leżącej wzmaga dolegliwości związane z chorobą.

Domowe sposoby na przełyk Barretta nie są zbyt skuteczne, choć niektóre osoby wskazują na ulgę po zastosowaniu delikatnego naparu z rumianku lub imbiru.

Źródła

1. Diagnostyka choroby refluksowej przełyku
2. Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5
3. Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0