Radioterapia w leczeniu prostaty

Radioterapia to niszczenie komórek nowotworowych za pomocą promieniowania X. Niestety także zdrowe komórki organizmu źle znoszą promieniowanie (co jest przyczyną skutków ubocznych towarzyszącym leczeniu), a po ustaniu radioterapii zazwyczaj mogą powrócić do dobrego stanu. Komórki nowotworowe różnią się od prawidłowych komórek organizmu i przez to mogą być bardziej wrażliwe na niektóre czynniki, np. promieniowanie radioaktywne. Radioterapię wykorzystuje się także w leczeniu prostaty.

#dziejesienazywo: Czym jest ból?

Rodzaje radioterapii w leczeniu prostaty

W leczeniu raka prostaty zastosowanie znajdują dwa rodzaje radioterapii:

Teleradioterapia to napromieniowanie wiązką, która ma swoje źródło na zewnątrz ciała pacjenta (metoda wiązki zewnętrznej). Brachyterapia to napromieniowanie samego guza ze źródła znajdującego się w jego pobliżu – tak, aby działanie promieni ograniczyć możliwie jak najbardziej do chorej tkanki.

Teleradioterapia w leczeniu prostaty

Wiązka promieni, pochodząca z zewnętrznego źródła skupiona jest na gruczole krokowym dzięki specjalnej metodzie krzyżowania wiązek. Dzięki temu główna moc promieniowania skupiona jest w chorym organie i minimalizowany jest negatywny wpływ na otaczające organy. Aby było to możliwe, konieczne jest wykonanie licznych badań (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy zdjęcia rentgenowskie) tak, aby móc określić dokładnie położenie guza prostaty w organizmie i wyliczyć współrzędne docelowe wiązek promieni. Zazwyczaj naświetlanie odbywa się kilka razy w tygodniu przez około 2 miesiące. Na ogół nie jest konieczny stały pobyt w szpitalu. Zabieg trwa kilka minut. Nie jest bolesny.

Teleradioterapia stosowana jest zwykle u osób z rakiem prostaty we wczesnym stadium, ale może być także użyteczna w przypadku powstania przerzutów do kości (może zmniejszać dolegliwości bólowe towarzyszące przerzutom). W teleradioterapii wykorzystywana może być trójwymiarowa radioterapia konfokalna i radioterapia techniką dynamicznej modulacji intensywności wiązki. Metody te wykazują skuteczność równą radioterapii klasycznej, ale minimalizują ryzyko silnego naświetlania otaczających prostatę narządów.

Efekty uboczne teleradioterapii

Większość skutków ubocznych właściwa jest radioterapii klasycznej. Działania niepożądane występują rzadziej w nowoczesnych metodach terapii nakierowanych głównie na guz z oszczędzeniem tkanek sąsiednich. Są to:

Brachyterapia w leczeniu prostaty

Brachyterapia wykorzystuje źródło promieni umieszczone wewnątrz guza – bardzo małe fragmenty materiału radioaktywnego wszczepione w gruczoł krokowy. Znajduje zastosowanie we wczesnych stadiach choroby, gdy nowotwór wzrasta powoli. Niestety terapia ta nie dla wszystkich jest dobrym rozwiązaniem – może nasilić dolegliwości u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami mikcji i po przezcewkowej resekcji prostaty. Trudności mogą się pojawić także w przypadku guza o dużym rozmiarze.

Jak wygląda zabieg brachyterapii?

Przed rozpoczęciem naświetlań także konieczne jest wykonanie badań obrazowych – aby umieścić radioaktywne ziarna w odpowiednim miejscu i zminimalizować napromienienie zdrowych tkanek.
Brachyterapia polega na wstrzyknięciu w gruczoł krokowy przez skórę krocza pacjenta kilkudziesięciu niewielkich kuleczek zawierających atomy jodu lub palladu. Są one radioaktywne i przez kilka tygodni emitują promieniowanie o niskiej dawce. Po tym czasie materiał radioaktywny przestaje emitować promienie. Zabieg odbywa się w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym („w kręsłup”) na sali operacyjnej. Pobyt w szpitalu jest krótki. U pacjentów z ryzykiem przerzutów brachyterapię można połączyć z terapią wiązką zewnętrzną. Obecnie stosowana jest także nowsza forma brachyterapii polegająca na wprowadzeniu przez krocze igieł przez które wsuwany jest na kilka minut do guza materiał radioaktywny. Jest on potem usuwany z organizmu. Po zabiegu możliwe są niewielkie bóle okolicy krocza i ewentualnie pojawienie się krwi w moczu.

Działania niepożądane brachyterapii

Wprawdzie radioaktywne kuleczki umieszczone w guzie emitują promieniowanie w małej dawce, jednak podczas terapii pacjent powinien unikać kontaktu z ciężarnymi kobietami i małymi dziećmi. Teoretycznie istnieje możliwość przedostania się materiału do nasienia, dlatego też w czasie terapii należy stosować prezerwatywy. Mogą też wystąpić działania uboczne podobne do tych właściwych teleradioterapii, jednak ich ryzyko jest mniejsze z racji miejscowego charakteru leczenia.

Radioterapia w leczeniu prostaty jest stosowana głównie u pacjentów, u których choroba obejmuje sam gruczoł krokowy lub w przypadku, gdy nowotwór zajął stercz i przylegające do niego tkanki. Rezultaty takiej terapii mogą być porównywalne z leczeniem chirurgicznym. Radioterapia może być także stosowana u mężczyzn z bardziej zaawansowaną chorobą (przerzuty do innych narządów, kości). W takiej sytuacji celem terapii jest zmniejszenie masy guza oraz zmniejszenie objawów, co przyczynia się do poprawy jakości życia osoby chorej.

Komentarze (1)
~70letni
~70letni ponad rok temu

Witam jestem ponad 70 letnim mężczyzną, który niedawno przebył leczenie w postaci naświetlań w formie brachyterapii. Niestety po ostatnim trzecim zabiegu pojawiły się uporczywe bóle w okolicach odbytu. Bóle naprzemiennie z pieczeniem pojawiają się szczególnie po wykonaniu ruchu lub pracy. Na przykład po spacerze. Niestety konsultowałem ten problem z kilkunastoma specjalistami i nie potrafią oni jednoznacznie ustalić przyczyny oraz formy leczenia tego bólu. Pojawiły się dwie hipotezy: pierwsza mówi o powikłaniach będących następstwem nieumiejętnego nakłucia przed zabiegiem, w w ramach znieczulenia miejscowego. Druga natomiast mówi o poparzeniu w wyniku zbyt długo prowadzonej radioterapii. Proszę o pomoc i ewentualnie wskazanie specjalisty do którego mógłbym się zwrócić o pomoc. Dziękuje Bardzo.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie
Prostata

Leczenie niefarmakologiczne prostaty

. W leczeniu raka prostaty zastosowanie znajdują dwa rodzaje radioterapii: teleradioterapia i brachyterapia. Teleradioterapia to napromieniowanie wiązką (...) . Oprócz farmakoterapii, w leczeniu...

Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie

Profilaktyka raka prostaty (WIDEO)

Profilaktyka raka prostaty (WIDEO) Odtwórz wideo

prostaty i okolicznych węzłów chłonnych. Innym rozwiązaniem jest też leczenie hormonalne, czyli kastracja farmakologiczna. Stosuje się także radioterapię (...) . W przypadku raka ograniczonego do prostaty...

Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie

Nawroty nowotworu prostaty (WIDEO)

Nawroty nowotworu prostaty (WIDEO) Odtwórz wideo

jeśli początkowo zastosowano radioterapię, przy nawrocie zwykle najlepszym wyborem jest prostatektomia (usunięcie prostaty) lub krioterapia. Jeśli przy pierwszym (...) Rak prostaty jest złośliwym nowotworem...

Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie

Profilaktyka w leczeniu raka prostaty (WIDEO)

Profilaktyka w leczeniu raka prostaty (WIDEO) Odtwórz wideo

diagnozy. Istnieje bowiem około 50% prawdopodobieństwa, że współistnieje już rak inwazyjny bądź że niedługo wystąpi. Pierwsze symptomy raka prostaty (...) przebiegać bezobjawowo, a jej rozwój wiąże się niestety z dużo gorszym rokowaniem. Co...

Rak prostaty - gruczoł krokowy, czynniki ryzyka, diagnostyka, leczenie

Leczenie bólu w chorobie nowotworowej prostaty

oraz jako plastry. W leczeniu przeciwbólowym w przypadku raka prostaty ważne jest, aby: dawki leku dobrać indywidualnie, zależnie od nasilenia bólu (jeśli ból (...) . Najważniejszym działaniem ubocznym radioterapii...

Diagnostyka chorób prostaty

Rezonans magnetyczny w chorobach prostaty

pokazały, iż skuteczność w określaniu rozmiaru raka i rozległości nacieku nowotworu prostaty u osób poddanych leczeniu operacyjnemu, zarówno metodą (...) TRUS. Wykorzystując bliskie położenie prostaty...

Niepłodność

Krioprezerwacja płodności (WIDEO)

Krioprezerwacja płodności (WIDEO) Odtwórz wideo

po leczeniu onkologicznym często dochodzi do pojawienia się bezpłodności. Szczególnie ryzykowne są takie metody leczenia raka, jak: intensywne (...) leczenie cytostatykami, radioterapia trzonu szyjki macicy, radioterapia...

Prostata

Leczenie chorób prostaty

w leczeniu łagodnego przerostu prostaty są alfa-adrenolityki. To leki hipotensyjne używane w terapii nadciśnienia. Powodują obkurczenie stercza i niwelują (...) wczesnego raka stercza. Istnieją dwie w zasadzie porównywalne...