Rdest ptasi – właściwości, stosowanie i środki ostrożności

Rdest ptasi (Polygonum aviculare L.), to jednoroczna lub dwuletnia roślina z rodziny rdestowatych (łac. Polygonaceae). Występuje powszechnie na całym świecie. Jest postrzegana jako pospolity chwast.

Rośnie niemal wszędzie, głównie na podwórzach, przydrożach, nad rzekami. Jest chętnie spożywany przez ptactwo domowe, do czego nawiązuje jej nazwa. Inne określenia to: rdest różnolistny, wróble języczki, świńska trawa, podorożnik.

Jak wygląda rdest ptasi?

Rdest ptasi jest niedużą, zazwyczaj płożącą się rośliną, która ma drobne, wąskie i tępo zakończone liście. Jest niewysoka. Jej łodyga, podzielona na krótkie odcinki za pomocą węzłów, gdy jest lekko wzniesiona, ma zwykle około 50 cm długości.

W kątach liści rdestu ptasiego znajdują się białe lub lekko czerwone kwiaty z zielonymi akcentami. Kwitnie od czerwca do października, jest samopylna.

Rdest ptasi to nie tylko chwat, ale i roślina lecznicza. Surowiec zielarski stanowi ziele rdestu ptasiego (Herba Polygoni avicularis), który zawiera flawonoidy i ich pochodne (m.in. kwercetynę, hiperozyd, i awikularynę), krzemionkę rozpuszczalną, garbniki, kwasy polifenolowe, sole mineralne i śluzy zbudowane z podstawowych cukrów oraz witaminy (A, C, K).

Rdest ptasi zwiększa wydalanie moczu. To dlatego jest traktowany jako środek moczopędny. Jego aktywność w tym zakresie ma związek z obecnością flawonoidów, które hamują zwrotne wchłanianie wody w nerkach i nasilają diurezę. Wykazują także łagodne działanie rozkurczowe na drogi żółciowe.

Rdest ptasi odnajduje się także w kosmetologii. Preparaty zawierające ekstrakt z rośliny podrażnienia skóry (także im zapobiegają), wzmacniają cebulki włosowe i przywracają włosom blask.

Rdest ptasi jest stosowany wewnętrznie przy:

• kamicy nerkowej, skąpomoczu, zaburzeniach pracy nerek jako środek moczopędny,
• biegunce (jako środek hamujący),
• chorobie reumatycznej, stosowany w postaci okładów do łagodzenia objawów schorzenia, także w dnie moczanowej i miażdżycy,
• zaburzeniach ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, niestrawność, uczucie ciężkości po jedzeniu, w łagodnych przypadkach niewydolności wątroby i osłabionym wydzielaniu żółci,
• zaburzeniach stężenia glukozy i cholesterolu we krwi,
• w kaszlu i przy infekcjach układu oddechowego, gdyż zawarte w niej śluzy działają powlekająco na śluzówkę gardła. Roślina wykazuje również działanie przeciwdrobnoustrojowe,
• schorzeniach płucnych.

Warto pamiętać, że zawarte w rdeście flawonoidy zwalczają wolne rodniki, hamują proces starzenia się komórek, wykazując przy tym działanie przeciwnowotworowe.

Nie bez znaczenia jest także obecna krzemionka, która wpływa na szczelność i elastyczność ścian naczyń krwionośnych. Dzięki temu wyciąg z rdestu działa przeciwkrwotocznie w drobnych krwawieniach wewnętrznych).

Rdest ptasi jest również stosowany zewnętrznie przy:

• oparzeniach i uszkodzeniach skóry (jako środek do przemywania),
• krwawiących, źle gojących się ranach.

Z ziela rdestu ptasiego można przygotować napar lub odwar. By przygotować:

• napar, niewielką ilość wysuszonego ziela rdestu należy zalać gorącą wodą i pozostawić na 10 minut,
• odwar, wystarczy zalać wysuszony surowiec szklanką letniej wody i gotować. Po 10 minutach odwar należy przecedzić i ostudzić.

Wyciąg z ziela rdestu ptasiego zawierają także różne leki oraz suplementy diety. Można je kupić w aptekach.

Przeciwwskazaniem do stosowania ziela rdestu jest ciąża i okres karmienia piersią, nadwrażliwość na którąkolwiek substancję zawartą w surowcu oraz poważne choroby serca. Rdest ptasi nie jest zalecany dzieciom.

Podczas kuracji mogą pojawić się działania niepożądane. Najczęstsze skutki uboczne to alergie skórne lub zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Podczas długotrwałego stosowania ekstraktu z ziela rdestu pojawia się ryzyko spadku stężenia tiaminy (witamina B1) w organizmie.

To dlatego w przypadku, gdy istnieje konieczność przewlekłego stosowania preparatów zawierających świńską trawę, należy skontaktować się z farmaceutą lub lekarzem. Być może konieczna jest bowiem suplementacja witaminy B1.