Realnie wydłuża życie. Geriatra mówi, jak zatrzymać młodość

W tradycyjnej medycynie starzenie często sprowadza się do liczb: ciśnienia, cholesterolu, poziomu glukozy, masy ciała. Dr Rosanne Leipzig, geriatra z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem, podkreśla, że to za mało.

U swoich pacjentów stosuje koncepcję 5 M: "what matters most" (co jest dla ciebie naprawdę ważne), mind (umysł), mobility (sprawność ruchowa), medications (leki), * multicomplexity (złożoność sytuacji zdrowotnej, finansowej, społecznej i emocjonalnej).

To ostatnie "M" przypomina, że wyniki mogą być idealne, a ktoś i tak będzie czuł się źle, jeśli jest samotny, zadłużony albo żyje w ciągłym stresie.

"Starzenie to przechodzenie z jednego etapu życia w drugi. To, jak radzimy sobie z tymi przejściami i jaki mamy do nich stosunek, jest jednym z najlepszych wskaźników tego, czy będziemy mieli satysfakcjonującą starość" – pisze lekarka w artykule opublikowanym na cnbc.com.

Poranek dr Rosanne Leipzig zaczyna od krótkiej sekwencji jogi. Ten prosty rytuał rozciąga mięśnie i pobudza krążenie. Kilka razy w tygodniu idzie na siłownię i ćwiczy z trenerem. Już po kilku miesiącach takich ćwiczeń, jak pisze, poczuła, że ma lepszą równowagę, więcej siły i głębszy sen.

Drugim stałym punktem dnia są łamigłówki słowne z "New York Timesa". Dr Leipzig robi je dla przyjemności, ale wie, że obowiązuje zasada "używaj albo strać". Dzięki codziennym zadaniom ma wrażenie, że umysł szybciej "zaskakuje", a rzadziej używane słowa łatwiej przychodzą jej do głowy.

Lekarka pilnuje, by każdego dnia choć na chwilę wyjść na świeże powietrze – na balkon, taras albo do parku. Szczególnie wtedy, gdy świeci słońce. Zauważyła, że to prosty sposób na lepszy nastrój i spokojniejszy sen. Nawet jeśli brakuje jej motywacji, narzuca sobie minimum: kilka minut na zewnątrz.

Dr Leipzig od lat śpiewa w chórze synagogi, działa jako wolontariuszka, pomaga w programach dla osób z demencją i mentoruje studentów medycyny. Angażuje się też w sprawy społeczne: dostęp do opieki zdrowotnej, migrację, mieszkalnictwo. Dzięki temu wciąż poznaje nowych ludzi i ma poczucie, że jest potrzebna. Ten wymiar – sens, relacje, sprawczość – wpisuje w to, "co jest dla ciebie naprawdę ważne".

Wiele dużych badań pokazuje, że życie wśród ludzi realnie wydłuża życie: jedno z najczęściej cytowanych to metaanaliza Julianne Holt-Lunstad i współautorów, która objęła 148 badań z udziałem ponad 300 tys. osób i wykazała, że silne więzi społeczne zmniejszają ryzyko przedwczesnego zgonu w stopniu porównywalnym z rzuceniem palenia, a brak relacji jest równie groźny jak otyłość czy mała aktywność fizyczna.

Nowsze przeglądy, obejmujące dziesiątki badań kohortowych i ponad 2 mln uczestników, potwierdzają, że samotność, izolacja i mieszkanie w pojedynkę wiążą się z wyraźnie wyższą śmiertelnością u osób starszych. Co więcej, Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że brak więzi społecznych zwiększa ryzyko udaru, chorób serca, cukrzycy, pogorszenia funkcji poznawczych i przedwczesnej śmierci, uznając więzi społeczne za jeden z filarów zdrowego starzenia.

Po sześćdziesiątce zaczęła nosić aparaty słuchowe. Szybko zauważyła, że nie tylko lepiej słyszy, ale też ma więcej energii, bo nie musi aż tak koncentrować się na rozmowie.

Wielu pacjentów odmawia aparatów, laski czy balkonika, bo nie chce "wyglądać na starych". Ona odpowiada im, że bardziej "nie z tego świata" wyglądają wtedy, gdy nie nadążają za tym, co się dzieje. I przypomina, że dziś wszyscy chodzą ze słuchawkami w uszach, więc aparat słuchowy nikogo nie dziwi.

Lekarka proponuje, by z wiekiem zrezygnować z przekonania, że wszystko trzeba robić samemu. Zachęca do współzależności – określenia, co jest dla nas ważne, i przyjęcia pomocy, która pozwala to realizować. Przytacza historię przyjaciela, ciężko chorego, który bardzo chciał pójść na koncert. Pojechał na wózku, z opiekunem, i spędził jeden z najlepszych wieczorów ostatnich lat.

Dr Leipzig otwarcie krytykuje ageizm, czyli dyskryminację ze względu na wiek. "Nie pozwalajmy, by uchodziło to ludziom na sucho. Stawajmy w obronie siebie i innych" – apeluje.

Przypomina badania, z których wynika, że pozytywne nastawienie do starzenia wiąże się z dłuższym życiem i lepszą kondycją. Dlatego sama zawsze mówi wprost, ile ma lat, dodając: "Przypominam ludziom, że jeśli dopisze im szczęście, sami kiedyś będą starzy".

Jej osobistą mantrą jest radość z drobnych postępów. Gdy zaczynała ćwiczyć na ergometrze, ledwo wytrzymywała dwie minuty. Raz lub dwa razy w tygodniu wydłużała trening o minutę. Teraz bez problemu ćwiczy dłużej i wyznacza sobie kolejne małe cele.

Przywołuje też historię 82-letniej kobiety, która w czasie 5 godzin i 54 minut ukończyła maraton bostoński, choć biegać zaczęła dopiero po sześćdziesiątce. Dla dr Leipzig to dowód, że metryka nie musi być granicą.

Jej rada jest prosta: gdy przychodzi zmiana, pytaj raczej "co mogę z tym zrobić?".

"Rywalizuj przede wszystkim z samym sobą i ciesz się z każdego postępu. Nigdy nie wiesz, co jest jeszcze możliwe" – podsumowuje.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: cnbc.com, https://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371%2Fjournal.pmed.1000316