Trwa ładowanie...

Rodzaje szczepionek

Szczepienia ochronne są wykorzystywane jako podstawowa metoda biologiczna zwiększająca odporność organizmu w walce z drobnoustrojami. Istnieje nawet specjalny kalendarz szczepień, z którego można się dowiedzieć, które szczepionki przeznaczone są dla niemowląt, które dla dzieci. Podanie szczepionki warunkuje pobudzenie układu odpornościowego, wytworzenie komórek pamięci immunologicznej oraz przeciwciał, które podejmują walkę z drobnoustrojem, uniemożliwiając lub znacznie utrudniając jego namnażanie się w organizmie człowieka.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

spis treści

1. Czym jest szczepionka?

Szczepionka to preparat, w których znajdują się żywe lub martwe drobnoustroje. Drobnoustroje żywe maja osłabione działanie, nie są tak zjadliwe. Z kolei drobnoustroje martwe zostały poddane działaniu wysokiej temperatury, środków chemicznych lub promieniowania jonizującego. Podczas szczepień do organizmu człowieka wstrzykuje się zabite lub żyjące mikroorganizmy.

W trakcie szczepienia pacjentowi podaje się zwykle zastrzyk podskórny, warto nadmienić jednak, że na rynku dostępne są również szczepionki doustne. Przykładem jest np. szczepionka przeciw rotawirusom.

Ze względu na wykorzystanie szczepionek, dzielimy je na szczepionki swoiste (zapobiegające konkretnym chorobom) i nieswoiste (podnoszące poziom ogólnej odporności). Szczepienia dzieci są najczęściej wykonywane z wykorzystaniem szczepionek swoistych, np. szczepienie przeciw pneumokokom.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

2. Skład szczepionek

Osoba zaszczepiona jest praktycznie chroniona przed infekcją poprzez własny układ odpornościowy, jeśli jednak zachoruje, przebieg infekcji będzie znacznie łagodniejszy. Czas wytwarzania takiej odporności zależy głównie od rodzaju szczepionki. Na rynku farmaceutycznym dostępnych jest wiele szczepionek, pomiędzy którymi występują zasadnicze różnice. Dotyczą one składu szczepionki, jej postaci oraz liczby zawartych w niej drobnoustrojów.

Szczepionki mogą zawierać w swoim składzie:

  • wirusy – szczepionki zabezpieczające przed rozwojem infekcji wirusowych,
  • bakterie – szczepionki zabezpieczające przed rozwojem infekcji bakteryjnych.

W skład szczepionki, jako związku biologicznego, wchodzą elementy drobnoustroju, które po podaniu do organizmu człowieka są w stanie wywołać właściwą odpowiedź immunologiczną.

Szczepionki najczęściej zawierają:

  • żywe drobnoustroje – „odzjadliwione” – niegroźne po podaniu (tzw. atenuowane),
  • zabite drobnoustroje,
  • produkty przemian metabolicznych pochodzących z danego drobnoustroju, np. toksoidy,
  • fragmenty komórki drobnoustroju,
  • antygeny rekombinowane – tj. uzyskiwane metodą inżynierii genetycznej antygeny białka pochodzące z drobnoustroju.

W zależności od postaci, w jakiej występuje szczepionka, możemy wyróżnić:

  • szczepionki płynne,
  • szczepionki liofilizowane – w postaci proszku.

W trakcie szczepienia antygeny wirusów i bakterii, które znajdujące się w szczepionce, spotykają się z komórkami układu odpornościowego. Ponieważ owe mikroorganizmy nie są agresywne lub też są martwe, organizm łatwo sobie z nimi radzi i zapamiętuje na przyszłość.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

3. Podział szczepionek

Liczba i rodzaj drobnoustrojów zawartych w szczepionce pozwala podzielić je na:

  • szczepionki monowalentne, które zawierają tylko jeden rodzaj drobnoustrojów (tylko jeden typ, „odmianę” danego drobnoustroju). Ten rodzaj szczepienia tworzy odporność przeciw jednej chorobie.
  • szczepionki poliwalentne, zawierające różne typy tego samego drobnoustroju. Uodparniają organizm na jedną chorobę.
  • szczepionki skojarzone, zawierające różne drobnoustroje. Szczepionki skojarzone mają za zadanie uodpornić organizm na wiele chorób. Są często stosowane. A co ważniejsze, są skuteczniejsze niż szczepionki z jednym antygenem. Szczepionka skojarzona nazywana jest inaczej wieloważna. Do tego typu szczepionek zaliczymy ta przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Ponadto możemy wyróżnić szczepienia podstawowe, uzupełniające i przypominające. Szczepienie podstawowe to szczepienie podane osobie nieposiadającej odporności na chorobę wywoływaną przez konkretny drobnoustrój. Szczepienie uzupełniające to szczepienie, które podaje się po kilku-kilkunastu miesiącach od poprzedniego, aby podtrzymać wytworzoną odporność. Szczepienia przypominające to szczepienia, które podaje się osobie, która już była zaszczepiona i uzyskała odpowiednią odporność immunologiczną. Celem tego szczepienia jest podwyższenie i przedłużenie istniejącej już odporności.

Najczęstszą drogą podania szczepionki jest droga wstrzyknięć podskórnych, śródskórnych oraz droga domięśniowa. Istnieją także szczepionki, które podaje się doustnie, jak np. szczepionka przeciwko Polio (OPV) oraz szczepionka przeciwko rotawirusom.

Szczepienia dzielimy także na szczepienia obowiązkowe i zalecane. Podział ten jest w dużej mierze związany z finansowaniem szczepień. Wszystkie szczepienia obowiązkowe są finansowane z budżetu państwa.

4. W jakim celu stosuje się szczepienia?

Szczepienia stosuje się w celu uniknięcia niebezpiecznych chorób zakaźnych, które zazwyczaj związane są z ciężkim przebiegiem czy powikłaniami. W przypadku osób niezaszczepionych powikłania bywają na tyle poważne, że mogą nawet doprowadzić do zgonu.

Szczepionki są niezwykle ważne w przypadku dzieci oraz noworodków. To najskuteczniejsza i najbezpieczniejsza metoda ochrony maluchów przed chorobami, która pozwala wytworzyć długotrwałą odporność organizmu. Warto wspomnieć również o tym, że wysoki wskaźnik osób zaszczepionych, pozwala również zmninimalizować liczbę osób, które są potencjalnym źródłem zakażenia.

Następny artykuł: Konsekwencje zmniejszenia liczby szczepień

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.