Rozlane zapalenie otrzewnej - przyczyny, objawy, leczenie

Rozlane zapalenie otrzewnej jest wywoływane przez bakterie, które wnikają do jamy brzusznej. Bakterie dostają się przez otwór, spowodowany np.:

• przedziurawieniem zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego,
• przedziurawieniem wrzodu żołądka lub dwunastnicy.

Choroba może rozpocząć się także w przebiegu takich chorób, jak:

• ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego,
• ostre zapalenie trzustki,
• choroba wrzodowa żołądka,
• czasem po urazie brzucha itd.

Rozlane zapalenie otrzewnej może być spowodowane także przez żółć czy związki chemiczne uwalniane przez trzustkę (enzymy trzustkowe), które przedostają się do błony śluzowej jamy brzusznej. Do ujawnienia się rozlanego zapalenia otrzewnej może dojść w wyniku dostania się zanieczyszczeń, np. w wyniku stosowania cewnika do dializy otrzewnowej lub rur żywieniowych.

W około 40% przypadków zapalenie otrzewnej powstaje w wyniku ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego, blisko 20% wskutek przedziurawienia wrzodu żołądka lub dwunastnicy i około 20% z powodu innych zakażeń. Źródłem zakażenia u kobiet może być także ropne zapalenie narządów rodnych (np. jajowodów, jajników).

Objawy charakterystyczne: chory jest blady, ma zimne poty, rysy twarzy zaostrzają się, temperatura wynosi ok. 38-39 st. C, język jest suchy, oddech płytki, tętno szybkie i mniej wyczuwalne. Występuje zmniejszenie apetytu, ból brzucha, wzdęcia, czasami czkawka, nudności, zdarzają się także cuchnące wymioty. Brzuch jest twardy, bolesny. Pojawia się parcie na stolec, ale chory nie jest w stanie go oddać. Pojawić się może małe wydalanie moczu oraz pragnienie.

Bakterie, które wywołują zapalenie jamy otrzewnej, mogą powodować zakażenie krwi (posocznica). Zapalenie otrzewnej może mieć również silny wpływ na wcześniaki, powodując martwicze zapalenie jelit.

Możliwe powikłania pojawiające się w trakcie choroby obejmują ropień, śródotrzewnowe zrosty jelit, martwicę jelit oraz wstrząs septyczny.

Diagnostyka choroby może obejmować test na wykrywanie obecności szczepów bakterii we krwi, badanie chemiczne krwi, w tym poziom enzymów trzustkowych, pełne badanie morfologiczne krwi, badania wątroby i nerek. Wykonuje się także badanie rentgenowskie oraz tomografię komputerową, badanie ogólne moczu oraz test na wykrywanie szczepów bakterii w płynie otrzewnowym.

Jeśli dojdzie do zapalenia otrzewnej, konieczna jest szybka operacja, ze względu na to, że stanowi ona potencjalne ryzyko zagrożenia życia. We wczesnym stanie choroby udaje się uratować 80% chorych. Operacja jest głównie potrzebna w celu usunięcia źródła zakażenia, np. zakażenie jelit, zapalenie wyrostka robaczkowego lub ropień. Leczenie ogólne natomiast obejmuje podawanie antybiotyków, podawanie płynów i pokarmów przez kroplówkę, leki przeciwbólowe lub intubację dożołądkową lub dojelitową.

Źródła

1. Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
2. Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
3. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
4. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3