Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Pierwsze objawy sepsy

Sepsa to rodzaj zakażenia wywołanego przez działanie bakterii, grzybów i wirusów. Niestety, w ostatnich czasach notuje się wysoką zachorowalność na sepsę,...

Sepsa to choroba, którą nie możemy zarazić się od innej osoby. Możemy jednak zarazić się inną zakaźną chorobą, której przebieg może zakończyć się sepsą. Sytuacja taka występuje najczęściej w przypadku zakażeń gronkowcami czy meningokokami, które mogą skutkować pojawieniem się sepsy.

Posocznica, uogólniony zespół odczynu zapalnego, zespół układowej odpowiedzi zapalnej, zapalne zakażenie krwi i SIRS – to inne nazwy sepsy. Jest to rodzaj patologicznej, ciężko przebiegającej uogólnionej reakcji organizmu na zakażenie, które wiąże się z wysoką śmiertelnością. Sepsa charakteryzuje się obecnością drobnoustrojów i ich toksycznych produktów we krwi. Do zakażenia sepsą może dochodzić u noworodków i niemowląt na oddziałach szpitalnych. Z pojęciem sepsy wiąże się także wstrząs septyczny. Mówimy o nim, gdy mamy do czynienia z ciężką posocznicą połączoną z niedociśnieniem, czyli spadkiem ciśnienia tętniczego. Natomiast z sepsą mamy do czynienia, gdy wystąpią przynajmniej dwa z czterech objawów uogólnionej reakcji zapalnej.

Polecane wideo:

Sepsa - kryteria rozpoznawania

O stanie zapalnym w sepsie świadczą:

  • ciepłota ciała powyżej 38ºC lub poniżej 36ºC,
  • tachykardia - przyspieszona praca serca, >90/min,
  • tachypnoe - przyspieszony oddech, > 30/min (lub konieczność zewnętrznego wspomagania oddechu np. poprzez respirator),
  • liczba leukocytów (białych ciałek krwi) >12 000/µl lub
  • gdy mamy zidentyfikowane ognisko zakażenia, czyli wykazana jest obecność drobnoustrojów chorobotwórczych w tkankach, płynach lub jamach ciała.

Dodatkowymi kryteriami rozpoznawania sepsy są:

  • obecność neutrofilii (rodzaj białych krwinek, odpowiedzialnych za zwalczanie bakterii),
  • dwukrotnie podwyższenie poziomu CRP – białka C-reaktywnego, biorącego udział w reakcjach zapalnych,
  • dwukrotne podwyższenie poziomu prokalcytoniny, białka biorącego udział w reakcjach zapalnych,
  • hiperglikemia (podwyższony poziom glukozy we krwi) mimo niewystępowania cukrzycy, nagłe zmiany świadomości,
  • tak zwany dodatni bilans płynowy, czyli zatrzymywanie płynów w organizmie, prowadzące do obrzęków.

Sepsa - przyczyny i predyspozycje 

Pierwsze objawy sepsy

Poza terenem szpitala sepsa występuje przez patogeny, które wywołują zapalenie opon mózgowych.

Ryzyko wystąpienia sepsy występuje u osób szczególnie do tego predysponowanych. Są to osoby, o ogólnie słabym stanie zdrowia, z współistniejącymi chorobami takimi jak przewlekłe choroby płuc czy neutropenie (najczęstsza, u osób leczonych chemioterapią). Osobami szczególnie narażonymi na wystąpienie sepsy, są też pacjenci poddani immunosupresji (czyli celowemu obniżeniu odporności, np. w związku z przeszczepami) oraz osoby starsze, niedożywione i wyniszczone. Ryzyko sepsy rośnie także w związku z rodzajem stosowanej diagnostyki i leczenia inwazyjnego, czyli stwarzającego możliwość wprowadzenia drobnoustroju do organizmu. Wszystkie wymienione czynniki sprawiają, że największy odsetek występowania sepsy istnieje na oddziałach intensywnej opieki medycznej- ok. 5-10%. Posocznice występują w warunkach szpitalnych, jak i poza szpitalnych.

Do najczęstszych patogenów będących przyczyną sepsy zaliczamy:

  • bakterie: Staphylococcus, Streptococcus, Entrobacterie (E.coli, Klebssiella, Proteus) czy beztlenowce, jak Pseudomonas,
  • grzyby: Candida sp.,
  • wirusy (denga).

Sepsa - sepsa meningokokowa u dzieci

Dla dzieci i młodzieży szczególnie niebezpieczne są zakażenia wywołane przez bakterie z gatunku Neisseria meningitidis (meningokoki). Przebiegają one bowiem jako ropne zapalenie opon mózgowych lub zakażenie krwi (posocznica, sepsa). Sepsa meningokokowa u dzieci może mieć gwałtowny przebieg. Zupełnie zdrowe dziecko z powodu infekcji menigokokowej w ciągu zaledwie kilku godzin może trafić na oddział intensywnej terapii. Na zachorowanie na tego rodzaju sepsę szczególnie narażone są dzieci do piątego roku życia oraz młodzież w wieku 14-19 lat. Z zakażeniami tymi trudno jest walczyć, ponieważ meningokoki rozprzestrzeniają się drogą kropelkową.

Na początku sepsa daje objawy grypopodobne, których nasilenie pozornie zmniejsza się po 4-6 godzinach. Jednak, kiedy niemowlę lub małe dziecko wykazuje niepokój ruchowy, nie ma apetytu, ma ból głowy i kończyn połączony z wymiotami, podejrzenie sepsy jest całkowicie uzasadnione. Typowym objawem sepsy jest sztywność karku. Najbardziej charakterystyczny objaw wstrząsu septycznego, czyli drobne wybroczyny, pojawia się, niestety, w zaawansowanym stadium choroby. Nie należy czekać, aż ujawni się on na skórze lub błonach śluzowych, lecz od razu podjąć leczenie.

Rokowanie w sepsie zależy od szybkiego postawienia diagnozy i bezzwłocznego rozpoczęcia leczenia w wyspecjalizowanym ośrodku wysokimi dawkami antybiotyków podawanych pozajelitowo. Obecnie duże nadzieje wiąże się z zastosowaniem aktywowanego białka C. Profilaktyka sepsy właściwie sprowadza się do zapobiegania zakażeniom szpitalnym.

Sepsa - wielokierunkowość patomechanizmów i objawów

Sepsa nie jest wyłącznie zwykłym zakażeniem układowym organizmu, lecz zjawiskiem powodującym zakłócenia większości procesów organizmu. W wyniku objawów sepsy u dzieci dochodzi do wydzielania całego szeregu mediatorów procesów zapalnych tzw."burzy cytokinowej”. Rozwijająca się odpowiedź zapalna zwrotnie prowadzi do uruchomienia mechanizmów ją blokujących. W konsekwencji wyróżnia się okres nadmiernej odpowiedzi układu odpornościowego oraz jej niedoboru.

Dochodzi także do zmian w śródbłonku naczyniowym - jego uszkodzenia, prowadzących, między innymi do wykrzepiania krwi w naczyniach. Jest to tak zwany zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - DIC, który z kolei, w wyniku tworzenia mikrozatorów i niedokrwienia narządów prowadzi do ich niewydolności. Niewydolność narządów prowadzi do szeregu zaburzeń metabolicznych (np. niewydolność wątroby) czy równowagi kwasowo - zasadowej (niewydolność nerek).

W wyniku wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych (pod wpływem mediatorów zapalnych), a także zmniejszenia kurczliwości mięśnia sercowego dochodzi także do niewydolności krążenia, które również jest przyczyną niewydolności innych narządów wewnętrznych. Powyższe przykładowe patologiczne zmiany zachodzące w organizmie podczas sepsy nakreślają wielokierunkowość choroby oraz wzajemne potęgowanie się jej poszczególnych elementów.

Sepsa - leczenie

Leczenie sepsy wymaga dwukierunkowego działania. Pierwszym zadaniem, jakie stawiane jest przed lekarzem w przypadku pacjenta z sepsą, jest identyfikacja patogenu i wdrożenie leczenia przeciwko niemu. Jest to, tak zwane leczenie przyczynowe. Z reguły polega ono na stosowaniu antybiotyków, początkowo dobranych empirycznie o szerokim spektrum działania, a po identyfikacji wroga celowanych. Nie mniej ważna i często decydująca o przeżyciu pacjenta z sepsą jest druga ścieżka leczenia, czyli działanie objawowe. Ma ono na celu wyrównywanie zakłóconych funkcji życiowych.

Leczenie sepsy polega m.in. na:

  • przetaczaniu płynów infuzyjnych dożylnie, w celu wyrównywania niedociśnienia i zaburzeń ukrwienia,
  • wyrównywaniu równowagi kwasowo- zasadowej m.in.: poprzez stosowanie dwuwęglanów,
  • prowadzeniu dializ w przypadku niewydolności nerek,
  • stosowaniu glikokortykosteroidów w celu opanowywania reakcji zapalnych,
  • przetaczaniu płytek krwi w przypadku krwawień,
  • podawaniu insuliny w przypadku zaburzeń gospodarki węglowodanowej,
  • wspomaganiu oddechu w przypadku niewydolności oddechowej.

Współczesna medycyna daje nam bardzo wiele narzędzi do walki z sepsą. Pomimo to wciąż w wielu przypadkach jest ona bezradna w jej obliczu - śmiertelność w ciężkiej sepsie szacuje się na 28-60%!

Joanna Krocz, Lekarz Łukasz Galus, około miesiąca temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Boroń-Kaczmarska A. Choroby zakaźne w zarysie, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004, ISBN 83-89318-35-0
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie
Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Neisseria meningitidis

Neisseria meningitidis

Poza terenem szpitala sepsa występuje przez patogeny, które wywołują zapalenie opon mózgowych.

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Pierwsze objawy sepsy

Pierwsze objawy sepsy Odtwórz wideo

Sepsa to rodzaj zakażenia wywołanego przez działanie bakterii, grzybów i wirusów. Niestety, w ostatnich czasach notuje się wysoką zachorowalność (...) , takie jak: pneumokoki i meningokoki. Do czynników występowania choroby można zaliczyć...

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Jakie są objawy sepsy?

Jakie są objawy sepsy? Odtwórz wideo

Sepsa, zwana również posocznicą, jest bardzo poważną chorobą. Określa się ją jako zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS). Zazwyczaj (...) jest sepsa, u kogo występuje, a także jakie są jej objawy, opowiada...

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Objawy sepsy - przyczyny, diagnoza, leczenie

, gdy jesteśmy osłabieni. Objawy sepsy - przyczyny Sepsa powstaje na skutek obrony organizmu, który osłabiony, nie potrafi zwalczyć przyczyny infekcji. Każda (...) Objawy sepsy nie zawsze wskazują na...

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Nicienie lekiem na sepsę

naturalnie występującego u jednego z przedstawicieli nicieni. Czym jest sepsa? Sepsa to schorzenie, którego przyczyną jest reakcja organizmu (...) . Nicienie a sepsa Naukowcy odkryli,...

#dzieńdobryWP

#dziejesienazywo: Czym jest sepsa?

#dziejesienazywo: Czym jest sepsa? Odtwórz wideo

Określana także mianem posocznicy sepsa stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia chorych, zwłaszcza tych najmłodszych. Świadomość (...) Smaszcz-Kurzajewską wyjaśnia, czym właściwie jest sepsa i w jaki sposób...

Sepsa - charakterystyka, przyczyny, predyspozycje, leczenie

Posocznica - charakterystyka, rozwój, rozprzestrzenianie, szczepionki

Sepsa, inaczej posocznica, nie jest zaraźliwa, ponieważ nie jest chorobą. To zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej. Dochodzi do niego w powikłaniu (...) zakażenia bakteryjnego lub wirusowego. Wywołać ją mogą takie bakterie jak gronkowiec...

Astma - charakterystyka, rodzaje, przyczyny, diagnostyka, leczenie

Smog

Smog

Spaliny są przyczyną przedwczesnej śmierci 2 milionów dzieci na całym świecie.