Sezon RSV dopiero się rozkręca. Może skończyć się niewydolnością oddechową

• Ponad 76 tys. zakażeń: Tyle przypadków RSV odnotowano w Polsce od początku roku do końca października, a szczyt fali zachorowań dopiero przed nami.
• Kto jest w grupie ryzyka: Najciężej zakażenie przechodzą maluchy do 2. roku życia (zwłaszcza wcześniaki) oraz seniorzy z chorobami serca i płuc.
• Brak leczenia celowanego u dorosłych: Medycyna nie dysponuje lekiem przeciwwirusowym zwalczającym RSV u dorosłych – leczenie jest wyłącznie objawowe i podtrzymujące.
• Rola profilaktyki: Przed ciężkim przebiegiem i pobytem w szpitalu chronią szczepienia (bezpłatne dla seniorów 65+ oraz zalecane ciężarnym).

Z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH wynika, że od 1 stycznia do 31 października 2026 r. w Polsce odnotowano 76 067 przypadków zakażenia wirusem RSV. Sezon infekcyjny dopiero się jednak rozkręca, a właściwy szczyt zachorowań tradycyjnie przypada na miesiące zimowe.

– RSV jest wirusem oddechowym, który towarzyszy nam niemal każdego sezonu. Wywołuje typowe objawy infekcji wirusowej, takie jak katar, osłabienie, stan podgorączkowy i kaszel. Zakaźność utrzymuje się zwykle do tygodnia i w tym czasie osoby zakażone mogą zarażać innych – mówi w rozmowie z WP abcZdrowie lek. Tomasz Karauda, specjalista chorób wewnętrznych i pulmonolog.

Lekarze od lat alarmują, by nie bagatelizować infekcji wywołanej przez RSV. Choć u większości zdrowych dorosłych przypomina zwykłe przeziębienie, u niemowląt, seniorów i osób przewlekle chorych może prowadzić do poważnych powikłań.

Szczególnie narażone na ciężki przebieg są małe dzieci, których układ oddechowy i odpornościowy dopiero się rozwijają.

– Wirus RSV uszkadza nabłonek górnych i dolnych dróg oddechowych. Najbardziej zagraża małym dzieciom, do 2. roku życia, ponieważ nie mają one jeszcze wykształconej odporności. Dodatkowo nabłonek dróg oddechowych maluchów nie jest jeszcze w pełni wykształcony, przez co jest bardzo podatny na różne infekcje – wskazuje w WP abcZdrowie lek. Tomasz Szatkowski, konsultant wojewódzki w dziedzinie pediatrii w województwie lubuskim.

Ekspert ostrzega też, że skutki zakażenia RSV mogą utrzymywać się jeszcze długo po ustąpieniu objawów. Uszkodzony nabłonek dróg oddechowych może potrzebować nawet kilku miesięcy, by się zregenerować. W tym czasie kolejna infekcja może ponownie wywołać zapalenie oskrzelików i duszności.

– Najczęstszym źródłem zakażenia wirusem RSV jest starsze rodzeństwo, które chodzi do przedszkola. Przynosi wirusa do domu, gdzie często jest małe, niezabezpieczone jeszcze dziecko, u którego rozwija się infekcja – dodaje dr Szatkowski.

Pediatra tłumaczy również, co dzieje się w płucach niemowlęcia podczas infekcji.

– Wirus RSV powoduje u maluchów zapalenie oskrzelików, czyli najdrobniejszych rureczek łączących pęcherzyki płucne, w których zachodzi wymiana gazowa, z większymi oskrzelami. Jeśli dochodzi do ich uszkodzenia, dzieci trafiają do szpitala z dusznością. Zdarza się, że w ciężkim stanie wymagają dodatkowego wsparcia oddechowego, a nawet pobytu na oddziale intensywnej terapii. Dzieci z chorobami kardiologicznymi czy uszkodzonymi płucami, na przykład wcześniaki, przechodzą tę infekcję jeszcze ciężej – przestrzega dr Szatkowski.

Choć wirus RSV nie zdominował jeszcze gabinetów lekarskich, lekarze spodziewają się wzrostu liczby zakażeń, a wraz z nimi pacjentów wymagających hospitalizacji. Szczególne obawy budzi sytuacja seniorów i osób przewlekle chorych.

– W każdym sezonie mamy sporo rozpoznań RSV i również teraz się ich spodziewamy. Zazwyczaj pacjenci, którzy trafiają z tego powodu do szpitala, mają już niewydolność oddechową i wymagają hospitalizacji. Sam fakt zakażenia RSV nie oznacza jednak konieczności pozostania w szpitalu. Hospitalizujemy tych, u których infekcja doprowadziła do znacznego zaostrzenia chorób przewlekłych – wyjaśnia dr Karauda.

U każdego infekcja może przebiegać inaczej. U jednej osoby skończy się na katarze i kaszlu, u innej może dojść do poważnych powikłań.

– Przebieg zakażenia może być bardzo łagodny, niemal bezobjawowy, ale może też być na tyle ciężki, że konieczna jest walka o życie pacjenta i wsparcie oddechowe – podkreśla pulmonolog. – Wirus RSV może prowadzić do duszności, świstów w klatce piersiowej, spadków saturacji, zaostrzenia astmy czy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Niekiedy RSV może powodować ciężkie zapalenie płuc, niewydolność oddechową, a w skrajnych przypadkach nawet zgon – dodaje.

Pulmonolog ostrzega, że u osób starszych i z obniżoną odpornością infekcja wirusowa często otwiera drogę bakteriom.

– Ciężki przebieg infekcji RSV dotyczy przede wszystkim osób z niedoborami odporności oraz starszych. Może dochodzić do wirusowego zapalenia płuc, a czasami infekcja wirusowa jest wstępem do nadkażenia bakteryjnego – alarmuje lekarz.

Dr Karauda zwraca uwagę, że układ odpornościowy seniorów nie radzi sobie już z infekcjami tak dobrze jak u młodszych. Dodatkowym obciążeniem są choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, niewydolność serca czy schorzenia płuc. U pacjentów po zawale, z astmą lub innymi problemami zdrowotnymi zakażenie może nie tylko przebiegać ciężej, ale też nasilić dotychczasowe dolegliwości.

– Pacjenci mają wtedy obrzęki kończyn dolnych, zmniejszoną tolerancję wysiłku i muszą pozostać w szpitalu. Podobnie jest z osobami, które chorują na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) czy astmę. Infekcja wirusowa może być groźna sama w sobie, ale u pacjentów z chorobami przewlekłymi dodatkowym zagrożeniem jest wywołanie ich zaostrzenia – podsumowuje dr Karauda.

W aptekach nie ma preparatu zwalczającego przyczynę zakażenia. Są jednak szczepionki.

– Nie ma leku na RSV dla dorosłych i seniorów, który moglibyśmy po prostu podać pacjentowi. Musimy leczyć objawowo, czyli robić wszystko, żeby pomóc organizmowi pokonać infekcję – zaznacza dr Karauda.

Na szczepienia decyduje się coraz więcej Polaków. Z danych PZH wynika, że w sezonie 2024/2025 zaszczepiło się 71 897 osób, a w kolejnym już 624 255. To niemal dziewięciokrotny wzrost. Mimo to w sezonie 2025/2026 szczepionkę przeciw RSV przyjęło zaledwie 6,9 proc. osób po 65. roku życia.

– Zachęcamy seniorów do korzystania ze szczepień przeciwko RSV, które są dla nich bezpłatne. Jest to pewna linia obrony, która sprawia, że jeśli zakazimy się wirusem RSV, nasz organizm jest już przygotowany do walki z zagrożeniem. Mamy gotowe przeciwciała, które pomagają zwalczać infekcję – radzi pulmonolog.

Profilaktyka może zacząć się jeszcze w łonie matki.

– Jeśli zaszczepimy kobietę w czasie ciąży, przeciwciała przez łożysko przenikają od mamy do dziecka, a później są przekazywane również z mlekiem matki. Dlatego kobiety w ciąży powinny szczepić się przeciwko RSV, aby chronić swoje dzieci – podsumowuje dr Szatkowski.