Witamina B12 może chronić przed udarem mózgu

• Witamina B12 odpowiada m.in. za układ nerwowy, produkcję krwinek i regulację homocysteiny wpływającej na stan naczyń krwionośnych.
• Źródła w diecie: Występuje naturalnie tylko w produktach odzwierzęcych, dlatego osoby na diecie roślinnej wymagają stałej suplementacji lub żywności wzbogacanej.
• Brak ochrony przed zawałem: Badania nie potwierdzają, by rutynowe przyjmowanie B12 zapobiegało chorobom serca u osób bez jej niedoborów.
• Mniejsze ryzyko udaru: Suplementacja witaminami z grupy B może obniżać ryzyko udaru mózgu, zwłaszcza w połączeniu z kwasem foliowym.
• Wskazana ostrożność: Eksperci zalecają celowane wyrównywanie potwierdzonych braków zamiast masowego stosowania suplementu w profilaktyce kardiologicznej.

– Witaminy odgrywają kluczową rolę w wielu procesach pomagających utrzymać zdrowie układu krążenia, w tym w prawidłowym funkcjonowaniu naczyń krwionośnych i regulacji określonych szlaków metabolicznych – wyjaśnia w rozmowie z portalem Medical News Today dr Ameer Awashra, główny autor przeglądu opublikowanego w Nutrition Journal – Badanie tych zależności jest istotne, ponieważ niedoborom żywieniowym można potencjalnie zapobiegać i je leczyć. Musimy jednak również zrozumieć, czy wyrównanie tych niedoborów rzeczywiście zmniejsza ryzyko zawałów serca, udarów i innych powikłań sercowo-naczyniowych – dodaje dr Awashra.

Badacze skupili się na witaminie B12 ze względu na jej rolę w metabolizmie homocysteiny oraz innych procesach zaangażowanych w utrzymanie zdrowia naczyń krwionośnych.

– Dotychczasowe badania obserwacyjne łączyły niski poziom witaminy B12 ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia. Jednak badania kliniczne oceniające suplementację witaminą B12 nie wykazały jednoznacznie, że korekta tych nieprawidłowości zapobiega zdarzeniom sercowo-naczyniowym – zauważa dr Ameer Awashra.

Witamina B12 wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, bierze udział w produkcji krwinek czerwonych i syntezie DNA, a także pomaga redukować uczucie zmęczenia i znużenia. Witamina B12 (kobalamina) występuje naturalnie wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Rośliny nie potrafią jej syntetyzować, a obecne w niektórych algach czy grzybach związki to tzw. analogi nieaktywne biologicznie dla człowieka.

Najbogatsze źródła naturalne (odzwierzęce)

• Podroby: Wątroba (wołowa, cielęca, wieprzowa) oraz nerki to absolutni rekordziści – pojedyncza porcja wielokrotnie pokrywa dzienne zapotrzebowanie (od 60 do nawet 110 µg w 100 g).
• Owoce morza i skorupiaki: Małże i ostrygi charakteryzują się bardzo wysoką zawartością (ok. 11–17 µg w 100 g).
• Ryby: Szczególnie tłuste i chude ryby morskie, takie jak makrela, łosoś, śledź, sardynki czy tuńczyk (ok. 2,5–10 µg w 100 g).
• Mięso czerwone i drób: Wołowina, cielęcina, indyk oraz kurczak (ok. 1–3 µg w 100 g).
• Jaja: Głównie żółtko jaja kurzego (ok. 0,6–0,9 µg w jednej sztuce).
• Nabiał: Sery żółte, podpuszczkowe i pleśniowe, a także jogurty, mleko i twaróg (ok. 0,2–1,5 µg w 100 g).

Ponieważ roślina nie syntetyzuje biologicznie aktywnej B12, jedynymi żywieniowymi źródłami na diecie wegańskiej są produkty sztucznie wzbogacane:

• Wzbogacane nieaktywne płatki drożdżowe: Jedna z najwygodniejszych opcji dla osób niejedzących mięsa.
• Napoje roślinne: Mleko sojowe, owsiane, migdałowe lub kokosowe z dodatkiem B12.
• Płatki śniadaniowe: Wybrane gotowe mieszanki płatków zbożowych.
• Zamienniki mięsa: Gotowe roślinne wędliny, pasztety czy wzbogacane tofu.

Osoby całkowicie rezygnujące z produktów pochodzenia zwierzęcego powinny stale stosować bezpośrednią suplementację.

Analiza wykazała, że choć witamina B12 ma różnorodny wpływ na układ krążenia, jej przyjmowanie w formie suplementu nie przekłada się na powszechne korzyści kliniczne i nie zapobiega w stały sposób poważnym epizodom sercowym.

– Praktyczny wniosek jest taki, że suplementacja witaminą B12 pozostaje ważna dla osób z potwierdzonym niedoborem, ale obecne dowody nie uzasadniają rutynowego przyjmowania dodatkowej witaminy B12 wyłącznie w celu profilaktyki chorób serca" – podkreśla dr Awashra.

Naukowcy odkryli jednak, że najsilniejsze kliniczne korzyści z suplementacji witaminą B12 mogą dotyczyć zapobiegania udarom.

– Badania wykazały wyraźniejsze zmniejszenie ryzyka udaru w populacjach, w których wzbogacanie żywności kwasem foliowym nie jest obowiązkowe, prawdopodobnie dlatego, że mieszkańcy tych regionów częściej mają niższy wyjściowy poziom folianów. Co ważne, większość tych badań oceniała kombinacje witamin z grupy B, w szczególności kwas foliowy, witaminę B12 i witaminę B6 – opowiada Ameer Awashra. – Dlatego nie możemy wyciągnąć wniosku, że sama witamina B12 odpowiada za zaobserwowane zmniejszenie ryzyka udaru. Znaczenie tego odkrycia polega na tym, że interwencje żywieniowe mogą być bardziej skuteczne, gdy są kierowane do populacji o określonych potrzebach żywieniowych, a nie zalecane uniwersalnie – kontynuuje badacz. 

Dr Cheng-Han Chen, kardiolog interwencyjny z MemorialCare Saddleback Medical Center, w rozmowie z Medical News Today zwraca uwagę, że zawał serca i udar mózgu rozwijają się w oparciu o nieco inne mechanizmy:

– Witamina B12 pomaga regulować poziom homocysteiny – aminokwasu, którego podwyższony poziom wiąże się z problemami naczyniowymi. Jednak obniżenie poziomu homocysteiny nie musi zmniejszać ryzyka wszystkich zdarzeń sercowo-naczyniowych w jednakowym stopniu. Potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy B12 ma istotne działanie ochronne przed udarem w określonych populacjach i dlaczego ten efekt może nie obejmować innych postaci chorób serca – wyjaśnia dr Chen.

Monique Richard, dyplomowana dietetyczka, przypomina o konieczności spojrzenia poza proste zależności statystyczne:

– Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, tworzenia zdrowych krwinek czerwonych, syntezy DNA oraz metabolizmu homocysteiny – aminokwasu powiązanego z ryzykiem sercowo-naczyniowym. Z biologicznego punktu widzenia ma sens, że niedobór B12 może wpływać na zdrowie naczyń, ale nie oznacza to automatycznie, że suplementacja u każdego zapobiegnie chorobom serca".– tłumaczy na łamach Medical News Today lekarka – Jednak suplement to tylko część równania. Musimy wziąć pod uwagę konkretną osobę, powód suplementacji, formę i dawkę, regularność stosowania oraz to, czy interwencja rozwiązuje przyczynę problemu – zaznacza. 

Źródło: medicalnewstoday.com