Najlepsze witaminy dla mózgu. Mogą zmniejszyć ryzyko udaru

Witaminy z grupy B odgrywają ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu. Wspierają pracę układu nerwowego, pomagają utrzymać prawidłowy metabolizm energetyczny, wpływają na kondycję skóry, mięśni i naczyń krwionośnych, a także mogą wspierać dobre samopoczucie i odporność na stres. Do witamin z tej grupy należą m.in. B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B9 i B12, które występują przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych, produktach pełnoziarnistych oraz chudych źródłach białka. 

Coraz więcej badań sugeruje również, że odpowiednia podaż witamin z grupy B może mieć znaczenie dla zdrowia mózgu i układu krążenia. To szczególnie ważne w kontekście udarów mózgu, które należą dziś do najczęstszych zagrożeń zdrowotnych. Najnowsze badania wskazują, że wyższe spożycie niektórych witamin z grupy B może wiązać się z niższym ryzykiem udaru.

Badanie opublikowane w "American Journal of Preventive Cardiology" wykazało, że wyższe spożycie witamin z grupy B wiąże się z mniejszym ryzykiem udaru mózgu, jednak tylko do pewnego poziomu.

Wcześniejsze badania sugerowały, że witaminy, jak kwas foliowy, pirydoksyna czy kobalamina mogą obniżać ryzyko udaru. Dotąd jednak niewiele analiz dotyczyło długoterminowego wpływu ich przyjmowania, optymalnych dawek wspierających profilaktykę udaru oraz tego, czy inne witaminy z grupy B (zwłaszcza tiamina, ryboflawina i niacyna) również mogą mieć znaczenie.

Chcąc lepiej zrozumieć potencjał witamin z grupy B jako prostego i niedrogiego sposobu zapobiegania udarom, naukowcy sięgnęli po dane z dwóch dużych projektów badawczych: Women’s Health Initiative (WHI) oraz programu All of Us prowadzonego przez National Institutes of Health.

W badaniu WHI uwzględniono 121 565 kobiet po menopauzie, które wypełniły ankiety dotyczące sposobu odżywiania. Z kolei program All of Us objął bardziej zróżnicowaną grupę 99 660 uczestników, u których poziom witamin z grupy B oceniano na podstawie badań krwi.

Wyniki badania sugerują, że odpowiednia podaż tych składników może mieć realne znaczenie dla zdrowia układu krążenia i pracy mózgu. Analiza danych z WHI wykazała, że wyższe spożycie tiaminy, ryboflawiny, niacyny, pirydoksyny i folianów wiązało się z 10-20 proc. niższym ryzykiem udaru w porównaniu z najniższym poziomem spożycia. Podobną zależność zaobserwowano w analizie próbek krwi: wyższy poziom pirydoksyny i folianów również korelował z mniejszym ryzykiem udaru.

Jednocześnie badacze zauważyli, że ochronne działanie witamin z grupy B było widoczne tylko do pewnego poziomu spożycia. Po jego przekroczeniu dodatkowe ilości witamin nie przynosiły wyraźnych korzyści. Wyjątkiem były foliany, które nadal wykazywały korzystny wpływ przy przyjmowaniu dawki około 2000 mikrogramów dziennie.

Warto podkreślić, że badanie ma pewne ograniczenia. Mimo że wskazuje na związek między witaminami z grupy B a ryzykiem udaru, nie ma dowodu, że to właśnie te witaminy bezpośrednio odpowiadają za jego obniżenie. Dodatkowo dane z programu WHI opierały się na deklaracjach uczestniczek, co oznacza, że mogły pojawić się w nich pewne nieścisłości.

- Idealnym rozwiązaniem byłoby przeprowadzenie kontrolowanego badania - powiedziała Elaine Jones, geriatra i członkini American Academy of Neurology. Chodzi o eksperyment, w którym naukowcy porównują grupę otrzymującą określone leczenie z podobną grupą kontrolną, aby sprawdzić potencjalny związek przyczynowo-skutkowy.

Naukowcy zwracają jednak uwagę, że istnieją biologiczne przesłanki sugerujące, iż wyższe spożycie witamin z grupy B może pomagać w zapobieganiu udarom. Jak wyjaśnił Simin Liu, główny autor badania oraz dyrektor Center for Global Cardiometabolic Health & Nutrition na University of California w Irvine, składniki te wspierają podstawowe funkcje komórkowe, kluczowe dla zdrowia mózgu i naczyń krwionośnych, a oba te elementy mają bezpośredni wpływ na ryzyko udaru.

Każda z witamin z grupy B działa jednak nieco inaczej, dlatego mechanizmy ochronne prawdopodobnie różnią się w zależności od konkretnego składnika.

Liu podkreślił, że potrzebne są dalsze badania, a wyniki "nie powinny być traktowane jako zielone światło do rozpoczynania suplementacji wysokimi dawkami witamin z grupy B".

Eksperci podkreślają, że więcej nie zawsze znaczy lepiej. Po przekroczeniu określonego poziomu spożycia dodatkowe ilości witamin mogą nie przynosić już korzyści.

Najlepiej dostarczać witaminy z grupy B wraz z dietą - ich dobrym źródłem są zielone warzywa liściaste, produkty pełnoziarniste i chude białko. W niektórych przypadkach, np. u osób na diecie wegetariańskiej, potrzebna może być suplementacja po konsultacji z lekarzem.

- Dieta jest oczywiście bardzo ważna - podsumował Landry - ale nie stanowi jedynego rozwiązania. Kluczowe jest utrzymywanie całego zestawu zdrowych nawyków.

Źródła:

1. "Abecadło witamin i pierwiastków" Stanisław K. Więckowski, wydawnictwo Tower Press, 2004 r.
2. Health.com, https://www.health.com/b-vitamins-could-help-lower-stroke-risk-11956463