Sól

Sól kuchenna, czyli chlorek sodu stanowi najpopularniejszą przyprawę i środek konserwujący używany w gospodarstwie domowym. Sól jest głównym źródłem sodu w naszym pożywieniu, jednak nadmierne spożywanie soli jest szkodliwe dla naszego organizmu, ponieważ powoduje zatrzymywanie wody w organizmie, co sprzyja powstawaniu nadciśnienia tętniczego. Chociaż sól kuchenna nadaje smak przygotowywanym potrawom, należy z nią bardzo uważać. Najzdrowsza jest dieta bez soli lub znacznie ograniczająca jej spożycie.

1. Właściwości soli kuchennej

Z chemicznego punktu widzenia sól, którą na co dzień spożywamy to tzw. chlorek sodu. Sól kuchenna ma zróżnicowane właściwości fizyczne i chemiczne. Sól ma postać białego proszku o słonym smaku, ale bez zapachu. Sól dostępna jest zwykle w formie nieoczyszczonej soli kamiennej oraz oczyszczonej soli warzonej. Skład soli kuchennej mogą tworzyć również przeciwzbrylacze. Sól występuje w wodzie morskiej oraz innych wodach naturalnych, np.: słabych solankach, borowinach. Sól morska otrzymywana jest poprzez odparowanie z wykorzystaniem energii słonecznej. Najbardziej rozpowszechnione złoża soli kamiennej znajdują się w Argentynie, Chile, Rosji. Wydobywa się ją zwykłymi metodami górniczymi i po zmieleniu oraz przesianiu stosuje się ją do celów przemysłowych lub wypłukuje ze złoża, otrzymując solankę. Tę substancję oczyszcza się poprzez dodanie wapnia, wodorotlenku i węglanu sodu, a następnie odparowuje się w przemyśle.



Źródła soli kuchennej w Polsce znajdują się w Ciechocinku, w którym solanka jest używana do inhalacji i zabiegów. Sól kamienna składa się głównie z minerału halitu. Z chlorku sodu otrzymuje się sód, węglan sodu, wodorotlenek sodu, kwas solny i chlor. Stosowany jest do celów spożywczych i jako środek konserwujący.

2. Wpływ soli na zdrowie

Sól jako źródło sodu jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy w regulacji gospodarki wodnej, ciśnienia osmotycznego i pH ustroju. Ponadto sód reguluje zawartość wody w organizmie, przez co zapewnia optymalne ciśnienie krwi oraz utrzymuje prawidłową równowagę kwasowo-zasadową w organizmie. Jednak naukowcy coraz częściej podkreślają, że sól jest „białą śmiercią”, ponieważ spożywana w dużym nadmiarze prowadzi do nadciśnienia tętniczego, a w konsekwencji do zwiększenia ryzyka zawału serca i udaru mózgu.

Zdaniem WHO, Polacy spożywają za dużo soli. Tezę tę potwierdzają eksperci z Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, którzy twierdzą, że spożywamy aż 3 razy więcej soli niż zaleca WHO. W badaniach wykazano, że zmniejszenie dziennej podaży sodu o 2,3 g powoduje obniżenie ciśnienia skurczowego o 4–6 mmHg. Zaleca się, aby osoby z nadciśnieniem lub ciśnieniem wysokim prawidłowym ograniczyły dzienne spożycie sodu do mniej niż 3 g/dobę.

Nadmiar soli kuchennej przeciąża również nerki oraz przyczynia się do rozwoju procesów nowotworowych w organizmie, głównie żołądka. Potas pełni podobną rolę jak sód, ale w niektórych procesach jest jego antagonistą. Spożycie potasu obniża ciśnienie tętnicze, ale niewspółmiernie słabiej od efektu podaży sodu, który podwyższa ciśnienie.

3. Dzienna dawka soli

Warto wiedzieć, że sól kamienna, którą spożywamy, to nie tylko ta jej ilość, którą dodaje się do potraw, ale i ta, która znajduje się w gotowych produktach. Sól dostarczona w produktach spożywczych, jak np.: zupy w torebkach, kostki bulionowe, dania typu instant niejednokrotnie pokrywa dzienne zapotrzebowanie organizmu na ten składnik. Najwięcej sodu znajduje się w:

  • wysoko przetworzonej żywności (zupach i sosach w proszku),
  • kostkach bulionowych, konserwach,
  • słonych wędlinach i kiełbasach,
  • serach żółtych, pleśniowych,
  • kiszonkach i przekąskach typu chipsy,
  • orzeszki czy krakersy.

Aby zminimalizować szkodliwość soli trzeba zwrócić uwagę na całodzienny jadłospis.

Ilość soli w przykładowych produktach:

  • wędlina paczkowana - ok. 600 mg/2 plastry salami wieprzowego,
  • kromka pełnoziarnistego chleba - ok. 500 mg,
  • sos do spaghetti w słoiku - ok. 600 mg/pół kubka,
  • orzeszki solone - ok. 250 mg/30 g,
  • ekspresowe zupy z makaronem, tzw. chińskie - ok. 2,5 g/porcja,
  • ketchup - ok. 180 mg/1 łyżeczka.

4. Jak ograniczyć ilość soli w diecie?

Dzienne spożycie soli nie powinno być większe niż 5 g (1 płaska łyżeczka). Najlepszym rozwiązaniem pozwalającym na ograniczanie jej spożycia byłoby unikanie stosowania (dodawania) soli do potraw oraz unikanie produktów, które są w nią bogate. Warto ograniczyć sól w diecie, wykluczyć całkowite solenie i dosalanie potraw podczas przyrządzania i jedzenia.

Sól można zastąpić przyprawy ziołowe, których cała gama jest dostępna na rynku, np.: bazylia, tymianek i estragon. Nawet bez soli, z takimi przyprawami posiłek będzie smakował każdemu. Do wyeliminowania z diety soli można się przyzwyczaić.

Sól znajduje się w produktach przetwarzanych, warto wybierać więc produkty świeże albo mrożone. Podczas zakupów należy prowadzić eliminację produktów, unikając kupowania żywności przetworzonej, jak np.: konserwy, chipsy.


Ryby i warzywa powinny być gotowane na parze. Woda mineralna powinna być niskosodowa, czyli z zawartością do 100 mg sodu i 300 mg chlorków.
Na temat dziennego spożycia soli i jej wpływu na zdrowie istnieje wiele kontrowersji. Jeśli już decydujesz się na solenie, musisz wybierać sól morską lub jodowaną. Sól morska zawiera całe bogactwo soli mineralnych zawartych w morzu (sód, magnez, wapń) oraz mikroelementy (jod, mangan, żelazo, fluor).

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Sól
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Sól
Sól

Działanie soli

Sól stała się tak popularną przyprawą, że wielu z nas nie wyobraża sobie bez niej smacznej potrawy. Światowa Organizacja ... sobie kanapkę, zupę czy ziemniaki bez soli? Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy, jak niezdrowa jest sól. Powoduje nadciśnienie, zwiększa ... powoduje to zagrożenia? Sól przede wszystkim przetrzymuje wodę w organizmie, zapełnia tętnice i skutkuje wzrostem ciśnienia ... . Poza tym wypłukuje wapń z organizmu, a co za tym idzie, zwiększa ryzyko zachorowania na osteoporozę. Dzienne zapotrzebowanie na sól wynosi...

Sól

Czy sól uzależnia?

(...) regulują dzienne zapotrzebowanie organizmu na sól. Nowa wiedza może przyczynić się do walki z uzależnieniem od narkotyków i nikotyny ... stresu - kortykotropinę (ACTH), aby sztucznie zwiększyć zapotrzebowanie organizmu na sól. Testy ujawniły sposób, w jaki niektóre ... i energii. Badania wykazały, że połączenia genowe aktywowane poprzez wywołanie instynktownego apetytu na sól, są usytuowane w tym samym miejscu, co geny związane z uzależnieniem od kokainy lub heroiny. Chociaż instynkty, takie jak apetyt na sól,...

Sól

Sól a nadciśnienie

(...) też ograniczyć sól. Sól w diecie Po sól sięgamy z przyzwyczajenia. Nasze kubki smakowe nakazują nam dosalać. Tymczasem sól ... nieodpowiednie diety odchudzajace. Sól a nadciśnienie tętnicze Zbyt duża ilość soli w diecie prowadzi do różnych chorób. Podnosi ... . Dieta na nadciśnienie tętnicze zakłada ograniczenie spożycia soli. Niestety sól znajduje się wszędzie, w produktach ... wędlin. Dieta przy nadciśnieniu nie powinna zawierać soli. Sól zastąp mieszanką przypraw.Piwowar A. (red.),...

Sól

Zalety soli morskiej

Zalety soli morskiej

Zewsząd słychać głosy, że sól szkodzi zdrowiu. Faktycznie, jej nadmiar nie wpływa pozytywnie na organizm, jednak nie należy całkowicie eliminować jej ze swojej diety. Warto pamiętać, że sól jest potrzebna, by organizm mógł dobrze funkcjonować. Dobrym pomysłem jest zmiana zwykłej soli kuchennej na sól morską. Właściwości soli Sól dostarcza sodu, który jest niezbędny ... mogły się dobrze rozwijać. Pamiętajmy jednak, że nadmierne spożycie soli stwarza zagrożenie dla zdrowia. Sól morska a...

Sól

Nietypowe zastosowania soli

Nietypowe zastosowania soli

Sól nie tylko w kuchni "Człowiek czuje się źle i w końcu umiera - bez soli komórki przestają działać jak silnik bez paliwa ... jest ich ponad tysiąc! Poznaj choć kilka trików, które odmienią twoje spojrzenie na sól kuchenną.Domowe sposoby na białe zęby Jednym ... w roztworze soli. Jednak dentyści przestrzegają przed zbyt częstym używaniem soli jako wybielacza. Chociaż sól ma działanie ... . Dzieje się tak, ponieważ sól ma właściwości zakwaszające i może prowadzić do uszkodzenia szkliwa zębów.Sól do płukania jamy...

Sól

Sól himalajska - właściwości zdrowotne

Sól himalajska - właściwości zdrowotne

Czy różowa sól jest zdrowa? Nie od dziś wiadomo, że aby cieszyć się dobrym zdrowiem, należy ograniczyć spożycie soli ... osób jednak wie, że sól - ta w najczystszej postaci - jest potrzebna do prawidłowego funkcjonowania każdego żywego organizmu ... modelek, Gisele Bundchen.Kąpiele z dodatkiem soli Różowa sól himalajska walczy z cellulitem, oczyszcza jelita i pomaga pozbyć się ... , gdyż wzmacnia odporność. Sól w takich kąpielach działa odtruwająco na cały organizm. Pamiętaj, aby nie dodawać już...

Hydroterapia i balneoterapia

Zrób sama sól do kąpieli

Zrób sama sól do kąpieli

Kojąca kąpiel Kto z nas nie lubi kojącej kąpieli w wannie? Kąpiel taka może stać się jeszcze lepsza, jeśli zastosujesz zrobione w domu sole do kąpieli. Nie musisz udawać się do spa lub płacić za drogie sole - ten sam efekt możesz uzyskać za pomocą własnoręcznie...

Bilansowanie zdrowej diety

Sól w codziennej diecie

Sól jest minerałem niezbędnym do życia i funkcjonowania, jednak wszystko z umiarem, gdyż zbyt duża ilość soli w diecie jest bardzo niebezpieczna dla zdrowia. Mimo to badania wykazu

Zdrowie w ciąży

W ciąży jedz sól z umiarem

Nowe badania przeprowadzone na zwierzętach sugerują, że istnieje związek pomiędzy spożyciem przez ciężarną sodu a rozwojem nerek u potomstwa. Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża ilo

Zdrowe odżywianie

Sól vs. cukier - co jest gorsze?

Sól vs. cukier - co jest gorsze?

Sól i cukier już dawno zostały napiętnowane jako biała śmierć. Ich nadmierne spożycie może doprowadzić do wystąpienia wielu groźnych dla zdrowia, a nawet życia, chorób. Czy jednak