Sposoby pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, czyli tonometria, to jedno z podstawowych badań okulistycznych. Prawidłowo ciśnienie wewnątrz gałki ocznej powinno mieścić się w granicach 10-21 mmHg. Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe to najważniejszy czynnik ryzyka jaskry – choroby prowadzącej do zniszczenia nerwu wzrokowego. Jaskra to jedna z najczęstszych przyczyn ślepoty. Dlatego po ukończeniu 40 lat każda osoba zgłaszająca się do okulisty powinna mieć wykonaną tonometrię. Obecnie stosowane są 3 sposoby pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego.

1. Tonometria aplanacyjna

To najlepsza i najdokładniejsza metoda pomiaru ciśnienia wewnątrzgałkowego. Metoda badania opiera się na regule fizycznej Imberta-Ficka. Mówi ona, że znając siłę potrzebną do spłaszczenia kuli oraz powierzchnię tego spłaszczenia, można określić ciśnienie wewnątrz tej kuli. Ponieważ gałka oczna jest kulą, prawo to pozwala określić ciśnienia wewnątrzgałkowe.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

W tonometrii aplanacyjnej wykorzystuje się tonometr aplanacyjny Goldmana, który wbudowuje się w lampę szczelinową (służącą do przeprowadzania podstawowego badania okulistycznego).

Przed badaniem znieczula się rogówkę za pomocą kropli do oczu oraz dodaje barwnik fluoryzujący w niebieskim świetle. Następnie pacjent siada przed lampą szczelinową i opiera czoło o specjalną podpórkę. Przy szeroko otwartych oczach należy patrzeć wprost na wskaźnik. Wówczas do rogówki przykładana jest końcówka tonometru. Przez mikroskop lekarz obserwuje okrąg powstały z łez zabarwionych fluoresceiną. Następnie specjalnym pokrętłem zwiększa nacisk na rogówkę (pacjent nic nie czuje dzięki znieczuleniu) aż do uzyskania obrazu 2 półokręgów w kształcie litery S. W tym momencie (znając powierzchnię i siłę ucisku) odczytuje się wartość ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Na wiarygodność wyniku może wpłynąć budowa rogówki. Nie poleca się tej metody pomiaru u osób z wyjściowo grubą rogówką, ze zniekształconą powierzchnią lub obrzękiem rogówki.

2. Tonometria bezdotykowa

To odmiana tonometrii aplanacyjnej, opierająca się na tej samej regule fizycznej. Tu jednak do spłaszczania rogówki wykorzystuje się podmuch powietrza (air puff). Ponieważ z powierzchnią oka nie kontaktuje się żadne ciało obce (dlatego bezdotykowa), znieczulenie nie jest konieczne.

Badanie również przeprowadza się na siedząco po oparciu czoła o specjalną podpórkę. Niestety gwałtowny podmuch powietrza może wywoływać u niektórych osób odruchy obronne, powodujące zafałszowanie pomiaru. Dlatego tonometrii bezkontaktowej nie poleca się do diagnostyki jaskry oraz kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego u chorych na jaskrę. W tym przypadku stosuje się dokładniejszą tonometrię aplanacyjną.

3. Tonometria impresyjna

To metoda, która powoli wychodzi z użycia. Również wymaga znieczulenia rogówki za pomocą kropli. Badanie przeprowadza się na leżąco. Należy zadbać, żeby żadna część garderoby nie ugniatała szyi, gdyż ucisk na żyły może zafałszować wyniki pomiaru. Następnie trzeba patrzeć na wprost. Lekarz sam rozchyla powieki badanego oka, uważając aby nie ucisnąć gałki ocznej. Potem prostopadle do rogówki przykłada tonometr Schioetza. To niewielki, przenośny przyrząd. Jest wyposażony w trzepień obciążony ciężarkiem 5,5g, który uciska rogówkę zawsze z tą samą siłą. Rogówka w zależności od wielkości ciśnienia wewnątrzgałkowego odkształca się w różnym stopniu. Stopień odkształcenia rogówki pokazuje wskazówka na skali tonometru. Na tej podstawie wylicza się ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Gdy ciśnienie jest wysokie i ciężarek 5,5g nie powoduje odkształcenia rogówki można użyć większej innych o większej masie – 7,5g lub nawet 10g. W przypadku tej metody, na wiarygodność pomiaru może wpłynąć sztywność gałki ocznej. U osób starszych pomiary bywają zawyżone. Natomiast u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa lub dużą krótkowzrocznością wyniki mogą być zaniżone.

4. Krzywa ciśnienia wewnątrzgałkowego

Ciśnienie wewnątrzgałkowe zmienia się w ciągu doby. Fizjologicznie wahania ciśnienia mogą wynosić od 2 do 6 mmHg. Przeważnie najwyższe wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego obserwuje się rano. Jednak jest to bardzo indywidualna sprawa i u niektórych najwyższe ciśnienie pojawia się po południu lub wieczorem. U chorych na jaskrę leczenie planuje się tak, aby wahania ciśnienia nie przekraczały 3mmHg. Tylko wtedy można skutecznie hamować postęp choroby. Aby ocenić skuteczność terapii wykonuje się tzw. krzywą ciśnienia.

Wyznaczenie dobowej krzywej ciśnienia wewnątrzgałkowego polega na wykonaniu wielokrotnych pomiarów tonometrycznych w ciągu doby. Aby nie wybudzać pacjenta ze snu (co mogłoby zafałszować wyniki) tonometrię (zwykle aplanacyjną) wykonuje się co 3 godziny od 600 do 2100. Następnie wyniki nanosi się na wykres, tworząc krzywą ciśnienia. Na podstawie powyższych pomiarów, ocenia się stabilność ciśnienia wewnątrzgałkowego, które jest wyznacznikiem skuteczności leczenia.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.