czy leki bez recepty są bezpieczne?

Polacy coraz częściej sięgają po leki i suplementy. Wiele z nich stosują bez wyraźnych wskazań, bez kontroli lekarza, na własną rękę. Farmaceutka wyjaśnia do czego może doprowadzić "łykanie garściami" leków i suplementów - zwłaszcza, gdy łączymy je z tymi przepisanymi przez lekarza.

Claire Edwards, żona lekarza medycyny ratunkowej, opublikowałana Instagramie film, w którym podzieliła się zaskakującymi radami swojego męża dotyczącymi zdrowia. Jedna z nich szczególnie zwraca uwagę, chodzi o popularny lek przeciwbólowy, którego absolutnie nie należy stosować po alkoholu.

Polacy biorą je masowo, bo pomagają na zgagę i szybko działają. W nadmiarze mogą jednak stać się pułapką i doprowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Ucierpieć mogą nerki, a także jelita.

W połowie lutego w życie weszły nowe przepisy dotyczące wystawiania recept na bezpłatne leki, co umożliwiło dostęp do nich za pośrednictwem szerszej grupy lekarzy. Wygląda na to, że dołączą do nich również zmiany w realizacji recept rocznych.

Coraz więcej Polaków uzależnia się od popularnych leków bez recepty. Mimo wprowadzenia limitów sprzedaży środków zawierających kodeinę, pseudoefedrynę i dekstrometorfan problem nie zniknął. [tableofcontents]

Powszechnie stosowane leki na przeziębienie, takie jak np. krople do nosa, saszetki, czy syropy mogą wchodzić w interakcje z innymi preparatami i nasilać objawy chorób przewlekłych. - Pacjenci kompletnie nie zdają sobie sprawy, że taka kaskada lekowa może być śmiertelnie niebezpieczna - ostrzega farmaceutka Dominika Lewandowska.

Najwyższa Izba Kontroli przekazała wyniki raportu na temat leków dostępnych bez recepty (OTC). Wnioski? Są dostępne zbyt łatwo, także poza apteką, wzrosła liczba zatruć wśród młodzieży, a wprowadzenie natychmiastowych regulacji jest konieczne.

Inflacja i rosnące koszty utrzymania nie powstrzymały Polaków przed wydawaniem pieniędzy na produkty bez recepty. Rekordy sprzedaży biją m.in. leki OTC przeciwbólowe, które kupujemy też w dyskontach, na stacji paliw czy w drogerii.

Leki bez recepty to nieodłączny element życia wielu Polaków. Sięgamy po nie na różne dolegliwości, jak ból głowy, przeziębienie, grypa oraz problemy trawienne. Nie wszystkie jednak można zażywać regularnie.

Do listy możliwych skutków ubocznych pseudoefedryny dopisano dwa nowe rozpoznania, o których wcześniej nie było wiadomo. Europejska Agencja Leków wskazuje, że to środki, których powinni unikać pacjenci cierpiący na choroby nerek i nadciśnienie. Wydano nowe zalecenia.

Wizerunki lekarzy zostały bezprawnie wykorzystane w reklamach "pseudo leków". Twarzą jednego z nich rzekomo jest prezes Warszawskich Lekarzy Rodzinnych, dr Michał Sutkowski. "Oszustwo może stanowić realne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia osób, które ulegają fałszywym kampaniom i przyjmują 'leki'" - ostrzegają przedstawiciele kancelarii, która reprezentuje lekarza.

Uwaga na reklamy preparatów, które w ostatnim czasie krążą w sieci. Twarzą jednego z nich rzekomo jest prof. Michał Zembala, znany kardiochirurg. "Uprzejmie proszę raz jeszcze, by nikt z was lub waszych bliskich nie kupował nieznanych preparatów niby zdrowotnych" - ostrzega. Nie tylko on padł ofiarą oszustwa.

Znany lek o działaniu nasennym i uspokajającym jest już dostępny bez recepty. Wcześniej był wydawany wyłącznie z przepisu lekarza. Nie należy go jednak zażywać dłużej niż tydzień.

Miliony osób w Polsce codziennie korzystają z leków dostępnych bez recepty. Te produkty są powszechne, można je znaleźć na półkach sklepowych, przy kasach, a nawet na stacjach benzynowych. Z tego powodu, wielu ludzi uważa, że są one bezpieczne dla zdrowia. Nie jest to jednak prawda. Szczególnie należy zwracać uwagę na leki z grupy inhibitorów pompy protonowej. Eksperci podają szereg powodów, dla których należy zachować ostrożność.

Dodatkowe leki to nie jest dobry pomysł, by chronić wątrobę. "Nie dokładajmy jej tzw. leków osłaniających. To nic innego jak niedźwiedzia przysługa. Szczególnie, że te leki wątrobowe mają działanie mocno wątpliwe" - ostrzega na Instagramie dr n.med. Joanna Bidiuk.

Choć trudno w to uwierzyć, jeden pacjent może przyjmować nawet kilkadziesiąt różnych leków. Lekarze alarmują, że zjawisko zwane polipragmazją może prowadzić do niebezpiecznych reakcji między lekami i poważnie zaszkodzić pacjentowi.

Nie leczą, ale są niezbędne w lekach oraz suplementach diety. Bywają wypełniaczami, niekiedy jednak stanowią większą część masy tabletki, syropu bądź kapsułki. Choć nazywa się je substancjami pomocniczymi, to niekiedy mogą szkodzić.

Statyny to grupa leków stosowanych w celu obniżenia poziomu cholesterolu we krwi. Choć są bardzo skuteczne, mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami oraz z niektórymi rodzajami żywności. Przekonała się o tym jedna z pacjentek, która po spożyciu pewnego soku trafiła do szpitala.

- Kiedy robiliśmy taką analizę dwa lata temu, to okazało się, że jedna z pacjentek brała 26 leków dziennie, z czego jeden był na receptę, a 25 - sama sobie kupiła. Rekordziści potrafią przyjmować po 40 leków dziennie - alarmuje dr Piotr Merks, farmaceuta, koordynator pilotażu przeglądów lekowych. Eksperci uważają, że program mógłby rozwiązać problem nadużywania leków w Polsce.

Nie tylko popularne leki przeciwbólowe czy suplementy diety przyjmowane bez kontroli lekarza potrafią poważnie zaszkodzić. Okazuje się, że równie groźne są preparaty ziołowe, często uznawane przez nas za bezpieczne. - Na takim leczeniu, zwłaszcza jeśli stosujemy je na własną rękę, kupując niesprawdzone preparaty w internecie, może bardzo ucierpieć wątroba - ostrzega dr n. med. Magdalena Cubała-Kucharska.

Leki bez recepty, które bez problemu można dostać w sklepie spożywczym, drogerii lub na stacji benzynowej wcale nie muszą być bezpieczne. Łatwa dostępność nie daje takiej gwarancji. Eksperci ostrzegają, że robiąc takie zakupy poza apteką, poważnie ryzykujemy. - Nie ma tu żadnej kontroli i nadzoru, mimo że kupuje je mnóstwo ludzi. Nie wiemy, jak były przechowywane i skąd pochodzą. Kupujemy lek przeciwbólowy, a możemy skończyć z zatruciem - ostrzega Łukasz Pietrzak, farmaceuta i popularyzator wiedzy medycznej.

Miliony Polaków każdego dnia sięga po leki bez recepty. Są łatwo dostępne - znajdziesz je przy kasach w sklepach, a nawet na stacji benzynowej. Skoro każdy może je nabyć, to uważa się, że nie stanowią zagrożenia dla zdrowia. Tak nie jest. Uważać trzeba na przykład na leki z grupy inhibitorów pompy protonowej. Eksperci wymieniają powody.

Lekarze obawiają się, że jeśli wypiszą receptę na leki refundowane uchodźcom z Ukrainy, mogą otrzymać karę nałożoną przez NFZ. Chodzi o to, że większość pacjentów z Ukrainy nie dysponuje żadną dokumentacją medyczną, która jest podstawą prawną do przepisania refundacji na leki. - Jeśli przepiszę taki lek, to działam na korzyść pacjenta, ale liczę się z możliwą kontrolą NFZ, która może skończyć się różnie. Niejednokrotnie to lekarz ponosi karę finansową za podjętą decyzję i musi potem płacić odsetki. W tym zakresie ta ustawa jest do bani – stwierdza dr Michał Sutkowski, lekarz POZ.

- Nigdy nie łącz furaginy z alkoholem - ostrzega farmaceutka Anna Wyrwas, która prowadzi w mediach społecznościowych konto "Będąc młodym farmaceutą". - Mogą się pojawić zaburzenia rytmu serca, czerwone wykwity skórne, uczucie gorąca, pocenie się, lęk, nudności czy nawet wymioty - ostrzega ekspertka.

Syrop prawoślazowy to prosty lek ziołowy, który łagodzi objawy nieżytu górnych dróg oddechowych. Można go stosować na kaszel zarówno suchy, jak i mokry. Dlaczego warto zażywać ten tradycyjny, tani i powszechnie dostępny lek? Na co uważać?