Tak działa na nas lodowate powietrze. "To bardzo niekorzystne dla zdrowia"

Według synoptyków tak mroźnej zimy, jak tegoroczna, nie było w Polsce od 16 lat. Siarczyste mrozy ustąpiły na kilka dni, by pod koniec stycznia znów dać o sobie znać. Najzimniej jest na północno-wschodnich krańcach kraju, gdzie meteorolodzy przewidują nawet 28 st. C poniżej zera. Wiele szkół odwołuje lekcje, a IMGW wydaje serię ostrzeżeń przed niebezpiecznymi temperaturami.

A jak tak trudne warunki pogodowe wpływają na nasze zdrowie? Lekarze ostrzegają, że mroźne powietrze nie pozostaje dla nas obojętne.

- Zdecydowanie oddychanie ekstremalnymi temperaturami, na przykład bardzo niskimi, jest dla nas niekorzystne, dlatego że całość układu oddechowego musi "termostatować" to powietrze, to znaczy ogrzać je i nawilżyć. Jeśli takiego lodowatego powietrza jest za dużo, to w zbyt niskiej temperaturze trafia do dolnych dróg oddechowych, poniżej krtani, czyli do tchawicy i do drzewa oskrzelowego. Wiele osób reaguje na taki kontakt z zimnym powietrzem kaszlem lub ciężkim, świszczącym oddechem. To efekt podrażnienia śluzówki drzewa oskrzelowego – wyjaśnia w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Andrzej Fal, prezes Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego.

- W taką pogodę, gdy temperatury sięgają minus kilkunastu czy minus dwudziestu kilku stopni, lepiej nie wychodzić z domu. Jeśli musimy, powinniśmy osłaniać nos i usta, by nie wdychać lodowatego powietrza. Jednak uwaga: nie jest dobrze owijać się szczelnie szalikiem, bo w takich warunkach gromadzi się wilgoć, która zamarza. Może to grozić podrażnieniami skóry, odmrożeniami i podrażnieniem dróg oddechowych. Zamiast tego można kupić specjalne osłony filtrujące, "kominy", które powodują, że wdychamy powietrze nieco wolniej i łagodniej się nim oddycha – dodaje.

Ekspert podkreśla, że amatorzy biegania i innych sportów uprawianych na świeżym powietrzu powinni w tak wyjątkowo zimne dni zaprzestać treningów.

- Na dużym mrozie powinniśmy unikać nadmiarowych wysiłków, ponieważ powodują wzmożone oddychanie. Sprzyjają także oddychaniu przez usta, co sprawia, że do organizmu dostaje się więcej zimnego powietrza. Dlatego nie zalecam joggingu czy innych sportów w tak ekstremalnych temperaturach. Podczas gdy temperatury minus kilku stopni są właściwie obojętne, jeśli uprawiamy sporty na zewnątrz, to te sięgające minus kilkunastu czy dwudziestu kilku stopni są zdecydowanie niekorzystne dla dróg oddechowych. W ten sposób możemy sobie poważnie zaszkodzić – podkreśla.

Jak? Jak wyjaśnia prof. Fal, grozi to uszkodzeniem nabłonka dróg oddechowych i zapaleniem oskrzeli czy krtani.

Wyjątkowo mroźne temperatury dla większości z nas oznaczają nieprzyjemne uczucie chłodu, dla niektórych jednak są wyjątkowo niebezpieczne i mogą znacząco wpływać na zaostrzenie istniejących już chorób.

- Zdecydowanie w domu powinny zostać osoby, które na co dzień mają problemy oddechowe, chociażby pacjenci z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (postaci umiarkowanej czy cięższej), a także te, które mają astmę. U nich czynnikiem wywołującym może być nagłe oziębienie wdychanego powietrza. Dotyczy to także osób, które przeszły w ciągu ostatniego tygodnia infekcje dróg oddechowych – u nich rekonwalescencja po chorobie w takich warunkach pogodowych powinna być dużo dłuższa niż normalnie. Dodatkowo nie wychodzić powinny także osoby, które są podatne na wychłodzenia i infekcje, o obniżonej odporności i o mniejszej ilości tkanki tłuszczowej – wylicza prof. Fal.

Z kolei Agnieszka Ponieważ, specjalistka medycyny ratunkowej, szefowa SOR Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Lublinie, podkreśla w rozmowie z WP abcZdrowie, że na oddziale z odmrożeniami najczęściej przyjmowane są osoby bezdomne albo nieporadne życiowo.

- Odmrożenia najczęściej dotyczą palców dłoni i stóp, a rzadziej – nosa. Dwa tygodnie temu mieliśmy pacjenta z przeleżonymi odmrożeniami wynikającymi ze złych warunków mieszkaniowych. Dlatego mój apel do takich osób: nie odmawiajcie pomocy, jeśli ktoś oferuje wam pobyt w ogrzewalni, bo nieogrzewane mury nie ochronią przed hipotermią i odmrożeniami – podkreśla.

A jak sobie radzić, jeśli mimo niesprzyjających warunków musimy wyjść z domu i czeka nas marznięcie na przystanku czy spacer do pracy? Prof. Fal podkreśla, że podstawą jest ubranie "na cebulkę" i osłonięcie kluczowych części ciała.

- Należy przede wszystkim zabezpieczyć te części ciała, które najszybciej tracą ciepło: stopy, dłonie i głowę. One najszybciej się wychładzają i ich wychłodzenie może mieć bardzo szybkie przełożenie na łatwiejsze rozwinięcie się infekcji. Oczywiście nie jest tak, że dostajemy infekcji ze zmarznięcia, ale wychłodzenie predysponuje nas do rozwoju choroby, szczególnie wirusowej – tłumaczy.