Tanatofobia

Tanatofobia to rodzaj izolowanej fobii, chorobliwy lęk przed śmiercią i umieraniem. Stanowi ona temat tabu. Mimo iż XXI wiek określa się cywilizacją śmierci, to jednak ludzie niechętnie rozmawiają o rzeczach ostatecznych i mają nikłą wiedzę z zakresu tanatologii. Na czym polega tanatofobia, kogo dotyczy, z czego wynika i jak ją leczyć?

Objawy tanatofobii

Lęk przed śmiercią rozwija się wraz z wiekiem, przy czym dane empiryczne wskazują, że osoby starsze (po 60. roku życia) wykazują mniejszy poziom niepokoju o własne życie niż osoby młodsze. Ludzie w średnim wieku przeżywają śmierć jako coś tajemniczego i niesprecyzowanego. Niektórzy traktują myśli o przemijaniu jako myśli egzystencjalne, świadczące o rozwoju ego. Tanatofobia to skrajne nasilenie lęku tanatycznego, czyli lęku przed śmiercią. To zaburzenie nerwicowe może objawiać się bardzo różnie, dlatego trudno sprecyzować jego charakter.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Psychoterapia par - razem czy osobno?"

Osoba obawia się, co się stanie po zakończeniu żywota. Na rozwój tanatofobii duży wpływ ma sposób wychowania, kwestie wiary i doświadczenia z dzieciństwa, które kształtują stosunek do świata, ustalają priorytety, system wartości, aspiracje, oddziałują na poczucie własnej wartości i przyczyniają się do rozwoju różnych lęków i fobii.

Dlaczego ludzie boją się śmierci? Z różnych powodów. Na rozwój tanatofobii może mieć wpływ religia. Okazuje się bowiem, że ludzie wierzący odczuwają silniejszy poziom lęku przed śmiercią niż ateiści czy agnostycy. Tanatofobia może być zatem konsekwencją wiary w życie wieczne, którego dostąpienie zależy od życia doczesnego na ziemi.

Patologiczny strach przed ostatnim odejściem może wiązać się z lękiem przed nieznanym. Śmierć budzi niepokój, bo nie można jej przewidzieć, traci się poczucie kontroli nad życiem. Poza tym zaskakuje znienacka, nie można jej uniknąć, odroczyć, oszukać, przygotować się do niej. Niemożność sprawowania kontroli wprowadza niejednego człowieka w popłoch.

Tanatofobia oznacza częściej lęk przed procesem umierania niż samą śmiercią. Człowiek boi się cierpienia, które towarzyszy odchodzeniu. Obawia się bólu, wyniszczenia przez ciężką chorobę oraz utraty godności i konieczności proszenia o pomoc innych. Boi się, że stanie się zależny od rodziny i bliskich, że stanie się dla nich ciężarem. Nierzadko tanatofobia współwystępuje z nozofobią – chorobliwym lękiem przed zachorowaniem, hipochondrią i zaburzeniami somatycznymi.

Lek przed śmiercią wynika też z troski o zamiary, których nie zdąży się wypełnić przed śmiercią. Tanatofob martwi się, jak po jego odejściu poradzi sobie rodzina i krewni. Jak przetrwają jego odejście potomkowie, małżonek? Są to zwykle zmartwienia osób, które mają do wychowania jeszcze małe dzieci. Tanatofobia może manifestować się również w postaci lęku przed wszystkim, co wiąże się ze śmiercią. Ktoś może wpadać w panikę, dostawać ataków duszności, zawrotów głowy, kołatania serca na widok nagrobka, domu pogrzebowego, trumny, znicza, cmentarza, żałobników ubranych na czarno albo na widok transmisji mszy pogrzebowej w telewizji. Tanatofob to człowiek bardzo często smutny, ponury, ostrożny i zamknięty w sobie.

Diagnoza i leczenie tanatofobii

Większość cierpiących ukrywa swoje lęki przed śmiercią i nie mówi o swoich emocjach. Tanatofob unika wszelkich miejsc, które mogłyby mu się kojarzyć ze śmiercią. Zazwyczaj to najbliższe otoczenie poznaje, że dana osoba wykazuje patologiczny strach przed śmiercią. Rzetelną diagnozę może postawić psychiatra.

Ważne jest, by znaleźć odpowiedź na następujące pytania: Jak intensywnie i jak często pojawiają się myśli o śmierci? Czy te myśli przeszkadzają w codziennym życiu? W jakich okolicznościach się pojawiają? Czy myśli te są bezpośrednią reakcją na dolegliwości zdrowotne, np. ból serca? Czy myślom o śmierci towarzyszy silny niepokój? Czy napięcie psychiczne objawia się szeregiem dolegliwości somatycznych, jak duszność, wzmożona potliwość, paraliż ruchowy, zawroty głowy, tachykardia, szybki i płytki oddech, ból w klatce piersiowej itp.?

Leczenie tanatofobii opiera się głównie na psychoterapii w nurcie behawioralno-poznawczym lub psychodynamicznym. Czasem pomocniczo stosuje się farmakoterapię, podając leki przeciwlękowe, oraz konsultacje religijne, np. z zaufanym księdzem. By poradzić sobie z chorobliwym lękiem przed śmiercią, należy udać się do specjalisty – psychologa lub psychiatry. Tylko lekarz może określić, czy objawy mają charakter nerwicy, tanatofobii, czy jest to typowy dla każdego z nas rodzaj refleksji nad przemijaniem.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Fobie

Komentarze (2)
~lluukkaasszz
~lluukkaasszz ponad rok temu

@~Piotr: Nie jestem pewien. Ale myślę, że znaczenie może mieć tu o typ religijności. Np. teoria religijnośći personalnej i apersonalnej chyba R. Jaworskiego. Osoba o dojrzałej religijności, będącej osobową relacją z Bogiem na pewno ma mniejszy lęk przed śmiercią, natomiast osoba o apersonalnej religijności sądzę, że może przejawiać, większą niż ateista, obawę o swój los po śmierci, która może być traktowana jako jeden z rodzajów lęku przed śmiercią bądź jako przyczynę lęku przed śmiercią. Jednak ja myślę, że tu w ogóle zostaje popełniony błąd. Religijność na pewno ma wpływ na postawę wobec śmierci, której składową jest lęk przed śmiercią. Jednak lęk przed śmiercią (będący przedmiotem np. teorii opanowania trwogi i wielu innych badaczy i autorów z niezwykle ciekawego zakresu psychologii jakim jest tanatopsychologia), którego predyktorem jest też religijność to nie to samo co tanatofobia. Myślę, że mechanizm powstawania tanatofobii jest taki sam jak każdej innej fobii, przedmiotem jedynie jest śmierć, tak samo jak mogłyby być pająki czy cokolwiek innego. Np. w teorii behawioralnej przyczyną jest oczywiście warunkowanie. Wyobrażam to sobie tak, że ktoś mógł w jakiś sposób zostać "nastraszony" śmiercią, powstała fobia. Może to "nastraszenie" wpłynąć na relację z Bogiem. Może też samo "nastraszenie" mieć charakter religijny, np. dziecko było straszone piekłem. I w takim sensie może istnieć związek tanatofobii z religijnością. Religijność sama w sobie na pewno nie jest przyczyną tanatofobii, jedynie źle ukształtowana religijność może być przyczyną większego lęku tanatycznego (co i tak nie jest tanatofobią, to są jednak dwie inne tematyki).

Odpowiedz
~Piotr
~Piotr ponad rok temu

Można prosić o przypis do badań tanatofobia-religijność? Podane wyniki są nie do końca logiczne: Właśnie osoby wierzące (cechuje je nadzieja) jesli nie mają zniekształconej wiedzy teologiczną, to nie boją się śmierci bo wiedzą że Bóg okazuje miłosierdzie tym którzy Mu zaufają. Ateiści zaś podobnie jak agnostycy wyznają z natury nihilizm. Trochę trudno było by pogodzić jednak nihilizm, z brakiem obawy o śmierć... Czy wobec tego te badania są pewne?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Fobie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomóżcie

~Samotna 57853 • ostatni post 7 godzin temu

8

Pomocni lekarze

Artykuły Fobie
Fobie

Czego boimy się najbardziej?

Czego boimy się najbardziej?

Różnica pomiędzy strachem a fobią Strach to reakcja obronna organizmu przed niebezpieczeństwem. Z kolei fobie zazwyczaj nie mają wiele wspólnego

Fobie

Najdziwniejsze fobie na świecie

Najdziwniejsze fobie na świecie

Fobofobia - lęk przed strachem Czy można bać się lęku? Okazuje się, że tak. Fobofobia jest strachem przed własnymi fobiami. To paradoks, który polega na tym, że boimy się bać, a myśl o tym, że lęk może nas sparaliżować, nakręca błędne koło i choć dotknięty...

Fobie

Jak pokonać lęk wysokości?

Jak pokonać lęk wysokości?

. Oddychaj. Osoby cierpiące na różnego rodzaju fobie, w sytuacjach wywołujących lęk najczęściej zapominają o oddychaniu. To sprawia, że panika wrasta

Fobie

Terapia fobii

Fobie to jedno z zaburzeń lękowych, charakteryzujące się patologicznym strachem przed jakimś obiektem lub sytuacją. Istnieje wiele rodzajów fobii (...) . Behawioryzm wnosi bowiem, że fobie to efekt uczenia się lęku, dlatego...

Fobie

Hydrofobia

lękowe, fobie (w tym hydrofobię), a także: objawy nihilistyczne - przekonanie o nieistnieniu własnego organu ciała, siebie lub świata zewnętrznego (...) . Fobie specyficzne, w tym hydrofobia, wywołują nieuzasadniony,...

Fobie

Ksenofobia

Ksenofobia to strach przed ludźmi, którzy z jakichś powodów są uznani za obcych - może tu chodzić o narodowość, rasę, pochodzenie, wyznanie, orientację seksualną, język, kulturę czy subkulturę. Inną formą ksenofobii jest niechęć do obcych wpływów. Lęk...

Fobie

Najdziwniejsze fobie świata (WIDEO)

i dorosłych, ale na wiele pytań najpewniej jeszcze długo nie uzyskamy odpowiedzi. Jednym z aspektów psychiki człowieka są lęki i fobie. Najpopularniejsze