Teściowie chcieli dziecka po zmarłym synu. Sąd podzielił zarodki

Marta Słupska
In vitro; w kółku: Anastazja i AleksanderIn vitro; w kółku: Anastazja i Aleksander
Źródło zdjęć: © Getty Images

Po śmierci Aleksandra jego rodzice zażądali prawa do zarodków utworzonych podczas leczenia in vitro syna i jego żony. Chcieli, by surogatka urodziła im wnuka, którego sami wychowają. Wdowa się sprzeciwiła, a spór trafił do sądu.

Zamiast wspólnego rodzicielstwa – sądowy spór

Anastazja i Aleksander mieszkali w ukraińskim Dnieprze. Bezskutecznie starali się o dziecko, aż zdecydowali się na in vitro. Powstało sześć zarodków. Transfer odłożono najpierw z powodu COVID-19, potem rozpoczęła się rosyjska inwazja. Wkrótce Aleksander ciężko zachorował i zmarł.

Wdowa przeżywała żałobę. Tymczasem rodzice jej męża zaczęli pytać o wnuka.

– Tuż po śmierci Aleksandra teściowie pytali mnie ciągle: "Kiedy urodzisz nam wnuka?" – wspomina w rozmowie z "Gazetą Wyborczą".

Nie była gotowa na macierzyństwo. Relacje z teściami się pogorszyły, a ona wyjechała z kraju. We wrześniu 2023 r. otrzymała wezwanie do sądu. Rodzice Aleksandra chcieli przejąć zarodki, skorzystać z pomocy surogatki i wychować dziecko syna.

Ich pełnomocnik argumentował, że zarodki należą do spadku. Ponieważ Anastazja zrzekła się dziedziczenia po mężu, prawa do nich miały przypaść jego rodzicom.

Trzy zarodki dla wdowy, trzy dla teściów

Prawniczka Anastazji, Ludmiła Kyryłenko, podkreślała, że sprawa dotyczy również prawa jej klientki do decydowania o macierzyństwie.

– Zarodek nie jest rzeczą, którą można przejąć jak mieszkanie czy samochód. Zawiera materiał genetyczny obojga rodziców, a jego wykorzystanie wiąże się z osobistym prawem Anastazji do macierzyństwa – argumentowała.

Sąd pierwszej instancji zdecydował jednak o równym podziale: po trzy zarodki dla każdej strony. Jak relacjonuje "Wyborcza", wskazał nawet konkretne numery embrionów, bez medycznego uzasadnienia tego wyboru.

– Jak będę żyć ze świadomością, że moje dzieci wychowuje ktoś inny? – pytała Anastazja.

Zaskarżyła orzeczenie. Zanim zapadło rozstrzygnięcie apelacyjne, teściowie wycofali się ze sprawy. Powodów nie podali. Anastazja nadal opłaca przechowywanie zarodków.

W Polsce również dochodzi do konfliktów

W polskich historiach opisanych przez Wyborczą osią sporów jest rozstanie. W Radomiu kobieta chciała wykorzystać zarodek utworzony podczas małżeństwa, ale były mąż cofnął zgodę. Pierwszy sąd przychylił się do jej wniosku. W październiku 2025 r. sąd odwoławczy zmienił jednak decyzję. Do transferu nie doszło.

Inaczej zakończyła się sprawa z Torunia: kobieta uzyskała zgodę mimo sprzeciwu mężczyzny. Według relacji dziennika Sąd Najwyższy odrzucił jego skargę kasacyjną, nie rozstrzygając merytorycznie konfliktu.

Przytoczone historie pokazują, jak trudne decyzje mogą pojawić się już po zakończeniu leczenia lub rozpadzie związku.

– Pary trafiające do ośrodków medycznie wspomaganej prokreacji powinny mieć możliwość rozmowy nie tylko z lekarzem, ale też z prawnikiem – mówi "Wyborczej" Małgorzata Nowak-Niewiadomska, prawnik i embriolog kliniczny.

Źródła: Gazeta Wyborcza

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie