Trening umiejętności społecznych - na czym polega i jakie daje efekty

Trening umiejętności społecznych to jeden ze sposobów leczenia zaburzeń funkcjonowania sprawności psychicznej, szczególnie współistnienia pacjentów wśród innych ludzi. Zwykle trening ten odbywa się w kilku- lub kilkunastuosobowych grupach i pod opieką wyspecjalizowanego terapeuty. Zadaniem pacjentów jest obserwowanie zachowania innych ludzi i wyciągania wniosków. Muszą też bacznie obserwować i analizować własne zachowanie.

Sesje treningowe często są nagrywane, aby ułatwić pacjentom analizę swojego zachowania. Pacjenci często dopiero podczas oglądania takich nagrań widzą wszystkie problemy społeczne, z którymi się borykają.

Trening umiejętności społecznych sprawdza się zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych. Jeśli chodzi o dzieci, trening przydaje się głównie w przypadku całościowych zaburzeń rozwoju, autyzmu i zespołu Aspergera. Sprawdza się także u dzieci i dorosłych z ADHD.

W przypadku osób dorosłych, wskazaniem do przeprowadzenia takiego treningu są przede wszystkim zaburzenia osobowości - przede wszystkim lękowe i tzw. osobowość unikająca. Dodatkowo trening sprawdzi się u osób z zaburzeniami nerwicowymi, afektywnymi (w tym z depresją), schizofrenią czy fobiami społecznymi.

Trening pomaga odzyskać kontakt z innymi ludźmi i stworzyć z nimi więź. Ułatwia interakcje i sprawia, że pacjencji czują się komfortowo w towarzystwie innych osób.

Pacjenci spotykają się na treningu umiejętności społecznych w kilkunastuosobowej grupie. Podczas sesji muszą ze sobą wejść w interakcję - rozmawiać i dzielić się spostrzeżeniami. Terapeuta dodatkowo inicjuje scenki i przydziela pacjentom odpowiednie role, aby mogli sprawdzić swoje umiejętnośći. Następnie cała grupa analizuje zachowanie każdego z uczestników.

Rolą terapeuty jest wskazanie, które zachowania i wypowiedzi mają charakter asertywny, pasywny, a które z zachowań były agresywne (nad tymi warto dodatkowo pracować). Celem spotkań jest poprawa zdolności społecznych, praca nad nieśmiałością, agresją czy towarzyskim wycofaniem.

Poza spotkaniami grupowymi bardzo ważne jest trenowanie umiejętności społecznych także poza gabinetem psychologicznym i salą treningową. W życiu codziennym warto stopniowo wdrażać zmiany i stosować zalecenia terapeuty, aby krok po kroku poprawiać swoje zachowanie wśród ludzi.

Należy pamiętać także o tym, że w przypadku szeroko zakrojonych zaburzeń, warto zajmować się jednym problemem na raz. Jeśli w krótkim czasie będziemy próbować zmodyfikować kilka naszych zachowań, terapia może nie przynieść efektu.

Terapia pochłania zwykle mnóstwo czasu, a na efekty czasem trzeba czekać kilka miesięcy. Jedna sesja trwa około 2 godzin. Takich sesji powinno być możliwie jak najwięcej. Bardzo ważne jest to, że raz utworzona grupa nie powiększa się o nowych uczestników - pomaga to budować więzi społeczne i nie naraża pacjentów na dodatkowy stres.

Odpowiednio zrealizowany trening i stopniowe wprowadzanie zmian może przynieść bardzo pozytywne efekty. Przede wszystkim pacjenci uczą się inicjować i prowadzić rozmowę we właściwy sposób, a także wdawać się w polemikę i dyskusję (przy jednoczesnym kontrolowaniu swoich słów - trening uczy także szacunku do cudzych poglądów). Osoby uczestniczące w treningu uczą się dodatkowo wyrażania krytyki i reagowania na nią, a dodatkowo nabywają umiejętności słuchania innych.

Trening umiejętności społecznych pozwala także lepiej radzić sobie z emocjami - pozytywnymi i negatywnymi. Uczy także asertywności i zadawania pytań. Pacjenci po takim treningu skuteczniej pracują w zespołach i radzą sobie z rozwiązywaniem ewentualnych konfliktów.