Uzależnienie od alkoholu. Jaką rolę pełni kofilina?

W badaniach na myszach stworzono sytuację, w której zwierzęta mogły zdobywać alkohol poprzez naciskanie nosem specjalnego mechanizmu. Gdy dostęp został zablokowany, część gryzoni nie ustawała w staraniach – obsesyjnie próbowały odzyskać dostęp do nagrody. Analizy wykazały, że właśnie te myszy miały w hipokampie podwyższony poziom kofiliny. Naukowcy poszli o krok dalej i sztucznie manipulowali poziomem tego białka. Wyniki były jednoznaczne: zwiększona ilość kofiliny potęgowała determinację do zdobycia alkoholu, podobnie jak w analogicznym doświadczeniu z cukrem jako nagrodą.

Badacze sprawdzili również, czy odkryty mechanizm znajduje odzwierciedlenie u ludzi. Analiza danych z niemieckich szpitali wykazała, że pacjenci hospitalizowani z powodu zatrucia alkoholem, którzy mieli wyższe stężenie kofiliny we krwi, częściej wracali do placówek medycznych z powodu kolejnych epizodów nadużywania alkoholu. Kofilina reguluje cytoszkielet aktynowy – wewnętrzne "rusztowanie" komórek. To od niego zależy m.in. pobudliwość neuronów i skuteczność przekazywania sygnałów między nimi. Zaburzenia w tym systemie mogą prowadzić do problemów z kontrolą zachowania, co tłumaczy, dlaczego osoby z podwyższonym poziomem kofiliny są bardziej skłonne do kompulsywnego poszukiwania nagrody.

Prof. Radwańska podkreśla, że uzależnienia nie można tłumaczyć wyłącznie słabą kontrolą impulsów. Istnieje również inny tor – używanie alkoholu jako narzędzia do redukcji stresu, którego podstawy leżą w ciele migdałowatym. Oznacza to, że różne osoby mogą rozwijać uzależnienie poprzez zupełnie odmienne mechanizmy biologiczne. Nowe odkrycie może w przyszłości znaleźć zastosowanie w praktyce klinicznej. Badaczka sugeruje, że proste badania krwi mogłyby pozwolić na identyfikację pacjentów szczególnie narażonych na nawroty po terapii odwykowej. To otwiera drogę do spersonalizowanej profilaktyki, a w dalszej perspektywie – także do terapii genowych wspierających kontrolę impulsów.

– Uzależnienie to nie tylko "ludzka rzecz". U jego podstaw leżą fundamentalne, biologiczne procesy, takie jak kontrola impulsów czy dążenie do nagrody, które są wspólne dla ludzi i zwierząt. Zrozumienie tych mechanizmów to pierwszy krok do skuteczniejszego leczenia uzależnień – podkreśla prof. Radwańska. Zrozumienie tych procesów może stać się kluczem do skuteczniejszej walki z jedną z największych chorób cywilizacyjnych współczesności.

Źródło: PAP