WHO chce zapobiec kolejnej pandemii. Członkowie wypracowują rozwiązania

W styczniu 2026 roku państwa członkowskie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) kontynuowały prace nad systemem PABS, czyli rozwiązaniem dotyczącym "dostępu do patogenów i podziału korzyści" (Pathogen Access and Benefit-Sharing). Mechanizm ten jest jednym z najważniejszych elementów WHO Pandemic Agreement, porozumienia przyjętego przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia (WHA) w maju 2025 roku.

Wznowiona sesja IGWG odbyła się w dniach 20-22 stycznia 2026 roku. Delegacje prowadziły negocjacje nad projektem aneksu do umowy, skupiając się na kwestiach, które wciąż budzą spory. Celem spotkania było zmniejszenie różnic stanowisk oraz wyłonienie zapisów, w których można dostrzec wspólny kierunek.

Współprzewodniczący prezydium IGWG, ambasador Tovar da Silva Nunes z Brazylii, podkreślił, że w kilku obszarach udało się zrobić krok naprzód. "Jestem zachęcony postępem, jaki poczyniliśmy w kilku obszarach, z oznakami rodzącego się konsensusu dla części systemu PABS" - powiedział.

Zaznaczył jednak, że przed piątą sesją pozostaną kwestie najtrudniejsze, wymagające kompromisów politycznych i dopracowania szczegółów. Podobnie ocenił przebieg rozmów drugi współprzewodniczący Matthew Harpur z Wielkiej Brytanii. Zwrócił uwagę na konstruktywny ton dyskusji i gotowość państw do współpracy.

"Państwa członkowskie prowadziły w tym tygodniu konstruktywne rozmowy" - podkreślił, dodając, że w miarę zbliżania się do majowego terminu rośnie presja, aby dopiąć rozwiązania i zamknąć najważniejsze sporne punkty.

Zobacz też: Pandemia nie przychodzi znikąd. Cztery wirusy, które w 2026 roku mogą zaskoczyć świat

Zadaniem IGWG jest przygotowanie i wynegocjowanie systemu PABS. W założeniu ma on umożliwić bezpieczne, przejrzyste i zoorganizowane udostępnianie patogenów o potencjale pandemicznym oraz informacji o ich sekwencjach genetycznych. Równolegle ma zapewnić "sprawiedliwy i równy" podział korzyści wynikających z wykorzystania tych danych i materiałów. Chodzi m.in. o dostęp do szczepionek, leków i testów diagnostycznych.

Dyskusja o PABS ma też bardzo praktyczny wymiar. Doświadczenia z pandemii COVID-19 pokazały, że brak jasnych zasad sprzyja nierównościom: część państw szybciej zdobywa narzędzia ochrony zdrowia, a inne czekają na nie znacznie dłużej. Nowy mechanizm ma ograniczyć ryzyko powtórzenia tego scenariusza, szczególnie w sytuacji kolejnego globalnego zagrożenia.

Dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus podkreślił, że silny system PABS może stać się jednym z filarów globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego.

"Silny system PABS będzie kamieniem węgielnym bezpieczniejszego i bardziej sprawiedliwego świata" - powiedział, dziękując krajom za zaangażowanie w rozwiązania wielostronne.

Efekt prac IGWG ma zostać przedstawiony 79. Światowemu Zgromadzeniu Zdrowia w maju 2026 roku. To wtedy państwa zdecydują, czy wynegocjowane zapisy są wystarczająco spójne i skuteczne, by stały się realnym narzędziem na czas kolejnego kryzysu.

Źródła:

• WHO