Wiesiołek – właściwości lecznicze i zastosowanie

Wiesiołek (Oenothera L.) to grupa roślin zielna z rodziny wiesiołkowatych (Onagraceae). Należy do niego około 120 gatunków pochodzących z Ameryki Północnej i Południowej. W Europie rośnie około 70 gatunków, zaś w Polsce - 30. Najbardziej pospolity jest wiesiołek dwuletni (Oenothera biennis). Powszechnie stosuje się go w ziołolecznictwie. Nazywany jest także kwiatem jednej nocy, świecą północy lub rośliną świecącą w nocy.

Jak wygląda wiesiołek? Roślina dorasta nawet do 100 cm wysokości. Ma jaskrawożółte kwiaty, które pozostają zamknięte w ciągu dnia, o zmierzchu zaś otwierają się i zaczynają pachnieć. Kwitnie odbywa się zwykle na przełomie wiosny i lata do wczesnej jesieni.

Wiesiołek pomaga w leczeniu wielu dolegliwości, co ma związek z obecnością w nasionach nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT): gamma-linolenowego (GLA) i kwasu linolowego (LA) zaliczanego do rodziny omega-6.

W oleju z nasion wiesiołka znajdują się:

• polifenole,
• enzymy,
• kwasy tłuszczowe (oleinowy, palmitynowy i stearynowy),
• trójglicerydy,
• fitosterole,
• witaminy (E i F),
• minerały (mangan, miedź, potas, cynk, fosfor, magnez, selen, wapń i żelazo).

Wiesiołek działa przeciwzapalnie, co jest wykorzystywane w leczeniu chorób o podłożu autoimmunologicznym (to np. reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca, toczeń), a także w alergii czy astmy.

Zawarte w wiesiołku substancje bioaktywne mają pozytywy wpływ na układ sercowo-naczyniowy poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych, działają hipotensyjnie (obniżają ciśnienie krwi) i antyagregacyjnie (zmniejszają krzepliwość krwi). Bioaktywna substancja zawarta w wiesiołku – kwas γ-linolenowy - wykazuje działanie przeciwzakrzepowe.

Wiesiołek wykazuje właściwości hipocholesterolemiczne. Zmniejsza stężenie cholesterolu frakcji LDL i zapobiega jego utlenieniu, zmniejszając ryzyko rozwoju miażdżycy. Hamuje również proces karcinogenezy (powstawaniu nowotworu) oraz przeciwdziała lekooporności na cytostatyki. Wykazano także, że stosowanie wiesiołka spowalnia proces neuropatii cukrzycowej.

Wiesiołek pomaga w chorobach skórnych, zwłaszcza o podłożu autoimmunologicznym. Przyczynia się do zachowania prawidłowej bariery lipidowej skóry, chroniąc ją przed uszkodzeniami, niweluje stany zapalne. Roślina pomaga także w łagodzeniu egzemy czy pokrzywki. To dlatego właściwości lecznicze wiesiołka są wykorzystywane schorzeniach takich jak: trądzik czy atopowe zapalenie skóry (AZS).

Stosowanie olejku z wiesiołka na twarz poprawia nawilżenie skóry, a tym samym jej elastyczność i jędrność.

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

• Czy zioła wiesiołek i kozieradka obniżają skuteczność tabletek antykoncepcyjnych? - odpowiada dr n. med. Artur Kowalski
• Czy można przyjmować olej z wiesiołka, który jest trzy miesiące po terminie ważności? - odpowiada mgr inż. Katarzyna Krupińska
• Sposób stosowania oleju z wiesiołka w kapsułkach - odpowiada mgr inż. Joanna Brejecka-Pamungkas

Wiesiołek można stosować zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Dostępne są tabletki i kapsułki z wiesiołkiem, maść z wiesiołka, a także olej z nasion tłoczony na zimno w butelce. Można go stosować na przykład do olejowania włosów, ale i jako dodatek do sałatek. Roślinę można znaleźć w wielu preparatach, które można kupić w aptekach, sklepach ze zdrową żywnością oraz punktach zielarskich.

Nasiona można stosować jako dodatek do potraw, koktajli, zup, sosów, past czy pieczywa. Napar z nasion wiesiołka może zastąpić kawę lub herbatę. To doskonały sposób na wzmocnienie odporności organizmu. Wiesiołek w postaci naparu wykorzystuje się w celach leczniczych, jak i kosmetycznych (np. do pielęgnacji włosów czy skóry).

Jak stosować wiesiołek w kapsułkach czy płynie? Zdecydowanie zawsze należy zapoznać się z informacją producenta podaną na opakowaniu. Ma to związek z tym, że różne preparaty mają inne stężenie kwasu gamma-linolenowego (GLA).

Dawkowanie wiesiołka może wynosić od 2 do 6 kapsułek dziennie (od 170 do 230 mg kwasu (GLA) dziennie). W przypadku oleju z wiesiołka w płynie dopuszczalne jest spożycie w ciągu dnia 6 g kwasu gamma-linolenowego.

Choć wiesiołek oznacza wiele korzyści dla zdrowia, nie każdy może go stosować. Przeciwwskazaniem jest:

• stosowanie leków, które działają antykoagulacyjnie lub przeciwpłytkowo. Olej z wiesiołka może nasilać ich działanie,
• niektóre zabiegi i operacje,
• stosowanie leków na układ sercowo-naczyniowy, powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatów z wiesiołkiem.
• problemy z krzepnięciem krwi.

Zaleca się ostrożność w przypadku przewlekłego stosowania oleju z wiesiołka u dzieci (zwłaszcza poniżej 12. roku życia) oraz u ciężarnych i kobiet karmiących. Warto także pamiętać, że u osób szczególnie wrażliwych olej z wiesiołka może wywołać dolegliwości żołądkowo-jelitowe lub skórne.