Wirus może wrócić po latach. Rocznie w Polsce choruje ponad 100 tys. osób

Specjaliści zwracają uwagę, że w Polsce rośnie liczba zachorowań na półpasiec, szczególnie wśród osób starszych, a choroba potrafi pozostawić po sobie powikłania, które utrzymują się miesiącami. Według danych Centrum e-Zdrowia każdego roku w Polsce diagnozuje się od 118 do 142 tys. przypadków półpaśca.

Półpasiec wywołuje wirus varicella zoster, czyli ten sam, który odpowiada za ospę wietrzną. Różnica polega na tym, że w przypadku półpaśca nie dochodzi do świeżego zakażenia z zewnątrz. - Uśpiony wirus najczęściej uaktywnia się, gdy nasza odporność zostanie obniżona i słabnie nasza immunologia. Mechanizm jest prosty - u osoby, która chorowała na ospę wietrzną, wirus VZV wywołujący półpasiec, przedostaje się do układu nerwowego: zwojów rdzeniowych i zwojów czuciowych nerwów czaszkowych. W zależności, z którego zwoju się reaktywuje, w tym miejscu pojawiają się zmiany - wyjaśniła w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Po przechorowaniu ospy wirus zostaje w organizmie i "ukrywa się" w układzie nerwowym, czasem nawet przez kilkadziesiąt lat. Może się uaktywnić wtedy, gdy odporność słabnie. Jak podkreślali specjaliści, półpasiec może wystąpić u każdej osoby, która w przeszłości miała ospę wietrzną, a takich osób jest większość społeczeństwa.

Eksperci wskazują, że z wiekiem organizm gorzej kontroluje uśpione wirusy, dlatego półpasiec szczególnie często dotyczy osób starszych. Dodatkowym czynnikiem ryzyka są choroby przewlekłe. Najczęściej wymieniane to:

• cukrzyca
• nadciśnienie
• choroby sercowo-naczyniowe

Prof. Leszek Czupryniak podkreślił, że cukrzyca zwiększa ryzyko reaktywacji wirusa, bo osłabia odporność. Co więcej, półpasiec może pogorszyć kontrolę glikemii i utrudnić leczenie. Specjaliści zwrócili uwagę, że w przypadku półpaśca nie istnieje lek, który usuwa przyczynę choroby. Dostępne leczenie ma głównie charakter objawowy.

Choć półpasiec kojarzy się głównie z charakterystyczną wysypką, eksperci podkreślają, że największym problemem bywa ból neuropatyczny, który potrafi utrzymywać się długo po zagojeniu zmian skórnych. - Najtrudniej leczy się powikłanie, które nazywamy neuralgią popółpaścową. To ogromny ból, który rozwija się nawet u 30 proc. osób, które przebyły półpasiec, przy czym 80 proc. tych przypadków dotyczy osób po ukończeniu 50. roku życia. Może on trwać miesiącami, a nawet latami. (...) Niektórzy pacjenci z powikłaniami zmagają się przez wiele lat - dodała prof. Zajkowska.

Szczepionka przeciw półpaścowi jest dostępna w Polsce od 2023 roku, a eksperci przypomnieli, że jesienią 2025 roku polskie towarzystwa naukowe zaktualizowały zalecenia. Obecnie szczepienie rekomenduje się:

• każdemu po 50. roku życia, nawet jeśli nie ma chorób przewlekłych,
• osobom po 18. roku życia z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu,
• osobom po przeszczepach, w trakcie leczenia immunosupresyjnego lub z zaburzeniami odporności.

Przebycie półpaśca nie daje trwałej odporności, dlatego szczepienie zaleca się również osobom, które już miały tę chorobę. Dotyczy to szczególnie pacjentów z osłabionym układem odpornościowym, np. po przeszczepach lub w trakcie leczenia onkologicznego.

Źródło: PAP