Wstrząs kardiogenny - przyczyny, objawy, pierwsza pomoc, leczenie

Wstrząs kardiogenny to stan zagrożenia życia, powiązany z niedotlenieniem lub niedokrwieniem narządów oraz tkanek. Powstaje na skutek obniżenia rzutu serca i ma związek z poważną dysfunkcją tego organu.

Wówczas serce jest na tyle uszkodzone, że nie jest w stanie pompować odpowiedniej ilości krwi. Na wstrząs kardiogenny szczególnie narażone są osoby starsze i cukrzycy.

Stan ten jest uznawany za najbardziej niebezpieczne powikłanie, występujące po zawale mięśnia sercowego. Szacuje się, że występuje u około 7 procent chorych.

Według Shock Trial Registry wstrząs kardiogenny najczęściej jest efektem niewydolności skurczowej lewej komory serca (78,5% przypadków). Pozostałe przyczyny to:

• niedomykalność mitralna,
• pęknięcie przegrody międzykomorowej,
• izolowana niewydolność prawokomorowa,
• tamponada i pęknięcie serca,
• tętniak rozwarstwiający aorty,
• kardiomopatia,
• ubytek przegrody międzykomorowej,
• urazowe obrażenia serca,
• ostre zapalenie mięśnia sercowego,
• skrzeplina przedsionka,
• zwężenie ujść zastawkowych,
• zator tętnicy płucnej,
• odrzucenie przeszczepu serca,
• niewydolność serca,
• zapalenie wsierdzia,
• zaburzenia rytmu serca.

Należy pamiętać, ze niewłaściwe dawkowanie leków również może doprowadzić do wstrząsu kardiogennego. Zwłaszcza w przypadku przyjmowania środków beta-adrenolitycznych lub antagonistów wapnia.

• zimna, pokryta potem, blada skóra,
• zaburzenia świadomości,
• obniżenie temperatury ciała,
• oddech szybki i głęboki,
• spłycający się oddech,
• szybkie i słabe tętno,
• tętno z tendencją spadkową,
• skąpomocz,
• niepokój,
• bełkotliwa mowa,
• nadmierna senność,
• ogólne osłabienie.

Wstrząs kardiogenny bezpośrednio zagraża życiu, pierwsza pomoc zwiększa szanse na przeżycie, o ile jest wykonana szybko i w odpowiedni sposób.

Pierwszym krokiem powinno być rozluźnienie ubioru w okolicy szyi i brzucha, tak by nic nie przeszkadzało w oddychaniu. Dobrym pomysłem będzie również ułożenie pacjenta, tak by jego tułów był lekko podniesiony.

Konieczny jest także telefon na pogotowie ratunkowe, a do czasu przyjazdu pomocy należy sprawdzać czy chory oddycha, rozmawiać z nim i uspokajać, na tyle na ile jest to możliwe.

Pacjent nieprzytomny, ale oddychający, powinien zostać ułożony w pozycji bocznej ustalonej. Należy jednak mieć na uwadze fakt, że w każdej chwili może on przestać oddychać. Wówczas niezwłocznie należy wykonać resuscytację krążeniowo-oddechową. W czasie wstrząsu kardiogennego dochodzi do obniżenia temperatury ciała, więc chory powinien być przykryty kocem lub kurtką.

Obecnie najnowocześniejsze metody leczenia to zabieg PCI i CABAG. Pierwszy z nich oznacza przezskórną interwencję wieńcową, która umożliwia udrożnienie lub rozszerzenie naczyń krwionośnych.

CABAG (pomostowanie aortalno-wieńowe) to operacja kardiochirurgiczna, polegająca na wszczepieniu pomostów naczyniowych. U niektórych pacjentów wykonywana jest kontrapulsacja wewnątrzaortalna (IABP), poprzez tętnicę udową wprowadzany jest balon, który napełnia się i opróżnia w zależności od zapisu EKG.

W przypadku arytmii standardowym postępowaniem jest wprowadzenie leków arytmicznych i kardiowersja elektryczna, czyli wyrównanie odpowiedniego rytmu serca za pomocą prądu.

Niestety wstrząs kardiogenny cechuje się dużą śmiertelnością, szczególnie jeżeli jego przyczyną był zawał serca. W ciągu miesiąca od rozwoju tego powikłania umiera od 40 do 60 procent pacjentów.