Trwa ładowanie...

Zapalenie otrzewnej - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie otrzewnej to stan zagrożenia dla życia człowieka, który wymaga natychmiastowej interwencji chirurga. Nie wolno leczyć się samodzielnie, stosując leki przeciwbólowe czy rozkurczowe. Konieczna jest operacja, w czasie której usuwa się przyczynę schorzenia. Sprawdź, jakie są objawy zapalenia otrzewnej.

Zobacz film: "Jak pozbyć się uczucia ciężkich nóg?"

spis treści

1. Co to jest otrzewna?

Otrzewna to przezroczysta i gładka błona surowicza, która pokrywa ściany jamy brzusznej i miednicy (otrzewna ścienna), a także ulokowane w nich narządy (otrzewna trzewna). Jest mocno unaczyniona i unerwiona.

Miejsce, w którym otrzewna ścienna przechodzi w trzewną (tam, gdzie schodzi ze ścian jamy brzucha na narządy), określa się mianem krezki. Pomiędzy nimi znajduje się przestrzeń wypełniona płynem. U mężczyzn otrzewna jest zamknięta, zaś u kobiet po części otwarta – połączona ze środowiskiem zewnętrznym za pośrednictwem ujścia jajowodu.

Otrzewna jest odpowiedzialna za utrzymanie narządów wewnętrznych we właściwym dla nich położeniu. Pokrywa je w różnym stopniu – ze wszystkich stron lub tylko częściowo. Jeżeli narządy są pokryte otrzewną w całości, mówi się, że są położone wewnątrzotrzewnowo. Do tej grupy organów zalicza się m.in.: żołądek, jelito cienkie, wątrobę, esicę, macicę i jajniki.

Narządy częściowo pokryte otrzewną (pęcherz moczowy, środkowa część odbytnicy) są położone śródotrzewnowo. Z kolei nerki, nadnercza i trzustka leżą poza otrzewną.

Naturalne lekarstwa na ból brzucha
Naturalne lekarstwa na ból brzucha [10 zdjęć]

Napar z suszonych kwiatów rumianku działa uspokajająco i łagodzi dolegliwości bólowe w obrębie brzucha....

zobacz galerię

2. Przyczyny i rodzaje zapalenia otrzewnej

Gromadzenie się ropy w jamie brzusznej może powodować zapalenie otrzewnej. Wyróżnia się trzy rodzaje tego schorzenia:

  • spontaniczne zapalenie otrzewnej;
  • wtórne zapalenie otrzewnej;
  • zapalenie otrzewnej jako konsekwencja dializy.

Do najczęstszych przyczyn zapalenia otrzewnej należą choroby przewodu pokarmowego i ich powikłania. Częstym punktem wyjściowym do objęcia stanem zapalnym otrzewnej jest przedziurawienie wrzodu żołądka lub wrzodu dwunastnicy. Nagłe przedostanie się zawartości tych narządów do jamy otrzewnej powoduje nadzwyczaj silny odczyn z jej strony.

Przedziurawienie jelita cienkiego lub grubego, powstałe z różnych przyczyn chorobowych (w przebiegu duru brzusznego, gruźlicy, kiły, zakażenia grzybiczego czy też procesu nowotworowego jelita), wywołuje podobne konsekwencje. Analogicznie jak rozerwanie jelita wskutek jego bezpośredniego urazu.

Stan zapalny otrzewnej może być spowodowany zapaleniem wyrostka robaczkowego, ostrym zapaleniem pęcherzyka żółciowego lub ostrym zapaleniem trzustki.

Czynnikiem powodującym rozwój tej choroby może być zakażenie powstałe na skutek urazu (na przykład postrzału) lub jako powikłanie po operacji. Zapalenie otrzewnej mogą wywołać także choroby narządów płciowych, na przykład pęknięcie torbieli jajnika lub przedziurawienie macicy.

Następną przyczynę zapalenia otrzewnej może stanowić przejście zakażenia na otrzewną z ropni pochodzących z tkanki otaczającej jelito grube, ropni tkanki okołonerkowej i innych okolic pozostających w sąsiedztwie otrzewnej. Ustalenie tej przyczyny zapalenia otrzewnej może powodować trudności w rozpoznaniu, o ile pacjent nie jest w stanie udzielić wyczerpującego wywiadu chorobowego.

3. Objawy zapalenia otrzewnej

Objawem rozwijającego się zapalenia otrzewnej jest ból, początkowo ściśle umiejscowiony nad narządem, którego dotyczy pierwotna przyczyna choroby (np. w prawej dolnej partii brzucha przy zapaleniu wyrostka robaczkowego). Ból ten powoli obejmuje całą jamę brzuszną. Jego charakter w dużej mierze zależy od przyczyny wyjściowej, z której rozwija się zapalenie otrzewnej.

Każda próba ruchu wiąże się z silnymi dolegliwościami, dlatego też chora osoba najczęściej przyjmuje pozycję leżącą z wyprostowanymi lub podkulonymi nogami. Inny objaw zapalenia otrzewnej to wyraźne zwiększenie obwodu brzucha. Chory skarży się również na czkawkę.

Bólowi najczęściej towarzyszą wymioty lub nudności. Rozwojowi zapalenia otrzewnej towarzyszy zatrzymanie gazów i stolca. Jedynie w zapaleniu otrzewnej miedniczej (np. przy zapaleniu narządów rodnych) może wystąpić biegunka. Inne objawy to:

  • wzdęcia,
  • ból lub tkliwość brzucha,
  • gorączka,
  • płyny w jamie brzusznej,
  • gazy i zaparcia,
  • problemy z oddawaniem moczu,
  • nudności i wymioty,
  • wzmożone pragnienie,
  • dreszcze.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

4. Rozpoznanie zapalenia otrzewnej

Rozpoznanie zapalenia otrzewnej uzyskuje się na podstawie charakterystycznych objawów, badań lekarskich i laboratoryjnych, do których zaliczamy badanie krwi, prześwietlenie i CT jamy brzusznej. Zapalenie otrzewnej nie zawsze powoduje uszkodzenie jednego narządu, lecz wielu narządów, stąd leczenie polega głównie na przeprowadzeniu operacji.

Przyczyna musi być rozpoznana szybko, a leczenie podjęte bezzwłocznie, ponieważ zapalenie otrzewnej może stanowić zagrożenie dla życia, a także powodować wiele różnych komplikacji.

5. Leczenie zapalenia otrzewnej

Osoba, u której wystąpiły objawy zapalenia otrzewnej, musi jak najszybciej trafić do szpitala. Jeżeli leczenie nie zostanie podjęte natychmiast po pojawieniu się symptomów chorobowych, może dojść do sepsy, ostrej niewydolności nerek i wątroby, a w konsekwencji do śmierci chorego.

Jeśli u pacjenta stwierdzi się obecność objawu Blumberga (słaby ból w odpowiedzi na nacisk powłok brzucha, który staje się ostry i przybiera na sile, gdy lekarz nagle zwalnia ucisk), w placówce medycznej lekarz przeprowadza szereg badań.

Leczenie polega głównie na zabiegu operacyjnym i usunięciu przyczyny zapalenia otrzewnej, np. zszycie wrzodu żołądka lub usunięcie wyrostka robaczkowego. Dodatkowo może być stosowane leczenie zachowawcze w postaci podawania antybiotyków i leków przeciwbólowych.

6. Powikłania po zapaleniu otrzewnej

Powikłania zależą od konkretnego typu zapalenia otrzewnej. Do najczęstszych zaliczamy:

  • zrosty wewnątrzotrzewnowe (nieprawidłowe trwałe połączenia pomiędzy dwoma zmienionymi zapalnie obszarami powierzchni otrzewnej; czasem podobne trwałe zespolenie może powstać między otrzewną a jelitem);
  • nawracające niedrożności jelitowe – mają ścisły związek z opisanymi wyżej zrostami. Zrosty bowiem doprowadzają do zamknięcia możliwości przesuwania się treści jelitowej. Następuje to wskutek tego, że jelito może się okręcić lub zacisnąć wokół zrostu, tracąc swoją drożność, tj. możliwość przesuwania się treści jelitowej;
  • ropnie wewnątrzotrzewnowe i podprzeponowe – są zamkniętymi zbiornikami ropy, odgraniczonymi od reszty otrzewnej poprzez zrosty. Ich przebicie może być punktem wyjścia do ponownego zapalenia otrzewnej.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.