BNP

BNP i NT-proBNP to peptydy natriuretyczne, które uczestniczą w regulacji gospodarki wodno-sodowej i utrzymaniu homeostazy układu sercowo-naczyniowego. Peptydy natriuretyczne stanowią przeciwwagę dla mechanizmów neurohumoralnych uruchamianych w procesie rozwijania się niewydolności serca. Oznaczenia BNP lub NT-proBNP mogą pomóc w rozpoznaniu niewydolności serca i ocenie jej ciężkości.

Istnieją różne przyczyny niewydolności serca. Obecnie rozpoznaje się ją na podstawie takich objawów, jak obrzęki nóg, duszność, łatwe męczenie się oraz na podstawie badań obrazowych, do których należą RTG klatki piersiowej, badania USG i echokardiografia. Mimo to niewydolność serca jest często mylona z innymi schorzeniami. Badanie BNP lub NT-proBNP może być pomocne w odróżnieniu niewydolności serca od innych chorób, np. od chorób płuc.

Badanie BNP lub NT-proBNP jest również używane do oceny ryzyka u pacjentów zgłaszających się z bólem wieńcowym. Wysoki poziom BNP jest związany z wyższym ryzykiem zgonu lub zawału serca u osób z ostrym zespołem wieńcowym. 

Badanie BNP lub NT-proBNP może być zlecone w następujących okolicznościach:

BNP i NT-proBNP oznacza się w osoczu (krew należy pobierać zgodnie z instrukcją laboratorium, uwzględniającą wymogi metody) metodami immunologicznymi, a pomiary wykonuje się za pomocą zautomatyzowanego analizatora. Wynik otrzymuje się w ciągu kilkunastu minut do godziny. 

Przedziały prawidłowych stężeń BN i NT-proBNP we krwi zależą od metody oznaczania. Stężenie BNP jest większe w starszych grupach wiekowych i u kobiet, natomiast mniejsze u osób otyłych. Przyjmuje się następujące wartości odcięcia dla rozpoznania niewydolności serca:

Wyniki badań BNP wykraczające poza górną granicę zakresu referencyjnego wskazują na niewydolność serca, przy czym poziom BNP lub NT-proBNP jest związany z ciężkością niewydolności serca. Wyższe wartości BNP mogą być związane z gorszym rokowaniem.

Poziom BNP lub NT-proBNP spada u większości pacjentów leczonych z powodu niewydolności serca przy użyciu, np. inhibitorów konwertazy angiotensyny, beta-blokerów lub diuretyków. Na stężenie BNP we krwi wpływają również kortykosteroidy, hormony tarczycy, agoniści i antagoniści układu adrenergicznego. 

Zwiększenie stężenia BNP/NT-proBNP obserwuje się w następujących stanach: 

Stężenie BNP/NT-proBNP w osoczu wzrasta w dysfunkcji skurczowej i rozkurczowej oraz w przeroście lewej komory. Wykazano związek między stężeniem BNP/NT-proBNP, a wskaźnikami czynności lewej komory, takimi jak frakcja wyrzutowa, ciśnienie końcoworozkurczowe i ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej. Oznaczanie BNP/NT-proBNP nie spełnia wymogów testów przesiewowych w kierunku niewydolności serca w populacji ogólnej, ale jest zalecane u chorych z podejrzeniem niewydolności serca, szczególnie, gdy objawy są niecharakterystyczne lub trudne do interpretacji, np. przy współistnieniu chorób układu oddechowego, kiedy istnieje potrzeba różnicowania sercowych i pozasercowych przyczyn duszności. Stężenia BNP/NT-proBNP poniżej wartości odcięcia wykluczają niewydolność serca z prawdopodobieństwem 90 - 100% i wskazują na konieczność ukierunkowania diagnostyki na inne przyczyny obserwowanych objawów. Natomiast stężenia BNP/NT-proBNP powyżej wartości odcięcia przemawiają za rozpoznaniem niewydolności serca i stanowią wskazanie do pełnej diagnostyki w tym kierunku. Oznaczanie BNP/NT-proBNP w początkowym etapie diagnostyki niewydolności serca jest szczególnie przydatne tam, gdzie specjalistyczne badania kardiologiczne (przede wszystkim echokardiografia) są trudno dostępne. Za przydatne uważa się również oznaczanie BNP/NT-proBNP w celu wykrycia dysfunkcji skurczowej lewej komory w grupach dużego ryzyka (przebyty zawał serca, cukrzyca, wieloletnie nadciśnienie tętnicze).

Zwiększone stężenie BNP/NT-proBNP jest predyktorem niekorzystnego przebiegu choroby, konieczności hospitalizacji oraz zgonu sercowego. Oznaczenia BNP/NT-proBNP mogą, obok oceny klinicznej, służyć do wyodrębnienia chorych z zaawansowaną niewydolnością serca kwalifikujących się do przeszczepu serca. Oszacowanie w ten sam sposób ryzyka nagłej śmierci sercowej ułatwia kwalifikację do wszczepiania kardiowertera-defibrylatora. Wyjściowo zwiększone stężenie BNP/NT-proBNP zmniejsza się szybko w trakcie leczenia niewydolności serca. Na przeszkodzie wykorzystaniu oznaczeń BNP/NT-proBNP w monitorowaniu leczenia oraz określeniu wartości docelowych stoi duża zmienność stężenia BNP/NT-proBNP u leczonych chorych i wpływ niektórych leków na stężenie BNP/NT-proBNP. Niemniej jednak oznaczanie BNP/NT-proBNP jest użyteczne w monitorowaniu przebiegu choroby.

U chorych z ostrym zespołem wieńcowym (OZW) BNP/NT-proBNP są wydzielane przez nieuszkodzone komórki mięśniowe serca w reakcji na zwiększenie napięcia ścian przedsionków i komór serca. Wzrost stężenia BNP/NT-proBNP odzwierciedla rozległość i nasilenie niedotlenienia mięśnia sercowego i towarzyszącego mu upośledzenia kurczliwości. Zwiększone stężenie BNP/NT-proBNP jest we wszystkich postaciach OZW niezależnie związane z ryzykiem niewydolności serca i zgonu.