Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Budowa kręgosłupa u człowieka

O zdrowym kręgosłupie marzy każdy z nas. Nikt przecież nie chce bólu krzyża, bólu kręgosłupa czy stawów. Kręgosłup to główna oś i podpora szkieletu. Zbudowany jest z 33 lub 34 kręgów, które rozciągają się od głowy do kości ogonowej. Kość ogonowa to pozostałość po naszych przodkach. Nie pełni ona w kręgosłupie żadnych funkcji. Jest jednak świadectwem ewolucji człowieka.

1. Budowa kręgosłupa

W kręgosłupie wyróżniamy następujące odcinki:

  • część szyjna;
  • część piersiowa;
  • część lędźwiowa;
  • część krzyżowa;
  • część ogonowa (guziczna).

Odcinek szyjny składa się z siedmiu kręgów szyjnych, które umożliwiają poruszanie głową w różnych kierunkach. Kręgi szyjne człowieka są w kręgosłupie najmniejsze i najbardziej ruchome. Najważniejsze z nich to dźwigacz, który stanowi podporę głowy oraz obrotnik, dzięki któremu możemy wykonywać ruchy głową do przodu, do tyłu i na boki. Niżej znajduje się dwanaście par kręgów piersiowych. Kręgi te łączą się z żebrami. Dziesięć par łączy się z mostkiem, tworząc klatkę piersiową, która osłania narządy wewnętrzne (np. płuca, serce) i zapewnia swobodne oddychanie. Jeszcze niżej znajduje się pięć kręgów lędźwiowych. Są one najbardziej obciążone, gdy siedzimy lub stoimy. To od nich często zaczyna się ból kręgosłupa czy bóle pleców. Na część krzyżową składa się pięć zrośniętych ze sobą kręgów. Wraz z miednicą stanowią ochronę pęcherza moczowego i narządów układu płciowego. Najniższy odcinek ludzkiego kręgosłupa tworzą cztery albo pięć kręgów, tzw. kręgów ogonowych. Kość ogonowa nie pełni w kręgosłupie żadnych funkcji, jest pozostałością po przodkach.

2. Kręgi jako podstawowe elementy kręgosłupa

Zdrowy kręgosłup to taki, który stabilnie utrzymuje masę ciała człowieka, nie boli i nie ma żadnych uszkodzeń. Budowę kręgosłupa można porównać do wieloelementowej rury, która otacza i chroni rdzeń kręgowy.
Podstawowymi elementami kręgosłupa są kręgi. Każdy z nich stanowi osobną kość. Kręgi z kolei przypominają nieco pierścienie nałożone jeden na drugi. W środku każdego kręgu znajduje się otwór, przez który biegnie rdzeń kręgowy. Otworami międzykręgowymi odchodzą od niego korzenie nerwowe. Oddalając się od kręgosłupa, coraz bardziej się rozgałęziają. Tworzą w ten sposób sieć, która przewodzi impulsy nerwowe między mózgiem a resztą ciała. Nerwy w odcinku szyjnym odpowiadają za ręce, w piersiowym – za tułów, natomiast w lędźwiowym – za nogi. 
Każdy kręg zbudowany jest z trzonu, łuku i trzech wyrostków: jednego kolczastego i dwóch poprzecznych. Wyrostki poprzeczne sąsiadujących ze sobą kręgów tworzą stawy, pokryte chrząstką i wypełnione płynem maziowym. Funkcją tego płynu jest zmniejszenie tarcia i sprawienie, że powierzchnie stawów ślizgają się gładko i bezboleśnie przy zginaniu, prostowaniu oraz ruchach bocznych i skrętnych kręgosłupa.
Zdrowy kręgosłup jest przede wszystkim podporą ciała, ale nie tylko. Od niego zależą także pośrednio funkcje koordynowania ruchów oraz przyczepu mięśni i kończyn.

3. Krążki międzykręgowe

Kręgi porozdzielane są krążkami międzykręgowymi, które potocznie nazywamy dyskami. Krążek zbudowany jest z pierścienia włóknistego, który otacza miażdżyste jądro wypełnione galaretowatą substancją. To ono umożliwia ruchomość sąsiadujących ze sobą kręgów. Krążki utrzymują kręgi w odpowiednich odstępach, amortyzują wstrząsy, przejmują siłę nacisku i rozkładają ją równomiernie na całą powierzchnię.
Podczas leżenia na plecach, gdy kręgosłup jest odciążony, dysk nasiąka jak gąbka. Gdy siedzimy albo stoimy, oddaje płyn z powrotem. Dlatego rano, gdy dokonujemy pomiaru wzrostu, jesteśmy wyżsi o około 1 cm niż wieczorem. Niższy wzrost i zmniejszenie sprężystości kręgosłupa tłumaczy się m.in. mniejszą zdolnością krążków do pobierania wody.

Bibliografia

  • Woźniak W. Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Urban & Partner, Wrocław 2003, ISBN 83-87944-74-2
  • Kiwerski J., Schorzenia i urazy kręgosłupa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4380-8
  • Gaździk T., Podstawy ortopedii i traumatologii narządu ruchu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3317-9

Źródła zewnętrzne

Joanna Krocz,
Komentarze

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ból kręgosłupa - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Ból kręgosłupa
Ból kręgosłupa

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego

Leczenie kręgosłupa lędźwiowego zalecane jest z roku na rok coraz większej liczbie ludzi. Choroby kręgosłupa są dolegliwością, która coraz częściej dotyka dorosłych, ale także (o zgrozo!) dzieci. Kręgosłup jest naszą podporą i trzeba o niego dbać.

Ból kręgosłupa

Ból kręgosłupa - epidemia XXI wieku

Ból kręgosłupa może mieć różnorodne przyczyny: stan zwyrodnieniowy stawów, nadwyrężenie struktur więzadłowych, mięśni lub zerwanie, naderwanie mięśni, dyskopatia, RZS (reumatoidalne zapalenie stawów), ZZSK (zesztywniające...

Ból kręgosłupa

Co zrobić, żeby moje dziecko miało zdrowy i silny kręgosłup?

Każdy rodzic chce, aby jego dziecko wyposażone było w pakiet niezbędnych umiejętności, gdy samodzielnie zacznie ruszać w świat. Często w natłoku zajęć szkolnych i pozalekcyjnych (angielski, szkoła muzyczna i wiele innych) umyka gdzieś podstawowa troska o...

Ból kręgosłupa

Ćwiczenia na ból karku

Ból karku potrafi bardzo utrudnić życie. Po długotrwałej pracy przy komputerze, ślęczeniu nad dokumentami, czytaniu książki i utrzymywaniu głowy w jednej pozycji mogą wystąpić bóle kręgosłupa i sztywnienie karku. Aby im zapobiegać i wzmocnić...

Ból kręgosłupa

Sposoby na ból kręgosłupa

Akupresura to naturalna metoda leczenia, wywodząca się z Chin. Polega na dotykaniu, uciskaniu bądź opukiwaniu określonych miejsc na ciele człowieka. Przez odpowiedni ucisk różnych punktów ciała można złagodzić, a nawet całkowicie usunąć...

Ból kręgosłupa

Sposoby na proste plecy

Prawidłowa postawa ciała to jedna z kilku rzeczy, których powinno się przestrzegać, jeśli dba się o zdrowie. Łatwiej jest jednak mówić o utrzymaniu prawidłowej postawy ciała, niż ją zachowywać. Jeśli to zaniedbałeś, następujące...

Ból kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa

Leczenie schorzeń kręgosłupa jest często długotrwałe i skomplikowane. Leczenie opiera się głównie na leczeniu zachowawczym, tzn. stosowaniu leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Wykorzystywana jest rehabilitacja, masaże lecznicze,...

Ból kręgosłupa

Bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy

Bólowy zespół kręgosłupowo-korzeniowy jest bardzo powszechny u wielu osób. Kiedy bolą nas plecy, często mówimy o zapaleniu korzonków. Tymczasem owe korzonki to nie zespół zapalny korzeni nerwowych, wychodzących z...

Ból kręgosłupa

Profilaktyka bólów kręgosłupa

Kręgosłup to najważniejsza część szkieletu. Stanowi główną oś i podporę całego ciała. Problem pojawia się gdy kręgosłup zaczyna wysyłać niepokojące sygnały. Ból kręgosłupa często uniemożliwia wykonywanie podstawowych czynność, takich jak...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500