Co to jest zespół Aspergera?

Mgr Kamila Krocz
Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...

Zespół Aspergera (ang. Asperger's Syndrome, AS) to całościowe zaburzenie rozwojowe, które należy do spektrum autyzmu. Specjaliści określają je jako łagodniejsze przypadki autyzmu wczesnodziecięcego. Osoby z zespołem Aspergera, podobnie jak osoby z autyzmem, mają tendencję do wycofywania się z kontaktów społecznych, ale cierpią bardziej, bo zależy im na przyjaźniach. W odróżnieniu od typowego autyzmu chorujący na syndrom Aspergera nie wykazują opóźnień w rozwoju mowy i rozwijają się prawidłowo pod względem poznawczym, co umożliwia logiczną komunikację i kontakt z ludźmi. Jakie są przyczyny zespołu Aspergera (ZA) i jak się objawia ta choroba?

Przyczyny zespołu Aspergera

Po raz pierwszy zespół Aspergera opisał w 1944 roku doktor Hans Asperger, od którego nazwiska pochodzi nazwa choroby. Zwrócił on uwagę, że niektóre dzieci na wczesnym etapie rozwoju mają dobrze rozwiniętą mowę i zdolności poznawcze, ale wykazują zaburzenia w rozwoju motorycznym i społecznym. Na ZA statystycznie częściej chorują chłopcy niż dziewczynki, podobnie jak w przypadku autyzmu wczesnodziecięcego. Do tej pory nie wiadomo, co leży u podstaw rozwoju syndromu Aspergera. Przyjmuje się, że za zaburzenia ze spektrum autyzmu odpowiadają nieprawidłowości neurologiczne i zaburzenia w rozwoju płodowym.

Wśród potencjalnych przyczyn zespołu Aspergera wymienia się:

  • czynniki genetyczne – uwarunkowane genami znajdującymi się na chromosomach 3, 4, 11 i genem EN2 na chromosomie 7,
  • wiek ojca powyżej 40. roku życia,
  • urazy okołoporodowe,
  • toksoplazmozę,
  • uszkodzenia OUN (ośrodkowego układu nerwowego),
  • dziecięce porażenie mózgowe,
  • poważne infekcje.

Warto pamiętać, że w odniesieniu do czynników genetycznych nie dziedziczy się samej choroby, co raczej podatność na rozwój zespołu Aspergera i innych zaburzeń ze spektrum autyzmu.

Objawy zespołu Aspergera

Osoby z zespołem Aspergera mają dużo lepiej rozwinięte zdolności poznawcze oraz język niż osoby autystyczne. Ich potencjał intelektualny ułatwia terapię i radzenie sobie z codziennymi obowiązkami. Na zespół Aspergera składają się problemy z akceptacją zmian, ograniczona elastyczność myślenia, obsesyjne zainteresowania, ale nie ma zaburzeń rozwoju mowy. Osoby z ZA wykazują lepszą adaptację społeczną niż osoby autystyczne. Objawy chorobowe są mniej nasilone niż w autyzmie wczesnodziecięcym. W życiu dorosłym osoby z ZA mogą uchodzić za odmieńców, dziwaków i ekscentryków. Do objawów zespołu Aspergera zalicza się:

  • zaburzenia relacji społecznych, niechęć do współpracy w grupie,
  • zaburzenia języka – mowa sztywna, pedantyczna, niezdolność rozumienia znaczeń przenośnych i ukrytych, dosłowne odczytywanie komunikatów, nietypowa prozodia i intonacja głosu,
  • wąskie i specyficzne, ograniczone do jednej dziedziny wiedzy, zainteresowania,
  • powtarzalne i rutynowe zachowania,
  • problemy z komunikacją niewerbalną – unikanie kontaktu wzrokowego, skąpa mimika i gestykulacja, dystans fizyczny, unikanie bliskości,
  • brak empatii, nieumiejętność odczytywania mowy ciała innych ludzi,
  • czasami, choć nie zawsze, niezdarność ruchową, dyspraksję i zaburzenia manualne.

Cechą charakterystyczną dla zespołu Aspergera są zachowania obsesyjne. Osoby z ZA potrafią interesować się tylko jedną dziedziną wiedzy, np. matematyką, astronomią czy geografią. Równie dobrze w sposób obsesyjny zapamiętują rozkłady pociągów – wykazują umiejętność mechanicznego zapamiętywania. Ich zainteresowania mogą przybrać formę kolekcjonowania albo układania rzeczy w określonym porządku. Uwielbiają stałość otoczenia, nie lubią zmian. Prowadzą uporządkowane życie, według ustalonych schematów, są mało elastyczni. Osoby z zespołem Aspergera (ZA) mają trudności w prowadzeniu rozmowy opartej na wymianie poglądów, ponieważ przejawiają tendencję do powracania do tych tematów, które je interesują. Nie rozumieją żartów albo śmieją się w nieodpowiednim momencie. Ich język jest zbyt pedantyczny, pozbawiony idiomów i potocznej mowy. Ich mowa może być przekoloryzowana albo zbyt intelektualna, jakby cytowali podręczniki. Mogą stosować kalki słowne, a w dzieciństwie wykazywać problemy z odróżnianiem zaimków osobowych (ja, ty, ona, oni, my). Osoby z ZA odczytują komunikaty dosłownie, mogą nie rozumieć znaczeń przenośnych, jak „pokarm dla duszy” czy „nabić kogoś w butelkę”. Obserwuje się u nich zaburzenia integracji sensorycznej – reagują nieadekwatnie do bodźców w otoczeniu.

Zespół Aspergera a autyzm

Zespół Aspergera występuje dużo częściej niż klasyczny autyzm – na każdy przypadek autyzmu przypada kilka przypadków ZA. Wpływ czynników genetycznych wydaje się dużo wyraźniejszy niż w przypadku klasycznego autyzmu. Świadczą o tym badania, które udowadniają, że rodzice dziecka z zespołem Aspergera, najczęściej ojciec, sami wykazują cechy autystyczne. U rodziny dzieci z syndromem Aspergera znacznie częściej stwierdza się takie cechy, jak intensywne i izolowane zainteresowania, zachowania kompulsywne i rutynowe oraz problemy w kontaktach społecznych. Inne badania wskazują spory odsetek jedno- i dwubiegunowych depresji wśród krewnych dzieci z zespołem Aspergera.

Wśród specjalistów i badaczy nadal trwa debata, czy zespół Aspergera jest typem autyzmu, czy odrębną jednostką chorobową. Potocznie zespołem Aspergera określa się wszystkie łagodne postacie zaburzeń autystycznych. Precyzja diagnostyczna jest o tyle istotna, że ZA bardzo trudno zdiagnozować. Granice zespołu Aspergera są nieostre – bardzo łatwo pomylić go z autyzmem atypowym, autyzmem wysokofunkcjonującym, zaburzeniami semantyczno-pragmatycznymi czy upośledzeniem zdolności niewerbalnego uczenia się. Diagnoza różnicowa jest o tyle ważna, że ZA może uprawdopodabniać rozwój innych zaburzeń, np. depresji. Chociaż syndrom Aspergera jest chorobą nieuleczalną, to jednak wczesna terapia umożliwia chorym całkiem sprawne funkcjonowanie w społeczeństwie.

Zespół Aspergera

Przypisy
Bryńska A., Jagielska G., Komender J., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3812-5.
Firth U., Autyzm i zespół Aspergera, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3093-5.
Gałkowski T., Kossewska J., (red.), Autyzm wyzwaniem naszych czasów, Wyd. Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2004, ISBN 83-7271-062-7.
Luepker I., Reichenberg-Ullmann J., Ullmann R., Zespół Aspergera i autyzm – skuteczne leczenie bez psychotropów, Wydawnictwo Lekarskie Similimum, Nowy Sącz 2010, ISBN 978-83-928687-1-2.
Olechnowicz H., Wokół autyzmu. Fakty, skojarzenia, refleksje, WSiP, Warszawa 2004, ISBN 83-02-08923-0.
Pisula E., Autyzm u dzieci. Diagnostyka, klasyfikacja, etiologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13063-6.
Randall P., Autyzm. Jak pomóc rodzinie?, GWP, Gdańsk 2002, ISBN 83-87957-54-2.

Komentarze (komentowanie tymczasowo wyłączone)

Moja czteroletnia córeczka świetnie się rozwija mówi bardzo ładnie, ma duży zasób słów. Jednak odkąd pamiętam jak tylko zaczęła chodzić w wieku półtora roku, jak coś się wydarzy ciekawego dla mojej córeczki lub czegoś nie mogła się doczekać, zaczynała chodzić w kółko zaciskając piąstki i wtedy jak się jej pytamy co robisz Lenka? Lenka odpowiada " myślę mamusiu nie przeszkadzaj mi" czasami mówi na m o czym myśli a czasami złości się i mówi żeby jej nie przeszkadzać w myśleniu.
Martwię się tym bo niedługo Lena idzie do przedszkola, a takie myślenia zdarzają się jaj nawet w czasie zabawy z dziećmi. Z boku jak się patrzy na takie myślenie wygląda to bardzo dziwnie, boje się że dzieci będą się z niej śmiały i dokuczały jej. Czasami mówię do Lenki, że może spróbujemy pomyśleć inaczej i np. pokazuje jej co ja robię jak chcę pomyśleć, Lenka mi odpowiada że może spróbować i próbuje ale potem, mówi że woli mysleć po swojemu i mówi teraz idę sobie pomyśleć i zaczyna chodzić w kółko zaczynając piąstki.
Proszę o radę co ma robić?

Pozdrawiam
Ewa

Ja jestem po paru diagnozach i jedna z nich to właśnie zespół Aspergera.

U mnie nie wiadomo, bo czekam dopiero na diagnozę, ale jest możliwa w maju.

Moja córka ma zespół Aspergera. Na szczęście wcześnie udało się postawić diagnozę. Ma 3 lat. Jestem w trakcie załatwiania orzeczenia o niepełnosprawność..

to dobrze ze sie udalo postawic diagnoze . nie wszyscy mieli tyle szczescia

z roku na rok coraz szybciej stawia sie poprawna diagnoze. pamietam, ze jeszcze kilka lat temu pewna znajoma poszukiwala pomocy w poradni bo jej coreczka dziwnie sie zachowywala w szkole i w domu, podejrzewano autyzm lecz jedna przytomna pani psycholog posklejala wszystkie opinie o dziewczynce i indywidualna obserwacje i postawila diagnoze - zespol aspergera. teraz dziewczynka i jej rodzina wiedza jak pracowac z corka i w jaki sposob z nia sie kontaktowac

Artykuły Autyzm

Autyzm nie jest jednolity, u każdego dziecka występują nieco inne zaburzenia. Być może właśnie dlatego, że - jak odkryto - podobnie jak w cukrzycy, mamy do czynienia z różnymi typami autyzmu.

Wyróżniono dwa różne typy autyzmu

Po ukończeniu pierwszego roku życia dziecko przestaje być niemowlęciem. Od pierwszych dni rodzice towarzyszą szkrabowi w jego małych i dużych sukcesach, wspierają, chronią, pielęgnują, oklaskują ...

Rozwój dziecka rocznego

Kiedy na świat przychodzi dziecko, rodzice od początku zabiegają o to, by noworodkowi było jak najlepiej – karmią, przewijają, uspokajają, noszą na rękach. Bezustannie towarzyszą im też obawy i ...

Prawidłowy rozwój dziecka

Opóźniony rozwój mowy dziecka to częsta przyczyna zmartwień rodziców, którzy zachodzą w głowę, dlaczego ich pociecha nie rozmawia z rówieśnikami, nie inicjuje kontaktów słownych, posługuje się ...

Opóźniony rozwój mowy

Autyzm to złożone i tajemnicze zaburzenia związane z upośledzeniem zdolności odczytywania motywów innych ludzi, posługiwania się językiem i uczestniczenia w interakcjach społecznych. Nie ma dwóch ...

Rodzaje autyzmu

Rodzice dzieci autystycznych stoją przed poważnym wyzwaniem wychowania maluchów, które wykazują specyficzne trudności rozwojowe. Często czują się osamotnieni, pozbawieni wsparcia i fachowej ...

Rodzice dzieci autystycznych

Zespół sawanta (ang. Savant Syndrome) to niezwykła dysfunkcja mózgu, która polega na tym, że osoby upośledzone umysłowo prezentują ponadprzeciętne zdolności. Sawanci zwykle mają doskonałą pamięć ...

Zespół sawanta

Echolalia rozumiana jako patologia umiejętności komunikacyjnych polega na stereotypowym powtarzaniu części słów albo całych wyrazów czy fraz wypowiedzianych wcześniej przez inne osoby bądź ...

Echolalia

Witaminy dla ciężarnych pozwalają chronić dziecko już od poczęcia. Kobiety ciężarne muszą zdawać sobie sprawę, jak bardzo witaminy i minerały są potrzebne do tego, by rozwój dzieci przebiegał ...

Autyzm to choroba, której przyczyny nie są jeszcze do końca wyjaśnione. Wiadomo, iż na jej rozwój składa się obecność kilku różnych czynników ryzyka zarówno o podłożu genetycznym, jak i środowiskowym.

Autyzm wczesnodziecięcy został wyodrębniony w 1943 roku przez Leo Kannera jako zespół objawowy, charakteryzujący się trzema kardynalnymi cechami patologii funkcjonowania – skrajnym unikaniem przez ...

Autyzm u trzylatka

Czym różni się autyzm atypowy od zwykłego autyzmu wczesnodziecięcego? Jakie są objawy autyzmu atypowego? Jak odróżnić autyzm atypowy od innych zaburzeń ze spektrum autyzmu?

Autyzm atypowy

Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do schorzeń rozległych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci ...

Zaburzenia mowy u dzieci - to nie zawsze autyzm

Autyzm to zaburzenie rozwojowe, w którym ważną rolę odgrywa funkcjonowanie mózgu. Choroba polega na odcięciu się człowieka od zewnętrznego świata, ograniczeniu wymiany informacji ze środowiskiem, ...

Dziecko z autyzmem obsesyjnie ustawia puszki.

Całościowe zaburzenia rozwojowe to autyzm wczesnodziecięcy, autyzm atypowy, zespół Aspergera, zespół Retta i dziecięce zaburzenie dezintegracyjne. Czym objawia się każda z tych chorób?

Całościowe zaburzenia rozwojowe

Autyzm u dzieci to grupa zaburzeń, które wpływają na zdolność komunikowania się, utrzymywania kontaktów społecznych i okazywania emocji. Objawy autyzmu są zwykle widoczne u dwuletnich dzieci, ...

Objawy autyzmu u dwulatka

Autyzm jest jednym z wielu złożonych zaburzeń neurorozwojowych. Charakteryzuje się zaburzeniami społecznymi, trudnościami w komunikacji oraz ograniczonymi, powtarzającymi się i stereotypowymi ...

Objawy autyzmu u małych dzieci

Autyzm jest złożonym schorzeniem neurologicznym charakteryzującym się zaburzeniami komunikacji uczuć, integracji wrażeń zmysłowych, problemami z komunikowaniem się i funkcjonowaniem społecznym. ...

Rehabilitacja dzieci z autyzmem

Autyzm wczesnodziecięcy opisał Leo Kanner. Stworzył on kryteria autyzmu, które obowiązują do dzisiaj. Obserwując dzieci wyróżnił spośród nich grupę, u której zaobserwował inne objawy niż u dzieci ...

Autyzm wczesnodziecięcy - objawy i przyczyny

Ludzie często zastanawiają się jak bardzo powszechny jest autyzm? Naukowcy do tej pory sadzili, iż częstość występowania spektrum zaburzeń autystycznych u amerykańskich dzieci wynosi 1 na 150 ...

Autyzm bardziej powszechny niż się spodziewano

Autyzm może być spowodowany kilkoma rzadkimi mutacjami genetycznymi - tak wynika z szeroko zakrojonych międzynarodowych badań. Jednak odnalezienie przyczyn autyzmu jest jak układanie puzzli, nie ...

Autyzm wywołany przez mutację genetyczną?

Dziecko autystyczne rozwija się inaczej niż jego rówieśnicy. Czasami ma zupełnie inne preferencje niż pozostałe dzieci . Dlatego wybór zabawek dla dziecka chorego na autyzm może być trudniejsze ...

Jak dobrać zabawki dla dziecka autystycznego?

Odbiór informacji przez nasze zmysły oraz ich celowa organizacja w naszym ośrodkowym układzie nerwowym (tzw. integracja sensoryczna) to procesy, które umożliwiają odpowiednią interpretację ...

Sensoryzmy

Niemożność komunikacji z dziećmi autystycznymi była przez lata powodem postrzegania ich jako upośledzonych intelektualnie. Badania wykazują jednak, że większość osób dotkniętych tą chorobą ma ...

Dziecko autystyczne

Zabawa odgrywa istotną rolę w życiu każdego dziecka: rozwija, edukuje, pozwala na nabywanie nowych umiejętności społecznych, komunikację i kontakt z rówieśnikami. Myśląc o zabawie autystycznego ...

Zabawy dla dzieci z autyzmem

Autyzm jest ciężkim zaburzeniem powodującym powstanie w rodzinie stanu przewlekłego napięcia i stresu, który może negatywnie wpływać na rozwój i funkcjonowanie rodzeństwa autystycznego dziecka. ...

Autyzm a rodzina

Z obserwacji wynika, że świat osób autystycznych jest pełen chaosu i niepokoju. Głównym więc zadaniem nas, jako terapeutów - pedagogów jest podjęcie wysiłku, by ich świat uporządkować, wprowadzić ...

Agresja u dziecka

Ponad 35 lat po wprowadzeniu przez Leo Kannera w 1943 r. terminu „wczesny autyzm dziecięcy” amerykańskie badaczki Lorna Wing i Judith Gould zaproponowały termin „spektrum zaburzeń autystycznych” . ...

„Triada autystyczna”, czyli charakterystyczny wzorzec objawów w autyzmie

Związek zachorowania na autyzm z płcią od dawna stanowi przedmiot  intensywnych badań naukowych. Wraz z upływem czasu pogłębia się nasza wiedza dotycząca genetycznego podłoża choroby, wciąż ...

Czy istnieje związek autyzmu z płcią?

Terapia behawioralna jest jedną z głównych metod leczenia autystycznych dzieci. Zalecana jest zwłaszcza we wczesnej interwencji, czyli w przypadku dzieci, które nie ukończyły 3. roku życia. Jej ...

Metoda behawioralna

Pojawiające się u części dzieci autystycznych zachowania agresywne lub autoagresywne wywołują u rodziców reakcję w postaci bezradności, lęku i rozpaczy. Niezrozumiałe dla nich złość, krzyk i próby ...

Autyzm a agresja

Jeżeli twoje dziecko ma podejrzenie autyzmu lub jego zachowanie wzbudza twoje obawy, nie zwlekaj z konsultacją  u specjalisty. W Polsce jest wiele ośrodków, które służą pomocą dotkniętym tym ...

Autyzm - gdzie znajdziesz pomoc

Dla wielu rodziców diagnoza „autyzm” brzmi jak wyrok. Wielu z nich wspomina, że chwila usłyszenia diagnozy jest momentem, w którym zawalił się cały ich świat. Po uczuciu niedowierzania i podawaniu ...

Autyzm - rady dla rodziców

Kiedy u 18-miesięcznego Rauna Kaufmana zdiagnozowano autyzm, miał iloraz inteligencji poniżej 30. Obecnie odnosi sukcesy naukowe i inspiruje swoich studentów do pracy z dziećmi z zaburzeniami ...

Metoda Opcji w leczeniu autyzmu

Przez długi okres sądzono, że szczepienia mogą powodować autyzm. Teza została obalona, ale nieprzychylna wieść rozniosła się i głośnym echem zbiera plony. Wiele osób obawia się szczepień, unika ...

Szczepienia w okresie rozwojowym

Autyzm. To słowo budzi lęk. Przywodzi nam na myśl obraz ludzi, którzy żyją odizolowani, w swoim świecie. Do niedawna uważano, że jest to uszkodzenie mózgu i w związku z tym nie ma nadziei na ...

Co to jest autyzm?

Jak dotąd nie odkryto czynnika odpowiedzialnego za rozwój autyzmu. Nie ma jednego genu, który powoduje autyzm. Można mówić jedynie o pewnej podatności genetycznej do zachorowania. Uznaje się ...

Przyczyny autyzmu

Rozpoznanie autyzmu nie jest proste. Postawienie diagnozy wymaga dokładnej obserwacji dziecka i jego zachowań oraz często wielu wizyt w przychodni specjalistycznej. Chorego bada zespół ...

Diagnostyka autyzmu

Obecnie wczesna diagnoza autyzmu u dziecka daje mu szansę na wyleczenie lub zminimalizowanie objawów. Leczenie autyzmu to w dzisiejszych czasach nie tylko psychoterapia. Lekarze amerykańscy ...

Metody leczenia autyzmu

Po postawieniu diagnozy „autyzm” rodzice przeżywają szok. Potem zaczynają się próby adaptacji do tej wiadomości. Ten proces przypomina na początku żal po stracie. Strata dotyczy wizji dziecka, ...

Diagnoza autyzm - miejsce rodziny

Autyzm

Zdrowie

Pytania do eksperta

Dziecko nie naśladuje podczas zabaw - czy to może być autyzm?

Witam, jestem mamą 11-miesięcznego chłopca. Synek ruchowo rozwija się bardzo dobrze. Od ok. 3 tygodni chodzi z naszą pomocą. Martwi mnie to, że nie pokazuje paluszkiem, nie robi „papa”, nie klaszcze, nie robi „kosi-kosi”. Jak mu to pokazuję, to uśmiecha się do mnie, ale nie chce naśladować. Umie robić „Indianina” (mąż go uczył). Nauczył się od razu i teraz, jak mu się przypomni, to tak robi. ...
Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Agresywne zachowanie dziecka - czy to autyzm?

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Mój syn macha rękami lub głową - czy to normalne?

Odpowiada: mgr Magdalena Brudzyńska
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »