Histerektomia (usunięcie macicy)

Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Histerektomia to zabieg chirurgiczny, podczas którego usuwana jest macica. Zabieg ten przeprowadzany jest u 300 na 100 000 kobiet. Macicę wycina się głównie z powodu występowania nieprawidłowych krwawień, dysplazji szyjki macicy, endometriozy i wypadania macicy. Tylko 10% operacji usunięcia macicy przeprowadza się z powodu raka macicy. Wykonanie hiesterektomii uzależnione jest od przyczyny, zaawansowania choroby, wieku pacjentki i planów prokreacyjnych, a także objawów choroby.

Cel usunięcia macicy

Mięśniaki macicy są zdecydowanie najczęstszą przyczyną usunięcia macicy. Mięśniaki macicy to łagodne przerosty macicy, których przyczyna jest nieznana. Chociaż znaczna ich większość to zmiany łagodne, czyli nie podlegają transformacji w raka macicy, mogą powodować problemy zdrowotne.

Zabieg usunięcia macicy

Macica przed zabiegiem histerektomii.... »

Wskazania do wycięcia macicy w przypadku mięśniaków macicy, to: duże rozmiary mięśniaków, ciśnienie i ból i/lub krwawienie na tyle poważne, że wywołuje niedokrwistość. Zwiotczenie miednicy to kolejny powód histerektomii. W tym stanie kobieta doświadcza rozluźnienia mięśni i tkanek w okolicach miednicy. Łagodne zwiotczenie może powodować wypadanie pierwszego stopnia, w którym szyjka macicy jest w połowie drogi w dół do pochwy. W drugim stopniu szyjka macicy lub krawędź macicy przemieszcza się do pochwy, a w trzecim stopniu szyjka macicy wypada i wystaje do pochwy. Wypadanie macicy drugiego i trzeciego stopnia powinno być leczone za pomocą histerektomii u pacjentek.

Rozluźnienie, osłabienie ściany pochwy może prowadzić do wystąpienia takich objawów, jak nietrzymanie moczu, uczucie ciężkości w miednicy i zaburzenia sprawności seksualnej. Utrata moczu wydaje się być spotęgowana przez kichanie, kaszel lub śmiech. Wiek prawdopodobnie zwiększa ryzyko wypadania miednicy, choć dokładne przyczyny tego schorzenia pozostają niejasne. Unikanie porodów naturalnych, stosowanie cesarskiego cięcie nie eliminuje ryzyka wystąpienia wypadania macicy. Histerektomia stosowana jest także w przypadku raka macicy i stanów przedrakowych.

Rodzaje histerektomii

Całkowita histerektomia brzuszna – to najczęstszy rodzaj histerektomii. Lekarz usuwa macicę i szyjkę macicy. Cięcie może przebiegać poziomo lub pionowo w zależności od przyczyny zabiegu. Rak jajnika i macicy, endometrioza i duże mięśniaki podlegają całkowitej histerektomii. Może być ona przeprowadzona również w przypadku przewlekłych bólów miednicy. Po takim zabiegu kobieta nie może mieć więcej dzieci, dlatego u kobiet w okresie rozrodczym nie przeprowadza się jej, o ile nie występują poważne stany chorobowe.
Histerektomia pochwowa – w trakcie tego zabiegu macica usuwana jest przez pochwę. Stosuje się ją w przypadku wypadania macicy, rozrostu błony śluzowej macicy, szyjki macicy lub dysplazji. Panie, które nie rodziły, mogą mieć niewystarczająco rozszerzony kanał pochwy do tego zabiegu.
Histerektomia przezpochwowa z asystą laparoskopową – zabieg podobny jest do wyżej opisanego, ale z użyciem laparoskopu. Stosuje się tę procedurę głównie przy wczesnych postaciach nowotworu endometrium i usuwaniu jajników. Operacja ta jest droższa, dłuższa, wymaga dłuższego pobytu w szpitalu.
Nadpochwowe wycięcie macicy – podczas zabiegu usunięta zostaje macica, ale oszczędzona zostaje szyjka macicy, pozostawiając "pień". Jest to obszar znajdujący się na samym końcu (na górze) pochwy. Procedura prawdopodobnie nie wyklucza całkowicie wystąpienia raka w pozostawionym "pniu". Kobiety, które miały nieprawidłowe badanie cytologiczne lub raka szyjki macicy nie są odpowiednimi kandydatkami do tej procedury. Inne kobiety mogą się jej poddać, jeśli nie ma powodu usuwania szyjki macicy. W niektórych przypadkach lepsze jest pozostawienie szyjki macicy, np. w przypadkach ciężkiej endometriozy. Jest to prostsza procedura i szybciej się ją przeprowadza. Może spowodować dodatkowe wsparcie dla pochwy, zmniejsza ryzyko wypadnięcia pochwy.
Laparoskopowa histerektomia nadpochwowa – podczas tego zabiegu zwykle stosuje się wypalanie, by odciąć szyjkę macicy, a wszystkie tkanki usuwane są narzędziami laparoskopowymi. Powrót do zdrowia jest bardzo szybki.
Radykalna histerektomia – operacja obejmuje zasięgiem tkanki wokół macicy i wyższe części pochwy. Stosuje się ją we wczesnym stadium raka szyjki macicy. Komplikacje obejmują urazy jelit i układu moczowego.
Usunięcie jajników i/lub jajowodów – stosowane jest w wypadku raka jajnika, usunięcia podejrzanych guzów jajnika lub raka jajowodów, a także w przypadku komplikacji w postaci infekcji. Czasami kobiety, które odziedziczyły pewien typ nowotworu jajnika lub piersi poddawane są prewencyjnemu usunięciu jajników.

Przygotowanie do histerektomii i możliwe powikłania

Przed zabiegiem usuwania macicy kobieta przechodzi badanie ginekologiczne i cytologiczne. Przed histerektomią z powodu bólu przeprowadzane są inne mniejsze zabiegi, by wykluczyć inne przyczyny schorzenia. Przed wykonaniem wycięcia macicy z powodu nieprawidłowego krwawienia dokonuje się biopsji, by wykluczyć nowotwór. Poza tym, wykonywane jest także USG i tomografia komputerowa. Kobiety w okresie przedmenopauzalnym, które krwawią, ale nie mają dolegliwości bólowych, najczęściej otrzymują najpierw leczenie hormonalne lub niehormonalne. Kobiety po menopauzie, które nie mają zmian rakowych w macicy, ale mają nieprawidłowe krwawienia mimo terapii hormonalnej, mogą rozważać usunięcie macicy. W przeszłości histerektomia wykonywana była poprzez nacięcie w brzuchu. Obecnie większość operacji przeprowadza się laparoskopowo. W obu przypadkach operacja trwa około dwóch godzin.

Komplikacje po histerektomii mogą obejmować: infekcje, ból, krwawienie.Kobiety, które miały nieprawidłowe wyniki cytologii powinny wykonywać badania przez całe życie. Jeśli szyjka macicy została usunięta, bada się wymaz z pochwy, ponieważ rak może powrócić. Poza tym, kobiety po nadpochwowym wycięciu macicy również powinny podddawać się regularnie badaniu cytologicznemu.

Przypisy

Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9

Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9

Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6

Linki zewnętrzne

Trzy metody wycięcia macicy - porównanie wczesnych wyników leczenia

Artykuły Histerektomia (usunięcie macicy)

Histerektomia przezpochwowa z asystą laparoskopową

Histerektomia to usunięcie macicy. W niektórych przypadkach usuwa się także jajniki i jajowody. Najczęściej przeprowadza się histerektomię w przypadku występowania mięśniaków gładkokomórkowych ...

Całkowita laparoskopowa histerektomia macicy.

Sterylizacja chirurgiczna

Jeśli aktywna seksualnie kobieta nie chce zajść w ciążę, powinna wybrać jedną z metod antykoncepcji . Wachlarz możliwości jest tutaj szeroki. Należy pamiętać jednak, że żadna z metod nie chroni w ...

Zabieg podwiązania jajowodów wykonywany przy cesarskim cięciu.

Rak pochwy

Rak pochwy jest bardzo rzadkim rodzajem nowotworu występującym u kobiet. Wszelkie zmiany w pochwie możemy podzielić na pierwotne i wtórne. Do pierwszej grupy należeć będzie pierwotny rak pochwy, ...

Nowotwór płaskonabłonkowy występuje nierzadko w obszarze szyjki macicy.

Usuwanie brodawek i włókniaków

Włókniaki są niegroźnymi guzkami powstającymi z tkanki mięśniowej i łącznej. Brodawki to nieestetyczne znamiona. Wszystkie zaś usuwa się za pomocą farmakoterapii, krioterapii oraz zabiegów laserowych.

Mięśniaki macicy

Mięśniaki macicy to nowotwory niezłośliwe. Przybierają postać łagodnych guzów. Rozwijają się długo i powoli, nie powodując przerzutów. Zazwyczaj nie wywołują żadnych objawów. Najczęściej rozwijają ...

Endometrioza

Endometrioza, czyli wędrująca śluzówka lub gruczolistość zewnętrzna, jest to innymi słowy rozrost błony śluzowej macicy (czyli endometrium) poza jamą macicy: najczęściej w jamie otrzewnej, ...

Leczenie tego typu nowotworu odbywa się metodą operacyjną.

Ablacja endometrium

Ablacja endometrium jest metodą leczenia nieprawidłowych oraz nadmiernych krwawień macicznych, szczególnie w okresie okołomenopauzalnym. Polega na chirurgicznym usunięciu błony śluzowej ...

Aborcja

Aborcja to zamierzona interwencja zewnętrzna, której celem jest przedwczesne zakończenie i usunięcie ciąży. W wyniku aborcji następuje śmierć płodu. Kobiety, które zdecydowały się na usunięcie ...

Embrion po samoistnym poronieniu (6 tydzień ciąży).

Ręczne wydobycie łożyska

Ręczne wydobycie łożyska to zabieg polegający na usunięciu z macicy zatrzymanego po porodzie łożyska. Zazwyczaj zabieg ten przeprowadzany jest w znieczuleniu . Przeprowadza się go poprzez ...

Cesarskie cięcie nie jest zabiegiem, który można wykonać na życzenie pacjentki. Do przeprowadzenia takiego zabiegu muszą bowiem zaistnieć poważne wskazania.<br />
<br />
Takie rozwiązanie jako alternatywa dla porodu naturalnego jest powodem gorących dyskusji w mediach, zarówno wśród polityków, etyków jak i lekarzy. Czy takie postępowanie jest zasadne? Według niektórych niestety nie. Do tego na niekorzyść takiego rozwiązania przemawia fakt, iż po cesarskim cięciu mogą zaistnieć powikłania. Wśród najczęściej wymienianych znajdują się np. zrosty otrzewnowe, które mogą dać o sobie znać nawet po upływie kilku lat. Zabieg ten jest także bardzo ryzykowny zarówno dla matki jak i dziecka ze względu na znieczulenie. Czy zatem poród naturalny jest bardziej bezpieczny? Jakie inne powikłania mogą pojawić się po zabiegu?<br />
<br />
Aspekt etyczny cesarskiego cięcia porusza w swojej wypowiedzi ekspert profesor Krzysztof Czajkowski, ginekolog-położnik, kierownik Kliniki Ginekologii i Położnictwa Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Skutki aborcji

Aborcja może mieć negatywne skutki psychologiczne i psychiatryczne dla kobiety, która się jej poddała. Najnowsze badania dowodzą, że kobiety, które zdecydowały się na aborcję, są zdecydowanie ...

Usunięcie ciąży wzbudza wiele kontrowersji. Temat jest często poruszany w środkach masowego przekazu i każdorazowo wywołuje wiele emocji. Jeśli chodzi o podejście do tego zagadnienia, to można powiedzieć, że różni się ono w zależności od religii czy szerokości geograficznej. Ma to swój obraz w prawie danego kraju.<br />
<br />
W Belgii i Holandii aborcja jest możliwa zarówno ze względów ekonomicznych jak i osobistych. Ponadto w obu krajach kobieta odstaje coś w rodzaju pouczenia o konsekwencjach usunięcia ciąży i czas na podjęcie decyzji (w Holandii wynosi on 5 dni, a w Belgii 6 dni).<br />
<br />
Zupełnie inaczej sprawa się ma w Wielkiej Brytanii, gdzie aborcja jest dopuszczalna do 24 tygodnia ciąży, a we Francji do 10-tego.<br />
<br />
Znacznie bardziej rygorystycznie wygląda to w Hiszpanii, Północnej Irlandii i Szwajcarii. W tych krajach usunięcie ciąży jest możliwe jedynie, gdy zagraża ona matce.<br />
<br />
Na pytanie jak to wygląda w Polsce odpowiada Prof. Dr hab. Krzysztof Czajkowski - Kierownik II Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Uniwersytetu Medycznego w Warszawie, Szpital Kliniczny im. Ks. Anny Mazowieckiej.

Ciąża po aborcji

Ciąża po aborcji jest możliwa? Na to pytanie próbują sobie odpowiedzieć kobiety, które przerwały ciążę, a w niedługim czasie po zabiegu aborcyjnym pragną mieć dziecko i założyć rodzinę. Decyzja o ...

Wskazania do cesarskiego cięcia

Cesarskie cięcie jest przeprowadzane zwykle wtedy, gdy istnieją poważne przesłanki natury medycznej. Jakie są wskazania do cesarki? Czy można uniknąć cesarskiego cięcia?

Krwotok poporodowy

Po porodzie macica kobiety ulega licznym zmianom. Musi upłynąć trochę czasu, aby matka „doszła do siebie”. W okresie połogu może pojawić się krwotok poporodowy. Nieduże krwawienie z dróg rodnych ...

Bolesne miesiączkowanie

Bolesne miesiączkowanie to zespół dolegliwości występujących u niektórych kobiet wraz z pojawieniem się krwawienia miesiączkowego. Nasilone bóle menstruacyjne mogą być pierwotne (bez znanej ...

W czasie miesiączki dochodzi do wydalenia śluzówki macicy oraz niezapłodnionej komórki jajowej. Zwykle jajniki produkują 1 komórkę jajową co ok. 28 dni.

Ciąża pozamaciczna

Ciąża pozamaciczna, inaczej nazywana ciążą ektopową, jest to każda ciąża, która rozwija się poza jamą macicy. Najczęściej, bo aż w 99% przypadków, umiejscawia się ona w jajowodzie. Może jednak ...

Początkowe bóle brzucha z czasem przechodzą w ostrzejsze objawy (osłabienie, potliwość).

Bezpłodność a niepłodność

Bezpłodność i niepłodność to dwa różne pojęcia medyczne. Bezpłodność jest stanem nieodwracalnym, spowodowanym trwałą niemożnością spłodzenia potomstwa. Niepłodność natomiast jest stanem ciągłego ...

Plusy i minusy antykoncepcji

Metod antykoncepcji jest wiele. Każda z nich ma swoje plusy i minusy, wskazania i przeciwwskazania. Możesz wybrać odpowiednią antykoncepcję dla siebie. Skuteczność antykoncepcji ocenia się wg ...

Wybór metody antykoncepcji nie jest łatwy. Jednak można sobie pomóc odnosząc się do kryterium antykoncepcji według Guilebauda. Oto najważniejsze cechy najlepszych środków zapobiegających ciąży:
<ul>
<li>
dostępność cenowa i możliwość kupienia w każdym sklepie,</li>
<li>
prosty sposób stosowania antykoncepcji,</li>
<li>
niemal 100% skuteczność oraz zero negatywnych wpływów na libido i aktywność seksualną,</li>
<li>
pewność i bezpieczeństwo, bez uciążliwych objawów dla zdrowia,</li>
<li>
odwracalność efektu antykoncepcyjnego,</li>
<li>
możliwość stosowania bez konsultacji z lekarzem.</li>
</ul>
Oczywiście, żadna metoda antykoncepcyjna nie spełnia kryteriów Guilebauda. Z pewnością nie wszystkie środki działają tak samo na każdego. Zanim zdecydujesz się na własny wybór, zastanów się – czy wybrane przez ciebie środki zapobiegające ciąży nie są szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli decydujesz się na antykoncepcję hormonalną, idź do lekarza, który wykona szereg badań i zleci odpowiednie metody.

Kłykciny kończyste

Kłykciny kończyste to niewielkie, cieliste guzki lub kalafiorowate brodawki, które pojawiają się na narządach płciowych i wokół odbytu. Zakażenie wywołuje wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV. ...

Wirus HPV to najczęstszy wirus przenoszony podczas stosunku seksualnego.

Kauteryzacja

Kauteryzacja to zabieg medyczny polegający na koagulacji tkanki, wykorzystywany w otolaryngologii, chirurgii czy ginekologii. Znanych jest kilka metod kauteryzacji, m.in. koagulacja za pomocą lasera.

Kauteryzacja hemoroidów

Hemoroidy to żylaki odbytu. Czynniki, które wpływają na wystąpienie hemoroidów to: zatwardzenia, ciąża, pikantne potrawy, długotrwałe siedzenie, nadwaga oraz wiele innych. Leczenie hemoroidów ...

Żylaki odbytu to struktury naczyniowe w kanale odbytu, które pod wpływem czynników fizycznych ulegają rozszerzeniu, czego konsekwencją może być krwawienie. Ich potoczna nazwa to hemoroidy.<br />
<br />
Taka dolegliwość wymaga jak najwcześniejszego leczenia, więc warto udać się do lekarza już pod zauważeniu pierwszych objawów. Zwlekając można bowiem doprowadzić do sytuacji, w której wskutek powiększania się hemoroidu może on być uciskany, czego skutkiem jest pojawienie się w jego obrębie zakrzepu i bólu. Konsekwencją takiego zjawiska może być także stan zapalny, który powoduje świąd i pieczenie okolicy odbytu. Jakie czynniki przesądzają o pojawieniu się tej przykrej dolegliwości?<br />
<br />
Do najczęściej wymienianych należą: częste zaparcia, ciąża, nadużywanie alkoholu, poród naturalny, przewlekły kaszel oraz dźwiganie ciężkich przedmiotów. Hemoroidy pojawiają się zatem u osób, u których tkanka łączna jest mało elastyczna, a także przy czynnościach wymagających użycia tłoczni brzusznej. Taka przypadłość może być także dziedziczna.

Pytania do eksperta

Plastry hormonalne po usunięciu macicy

Witam! Mam 46 lat i w marcu miałam usuniętą macicę, zostawiono mi tylko 1 jajnik. Przez pierwszy miesiąc bardzo dobrze się czułam, natomiast potem zaczęły się problemy. Lekarz przepisał mi hormony - plastry F** 7 C** (I i II faza) I faza, która trwała 2 tygodnie nie przyniosła żadnych rezultatów, natomiast ta II faza tak na mnie wpłynęła, że czułam się wspaniale przez te 2 tygodnie (ale tylko ...

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Niewielkie miesiączki po usunięciu macicy

Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Co znaczy różowa wydzielina podczas stosunku?

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Całkowite usunięcie macicy z przydatkami

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin