Przyczyny palenia papierosów

Dlaczego ludzie palą papierosy? Motywów może być bardzo wiele. Sztandarową przyczyną palenia papierosów jest wszechobecny stres, który chce się zredukować, wypalając kolejne i następne paczki papierosów. Napięcie psychiczne nie stanowi jednak jedynej pobudki, popychającej w stronę nikotynizmu. Przyczyny palenia tytoniu można podzielić na te o charakterze psychosocjologicznym, jak i farmakologicznym. Papieros ułatwia nawiązywanie kontaktów społecznych, jest swego rodzaju „towarzyską rozrywką”, uspokaja albo stymuluje układ nerwowy, wycisza, pozwala bardziej skoncentrować się na pracy itd. Z jakich jeszcze powodów ludzie zaczynają palić papierosy?

Spis treści:
  1. 1. Motywy palenia papierosów
  2. 2. Przyczyny nikotynizmu

1. Motywy palenia papierosów

Psychologowie dysponują narzędziami – testami psychologicznymi – które pozwalają odkryć indywidualne powody palenia papierosów u poszczególnych palaczy. Do takich narzędzi należy między innymi kwestionariusz „Dlaczego palę” w polskiej adaptacji M. Broszkiewicz, który składa się z 21 itemów (twierdzeń), do których muszą ustosunkować się respondenci. Każdy item został przydzielony do jednej z siedmiu skal, które nazywają główne przyczyny nikotynizmu. Należą do nich:

  1. pobudzenie;
  2. zajęcie;
  3. podpora/napięcie;
  4. przyjemność/relaksacja;
  5. motywy społeczne;
  6. zwyczaj;
  7. uzależnienie.

Wynik tego testu ma charakter opisowy i umożliwia zorientowanie się, w jaki sposób osoba paląca postrzega przyczyny, dla których sięga po papierosa. Okazuje się, że pod względem płci istnieją różnice w przyczynach nikotynizmu. Kobiety palą papierosy bardziej z potrzeby odczuwania przyjemności. Mężczyźni też rzadziej niż kobiety palą, dlatego że muszą rozładować napięcie poprzez nawyk behawioralny związany z czynnością palenia, jak bawienie się papierosem w dłoni czy wdychanie dymu papierosowego. Wiadomo, że palenie tytoniu jest motywowane policzynnikowo. Co to znaczy? To oznacza, że człowiek sięga po papierosa nie z powodu działania jednego bodźca, ale najczęściej przyczyn, dla których zaczyna palić jest więcej, np. stres + ciekawość + chęć odczuwania przyjemności.

2. Przyczyny nikotynizmu

Przyczyny palenia papierosów zmieniały się na przestrzeni wieków. Aztekowie palili tytoń, by uzyskać „stan spokoju”, ale traktowali go również jako środek przeciwbólowy, lek na choroby nosa czy zawroty głowy. Tabaka w zależności od okoliczności była albo skutecznym medykamentem, albo środkiem odurzającym. Pierwsze wzmianki o paleniu pochodzą z prastarych źródeł z około V wieku p.n.e. W Europie tytoń pojawił się za sprawą wypraw Krzysztofa Kolumba w XV wieku. Europejczycy również na początku używali tytoniu jako lekarstwa, by w XX wieku okrzyknąć nikotynę cichym wrogiem dla zdrowia. Zdano sobie sprawę, że nałogowe palenie uprawdopodabnia między innymi zachorowanie na raka płuc, astmę, rozedmę, osłabia libido i przyspiesza starzenie się skóry. Z jakich powodów ludzie obecnie zaczynają palić papierosy?

Zazwyczaj na przestrzeni lat „używania nikotyny” zmieniają się przyczyny palenia. Inicjacja nikotynowa najczęściej przypada na wiek dorastania. Młodzi ludzie sięgają po papierosa, gdyż ulegają namowom rówieśników, chcą poczuć się dorośli, nie potrafią asertywnie odmówić, pragną zaspokoić swoją ciekawość, doświadczyć nowego przeżycia, zachowują się konformistycznie, by przypodobać się innym, chcą zapomnieć o szarej rzeczywistości i poczuć odrobinę przyjemności, odprężenia, relaksu albo po prostu dowartościować się, dodać sobie pewności siebie faktem, że palą. Młodzież zaczyna palić, by czuć, że przynależy do grupy, na opinii której im zależy. Nie chcą być odtrąceni, nieakceptowani z powodu, że są abstynentami nikotynowymi. Nie bez znaczenia jest również wpływ mediów, reklamy papierosów, które roztaczają wizję szczęścia i przypływu energii po zapaleniu papierosa albo prezentują wizerunek palacza, który cieszy się uznaniem społecznym, odnosi same sukcesy na polu zawodowym, jak i towarzyskim.

Podsumowując, można stwierdzić, że ludzie palą papierosy, gdyż:

  • nikotyna wycisza, uspokaja, relaksuje i zmniejsza napięcie psychofizyczne, czyli staje się metodą na stres;
  • nikotyna pobudza, stymuluje, poprawia koncentrację uwagi, zwiększa aktywność organizmu;
  • palenie papierosów zaspokaja potrzebę ucieczki od różnych problemów – interpersonalnych, zawodowych, rodzinnych itp.;
  • palenie papierosów jest strategią radzenia sobie z trudnymi emocjami, jak smutek, złość, gniew, lęk;
  • nikotyna „reguluje” emocje, daje szybkie uczucie ulgi i uśmierza cierpienie;
  • palenie tytoniu pozornie wypełnia poczucie nudy, pustki i samotności;
  • palenie papierosów staje się pewnym automatyzmem, czynnością rytualną, nawykiem, uzależnieniem od czynności palenia – wyjmowanie papierosa z paczki, zapalanie, manipulowanie papierosem w dłoni itp.;
  • palenie tytoniu wiąże się z uzależnieniem farmakologicznym, potrzebą zwiększania dawki nikotyny we krwi, potrzebą walki z głodem nikotynowym;
  • palenie tytoniu wiąże się z uzależnieniem psychologicznym – pali się dla poprawy nastroju, podniesienia samooceny, dodania sobie pewności siebie;
  • palenie ułatwia komunikację, kontakty społeczne, stanowi rozrywkę towarzyską, pomaga podtrzymać dialog itp.;
  • palenie stanowi sposób czerpania przyjemności, zaspokajania swoich hedonistycznych pragnień;
  • pali się z potrzeby wolności i poszukiwania przygody, oderwania się od rutyny, codziennych trosk, chęci bycia niezależnym.

Jak widać, ludzie palą z przeróżnych przyczyn. By móc skutecznie walczyć z nałogiem nikotynowym, na początku należy zdemaskować indywidualne powody, dla których się pali. Czy to stres, czy potrzeba kontaktów społecznych, czy to rozrywka, czy rytuał, a może sposób poprawy nastroju? Analiza przyczyn nikotynizmu umożliwia zaprzestanie palenia i wytrwanie w abstynencji nikotynowej. Warto nad tym się zastanowić, tym bardziej, że nie szkodzimy jedynie sobie, ale i najbliższemu otoczeniu. Bierne palenie niesie ze sobą równie niebezpieczne konsekwencje, jak palenie aktywne.

Bibliografia

  • Cekiera Cz., Tytoń, Wydawnictwo KUL, Lublin 2005, ISBN 83-7363-252-2.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Pogorszenie pamięci po rzuceniu palenia

Witam, mam 37 lat i chcę zadać pytanie, czy rzucenie palenia mogło pogorszyć pamięć? Nie palę już cztery lata i mam wrażenie, że od tamtej pory coś stało się z moją pamięcią. Mam kłopoty z zapamiętywaniem bieżących spraw, nie mogę się skupić, często robię...

Odpowiada: Mgr Kamila Krocz Mgr Kamila Krocz
Trudności w rzuceniu palenia papierosów

Od czterech dni nie palę papierosów mój problem polega na tym , ze wszystko co przyjemne kojarzy mi się z papierosem. Rzucenie palenia staje się dla mnie rezygnacją z życia. Proszę mi powiedzieć jak sobie z tym poradzić? PALIŁAM OD 18 LAT, PALENI RZUCAM...

Odpowiada: Mgr Justyna Piątkowska Mgr Justyna Piątkowska i 3 innych
pokaż 5 następnych

Artykuły Uzależnienie od papierosów

Rzucenie palenia może być proste!
Uzależnienie od papierosów Rzucenie palenia może być proste!

23 listopada 2012 roku w sklepach ukazało się DVD "Rzuć palenie z Allenem Carrem – to naprawdę proste!". Do płyty DVD dołączona jest książeczka z informacjami na temat EASYWAY – nowatorskiej metody zrywania z nałogiem nikotynowym. Allen Carr,...

Uzależnienie od papierosów Nikotyna

Naturalna nikotyna występuje w liściach i korzeniach roślin tytoniowych. Już mała dawka nikotyny pobudza układ nerwowy, a to wzmaga wydzielanie gruczołów i podwyższa ciśnienie krwi. Nikotyna uzależnia tak samo jak alkohol czy narkotyki i działa...

Uzależnienie od papierosów Oczyszczanie organizmu jako sposób na rzucenie palenia

Oczyszczanie organizmu to zdrowa alternatywa dla sztucznych sposobów zwalczenia nałogu. Inne sposoby na rzucenie palenia polegają na wprowadzaniu niewielkiej ilości nikotyny do organizmu. Oczyszczanie organizmu polega na wydaleniu osadzających...

Czy palenie ogłupia?
Uzależnienie od papierosów Czy palenie ogłupia?

Pięć milionów ludzi rocznie umiera z powodu palenia lub jego konsekwencji. Takie szokujące fakty nie powstrzymują jednak młodzieży przed sięganiem po papierosy. To, czy młody człowiek zdecyduje się zapalić, ma ogromny wpływ na całe jego...

Uzależnienie od papierosów Terapia antynikotynowa

Istnieje mnóstwo sposobów na rzucenie palenia, można rzucić samemu lub w grupie, korzystać z konsultacji ze specjalistą lub liczyć tylko na siebie. Która terapia antynikotynowa jest naprawdę skuteczna? Odpowiedź nie jest prosta,...

Uzależnienie od papierosów Elektroniczne papierosy bezpieczniejsze od tradycyjnych

Naukowcy potwierdzają: elektroniczne papierosy są znacznie bezpieczniejsze od tradycyjnych i mogą okazać się bardzo pomocne w zwalczaniu nałogu nikotynowego oraz jego poważnych konsekwencji... Zastrzeżenia wobec elektronicznych papierosów W...

Rzucenie palenia bez przybrania na wadze
Uzależnienie od papierosów Rzucenie palenia bez przybrania na wadze

Nie od dziś wiadomo, że nałóg tytoniowy jest szkodliwy dla zdrowia. Zwiększa ryzyko nowotworów, zwłaszcza płuc, krtani, jamy ustnej, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego, nerek i żołądka. Nikotyna przyspiesza akcję serca i zwiększa...

Uzależnienie od papierosów Sposoby na rzucenie palenia

Oto kilka dobrych rad, jak skutecznie uwolnić się od nałogu. Przeczytaj i wybierz tę, która odpowiada ci najbardziej i... do dzieła... Plastry antynikotynowe Plastry dostarczają nikotynę i pozwalają tym samym ulżyć objawom fizycznego uzależnienia.

Uzależnienie od papierosów Dlaczego nie warto palić?

Wydolność płuc, poprawa pracy układu sercowo-naczyniowego i kondycji psychofizycznej to tylko niektóre z długofalowych skutków rzucenia nałogu nikotynizmu. Na całym świecie codziennie spala papierosy niemal 1 miliard ludzi, z czego ponad...

Uzależnienie od papierosów Czy przemysł filmowy postawi na e-papierosy?

Jaka była kiedyś najbardziej typowa scena filmowa pokazująca moment poznawania się dwojga ludzi? On podchodzi do niej i... oferuje jej ogień do odpalenia papierosa. Cóż, ta metoda zdezaktualizowała się już dawno, wraz ze stopniowym eliminowaniem...

pokaż 10 następnych