Stres u dzieci

Stres u dzieci może objawiać się w bardzo różny sposób. Jedne będą płakać, inne – krzyczeć, niektórzy – bić się, awanturować, chodzić na wagary, pozostali – zamkną się w sobie i będą unikać kontaktów z rówieśnikami. Źródła stresu u dzieci można podzielić na te związane z domem rodzinnym, szkołą czy dotyczące relacji z kolegami. Czy dzieci mogą żyć bez stresu? Od czego zależy odporność dziecka na stres? Jak kształtować kompetencje niezbędne do skutecznego radzenia sobie z trudnościami? Czy bezstresowe wychowanie dziecka jest możliwe?

Spis treści:
  1. 1. Bezstresowe wychowanie
  2. 2. Przyczyny stresu u dzieci
  3. 3. Jak zmniejszyć stres u dzieci?

1. Bezstresowe wychowanie

Każdy człowiek od momentu narodzin do śmierci jest skazany na stres. Nic na to nie da się poradzić. Bezstresowe wychowanie to mit, bowiem każda, nawet najmniejsza zmiana w życiu młodego człowieka niesie ze sobą nasilenie emocji. Nie ma zmiany bez stresu! Mimo iż nie można wyeliminować stresu, da się go zredukować, zmniejszyć jego intensywność, zakres i czas trwania.

Stres zwykle utożsamia się z czymś negatywnym, konfliktem, trudnością, frustracją, porażką. Zapomina się często, że pełni on także funkcję mobilizującą – stymuluje człowieka do działania, daje energię, motywuje do pracy i podejmowania wyzwań.

Intensywny stres wpływa destrukcyjnie na już posiadane kompetencje i uniemożliwia uczenie się nowych. Wówczas u dziecka może pojawić się szereg negatywnych symptomów – apatia, frustracja, rozdrażnienie, niepokój, mniejsza koncentracja uwagi, płacz, izolacja, agresja, bunt, niezadowolenie i smutek. Granica tolerancji na stres zależy od wielu czynników, np. cech osobowości, temperamentu, indywidualnych doświadczeń dziecka, aktualnej sytuacji życiowej itp.

2. Przyczyny stresu u dzieci

Źródłem stresu u dzieci może być dom rodzinny, np. autorytarny wzorzec wychowania, rozwód rodziców, kłótnie z rodzeństwem; szkoła, np. obowiązki szkolne, sprawdziany, egzaminy, srogi nauczyciel; albo grupa rówieśnicza, np. brak akceptacji, agresja ze strony kolegów. Głównym powodem napięcia emocjonalnego u młodego człowieka jest stres szkolny, związany z koniecznością odnalezienia się w nowym środowisku, ale też z presją ze strony dorosłych, by realizować nierzadko wygórowane oczekiwania.

Od dziecka żąda się wręcz, by było genialnym uczniem, wzorowym wychowankiem, idealnym synem/córką. Nie ma prawa przejawiać żadnych kłopotów w nauce. Jeżeli nie radzi sobie z jakimś przedmiotem, u dziecka pojawia się niejednokrotnie smutek, niezrozumienie, bunt, agresja, lęk i zaniżona samoocena. Stres rodzi niechęć do szkoły, a nawet może prowadzić do fobii szkolnej. Stres w szkole może wiązać się także z poczuciem winy, że nie spełnia się aspiracji nauczycieli i rodziców, że nie dorasta się do prezentowanego ideału. Uczucie poniżenia może wynikać też z negatywnych porównań z tzw. prymusami. Dorośli bardzo często wymagają też od dziecka dojrzałych zachowań. Pozbawiają własne pociechy radości bycia dzieckiem, np. poprzez obarczanie ich własnymi problemami i wyładowywanie na nich frustracji.

Dodatkowe źródło stresu u dzieci to presja mediów, które kultywują konieczność bycia najlepszym, najpiękniejszym, najmądrzejszym, najbogatszym. Prasa kolorowa i telewizja propagują wzorzec „idealnego człowieka”. Dziecko, porównując swoje życie z wizją życia prezentowanego w mediach, może doświadczać frustracji i czuć się gorsze. Dorośli niejednokrotnie sami rodzą lęk przed życiem w dzieciach, np. poprzez stwierdzenia typu: „Jak będziesz dorosły, to zobaczysz…”, „Życie to nie bajka”. Świat dorosłych może wydawać się straszny i niezrozumiały dla dziecka – tyle w nim przemocy, zła, konfliktów, agresji i niesprawiedliwości. Dziecko z obawy przed dorosłością może stosować liczne mechanizmy obronne, np. regresję. Dodatkowo rodzice często nieświadomie narażają pociechy na stres związany ze szkołą, np. mówiąc: „W szkole nauczą cię posłuszeństwa” itp.

3. Jak zmniejszyć stres u dzieci?

Bez względu na wiek dziecka, czy to przedszkolak, czy dziecko w młodszym wieku szkolnym, czy nastolatek, powinno się dbać o zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym potrzeby miłości i bezpieczeństwa. Warunkowa akceptacja, np. za dobre oceny, wzorowe zachowanie, wygrany konkurs muzyczny, kształtuje u dziecka niestabilną i niską samoocenę. Dziecko zdaje sobie sprawę, że na miłość musi zasłużyć. Musi być najlepsze, by być kochane. To pierwotne źródło stresu i frustracji u dzieci.

Ważne, by być wsparciem dla dziecka. Pomoc w walce ze stresem mogą nieść nie tylko rodzice, ale i nauczyciele, wychowawcy, starsze rodzeństwo, psycholog szkolny, starsi koledzy i koleżanki. Nie roztaczaj przed dzieckiem wizji „fatalnej szkoły”, która jest centrum samych kłopotów i frustracji. Niech dziecko pójdzie do szkoły bez niepotrzebnych uprzedzeń i stereotypów. W razie kłopotów w nauce miej stały kontakt z wychowawcą klasy, doceniaj postępy dziecka, chwal za małe osiągnięcia, nie utwierdzaj go, że nie ma talentów, ale zachęcaj do ciągłej pracy nad sobą. Stwórz dla dziecka jak najlepsze warunki do nauki. Pozwól na zabawę, relaks i odpoczynek.

Pamiętaj, że stresu nie da się wyeliminować, zresztą nie warto, bo stanowi mechanizm rozwoju i bodziec do podejmowania wyzwań, ale możesz kontrolować jego zakres. Z niektórymi zadaniami człowiek radzi sobie lepiej, z innymi – gorzej. Każdy potrzebuje innego rodzaju wsparcia, np. dziecko może odczuwać stres przed koniecznością wyrecytowania wiersza, ale nie będzie odczuwać strachu przed kartkówką z historii. Dla jednych dana sytuacja będzie potencjalnym źródłem lęku, dla innych – nie. To zależy od umiejętności radzenia sobie ze stresem i percepcji zagrożenia. Jednym z czynników odporności na stres jest wsparcie i warto, by rodzice o tym pamiętali, zanim wykrzyczą dziecku w twarz, że nie nadaje się do niczego, bo dostało jedynkę z matematyki. Pomocne w zmniejszaniu skutków stresu u dzieci jest zapewnienie odpowiedniej ilości potrzebnych minerałów w diecie. Jednym z najważniejszych pierwiastków jest magnez, który niweluje objawy stresu.

Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
0

Komentarze

Pytania do specjalistów

Kołatanie serca i biegunka a stres

Witam Mam 23lata, 2 dzieci... całą noc nie spałam, puls mi skacze od 111 do 140...ciesnienie w normnie i do tego biegunka. Czuje straszne kołotanie serca. Czy to coś poważnego czy wszystko na podstawie nerwów? Bezsenność w tym przypadku też jest normalna? Pozdrawiam Joanna

pokaż 5 następnych

Artykuły Stres

Stres Depresja a stres

Stres nie jest tylko negatywnym czynnikiem w naszym życiu. Odrobina stresu pomaga czasem się skupić, w krótkim czasie ... , lecz także na nasze zdrowie psychiczne. Stres, przede wszystkim duży lub przewlekły, np. związany ze śmiercią bliskiej osoby, stratą ... óżne natężenie stresu. Stres jako przyczyna depresji Stres powoduje wzrost poziomu kortyzolu, zwanego hormonem stresu, i jednoczesne ... związku, utraty pracy, nagłej choroby. Może to być przewlekły stres, który swoim stałym oddziaływaniem powoduje...

Stres Jak radzić sobie w sytuacji kryzysowej?

(...) przed wewnętrzną destabilizacją. Sytuacje stresowe a wydarzenia życiowe Stres, zgodnie z jego teorią, zostaje wywołany przez każdą większą ... od dawna marzyli. Stres a praca zawodowa Niezliczone reportaże, filmy i komiksy potwierdzają wszechobecność stresu 
w życiu wsp ... -233-1986-3.Briers S., Pokonaj depresję, stres i lęk, czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce, Samo Sedno, Warszawa 2011, ISBN 978 ... psychopatologii i psychologii klinicznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2000, ISBN 83-233-1414-4.(Stres a zdrowie,...

Stres Jak radzić sobie z nerwami?

(...) niż 24 godziny. Bezustanny stres, napięcie psychiczne, skołatane nerwy, wyzwania życiowe, obowiązki domowe, nadgodziny w pracy ... , frustracją i trudnościami w kontaktach z innymi. Jak sobie radzić z nerwami? Skutki stresu Stres i napięcie psychiczne to syndrom ... samopoczucia, destabilizacją psychiki. Permanentny stres zakłóca funkcjonowanie układu nerwowego i ma negatywny wpływ ... sen z powiek. Uwzględniaj zdanie innych – zdenerwowanie i kumulacja stresów skutkuje niejednokrotnie...

Stres Objawy stresu

(...) Stres jest nieodłącznym elementem naszego życia. Wielu z nas dotyka on ze wzmożoną siłą. Ciągłe bieganie, wieczny brak czasu, dom, praca – wszystko to wywołuje stres. Jak sobie z nim radzić, aby nie zwariować? Stres jest trudnym przeciwnikiem, ale da się z nim wygrać. Przyczyny i skutki stresu Stres powoduje wiele czynników. Różne problemy, z którymi nie potrafimy sobie poradzić, często są bezpośrednią przyczyną stresu. Stres w pracy – może być spowodowany strachem przed szefem,...

Stres Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... óre są spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, kt ... ? Jakie są stresory i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja trudna lub wydarzenie...

Stres szkolny
Stres Stres szkolny

Stres szkolny to podstawowy rodzaj napięcia emocjonalnego, jaki towarzyszy niejednemu dziecku czy nastolatkowi. Wiąże się ... czy niechęcią ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin...

Stres Stres pozytywny

Stres pozytywny – czy to w ogóle możliwe? Przecież stres wiąże się z lękiem, niepokojem, napięciem emocjonalnym i obniżonym samopoczuciem. W potocznym rozumieniu stres kojarzy się z sytuacją trudną, chorobą, zmartwieniem, przykrym przeżyciem ... ówić, że stres jest pozytywny? Co decyduje o tym, by można było uznać stres za mobilizujący i motywujący do działania? Jakie wyr ... ” uznaje się kanadyjskiego fizjologa, Hansa Selye’go. Wyróżnił on dwa rodzaje stresu: dystres (zły stres)...

Myślenie pozytywne
Stres Myślenie pozytywne

(...) ótnie, zgrzyty, napięcia, pośpiech, chora rywalizacja - stres udziela się wszystkim, spada motywacja do pracy i zadowolenie z efekt ... emocjonalna, Szczęśliwe życie, Sposoby na...

Cukrzyca a stres
Stres Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źr ... sobie z przeszkodami. W jaki sposób stres wpływa na cukrzycę? Jaki jest związek między cukrzycą a stresem? Jaki wpływ ma napięcie ... metabolicznymi. Co łączy cukrzycę i stres? Stres to stan mobilizacji sił organizmu, swoisty alarm dla człowieka, który komunikuje go: „Zacznij się bronić”. Każda potrzeba, zagrożenie czy wymagania ze strony środowiska to stres dla organizmu,...

Psychoneuroimmunologia
Stres Psychoneuroimmunologia

(...) adaptacyjny, traumatyczne przeżycia, permanentne stany napięcia emocjonalnego czy stres mogą prowadzić do zachwiania r ... czynników psychologicznych na zdrowie Liczne badania psychologiczne dowodzą, że długotrwały stres ma destrukcyjny wpływ ... ów oraz mniejszą ich aktywność. Stres katalizuje proces zachorowania u osób, które wykazują podatność na jakąś chorobę ... psychiczne, np. stres, mogą przyczyniać się do chorób, ale też odwrotnie – psychika może mieć swój...

pokaż 10 następnych