Uzależnienie od amfetaminy

Amfetaminy stanowią grupę środków psychostymulujących, pochodnych fenylopropylanu. Potoczne nazwy amfetaminy, to: speed, base ice, czarnulka, uppers. Okazjonalnie przyjmuje się zwykle 5-15 mg na dobę. Amfetamina ma postać białego lub lekko różowego proszku. Podobnie jak kokaina, działa stymulująco na OUN, ale jest o wiele od niej tańsza i daje dłużej utrzymujące się efekty psychotropowe. W zależności od dawki narkotyku stan pobudzenia może trwać od dwóch do trzech godzin, a nawet dłużej. Amfetamina prowadzi do silnego uzależnienia psychicznego i fizycznego. Ponadto, długotrwałe przyjmowanie amfetaminy skutkuje różnymi powikłaniami i zagrożeniami, np. myślami samobójczymi, depresją, zanikiem samokontroli, silnymi stanami pobudzenia albo psychozą amfetaminową.

Spis treści:
  1. 1. Działanie amfetaminy
  2. 2. Skutki zażywania amfetaminy
  3. 3. Zespół uzależnienia
  4. 4. Amfetamina a nauka

1. Działanie amfetaminy

Amfetamina i jej pochodne, np. metamfetamina, propyloheksadryna, fenmetrazyna, fenfluramina czy metylfenidat, to narkotyki należące do grupy substancji stymulujących ośrodkowy układ nerwowy. Najbardziej znaną pochodną amfetaminy jest metamfetamina. Amfetamina wywołuje długotrwałe pobudzenie. Nie od początku stosowano ją jako nielegalną używkę. Od 1927 roku używano jej pod nazwą benzedryny do leczenia astmy oskrzelowej (ze względu na fakt, że po jej zażyciu następuje rozszerzenie oskrzeli), narkolepsji (powoduje redukcję potrzeby snu) i otyłości (powoduje spadek łaknienia). Amfetaminę wykorzystywano również jako środek odchudzający albo jako doping wśród sportowców, by podnieść wydolność organizmu. Obecnie zastosowanie amfetaminy w medycynie radykalnie ograniczono, a w Polsce została ona wykreślona ze spisu leków. Tylko w niektórych krajach używa się jej do leczenia zespołów nadpobudliwości psychoruchowej i napadów senności. W jaki sposób amfetamina działa na człowieka?

  • Wywołuje pobudzenie psychoruchowe.
  • Zmniejsza łaknienie.
  • Rozszerza źrenice.
  • Przyspiesza akcję serca.
  • Wywołuje przyspieszony oddech.
  • Podwyższa ciśnienie krwi.
  • Zwiększa wydalanie moczu.
  • Wywołuje jadłowstręt.
  • Powoduje suchość w ustach.
  • Uszkadza szkliwo zębów – siarczan amfetaminy powoduje mikrouszkodzenia w szkliwie.
  • Powoduje wzrost aktywności ruchowej.
  • Daje poczucie energii.
  • Znosi uczucie zmęczenia.
  • Wywołuje pewność siebie i zawyżoną samoocenę.
  • Wywołuje zaburzenia koordynacji ruchów i równowagi.
  • Powoduje wzrost gadatliwości.
  • Wywołuje tachykardię i skurcz naczyń krwionośnych.
  • Podwyższa nastrój aż do euforii.
  • Znosi potrzebę snu.
  • Upośledza zdolność krytycznej oceny własnego postępowania.
  • Oddala uczucie lęku i niepewności.
  • Wywołuje stereotypie ruchowe.
  • Wzmaga inicjatywę i napęd, mogąc wywoływać agresję.

Do pseudopozytywnych efektów działania amfetaminy zalicza się między innymi: zwiększenie wydolności psychomotorycznej, polepszenie koncentracji uwagi, gotowość do działania i przypływ energii, odsunięcie poczucia lęku, pewność siebie, euforię i wewnętrzne poczucie mocy. Niestety, amfetamina niesie ze sobą szereg negatywnych skutków, jak chociażby wybuchy agresji, drażliwość, irytację czy formikacje (omamy cenestetyczne, halucynoza pasożytnicza), czyli wrażenia obecności na skórze różnych insektów, co prowadzi do samookaleczeń.

2. Skutki zażywania amfetaminy

Wyróżnia się zasadniczo cztery drogi podania amfetaminy. Amfetamina może być połykana, wciągana przez nos (wciąganie kreski, jak w przypadku kokainy), wstrzykiwana dożylnie albo palona (najczęściej bywa palony chlorowodorek metamfetaminy w postaci przezroczystych kryształów). W zależności od jakości narkotyku efekty mogą trwać nawet kilka godzin. Najszybsze działanie amfetaminy obserwuje się po paleniu lub inhalowaniu podgrzewanej amfetaminy. Po iniekcjach w ciągu kilkunastu sekund występuje tzw. kop, czyli krótkotrwała, intensywna euforia, a amfetamina podana donosowo wywołuje tzw. haj. Uliczna postać amfetaminy to bezwonny proszek o cierpko-gorzkim smaku. W zależności od różnej procedury produkcyjnej i licznych domieszek amfetamina może przyjmować barwę od białej do ceglastej. Zanieczyszczona amfetamina ma kolor żółtawego proszku o zapachu jaj. Z powodu niedokładnego oczyszczenia narkotyku z substratu – octanu ołowiu – może dojść do ostrego zatrucia ołowiem.

Osoby skarżą się wówczas na bóle brzucha, nudności, wymioty, bóle nóg i drętwienie kończyn. Przedawkowanie amfetaminy skutkuje pobudzeniem, wzrostem temperatury ciała, niewydolnością krążenia, omamami wzrokowymi, a w skrajnych przypadkach śmiercią z powodu zawału serca lub udaru mózgu. Na co warto zwrócić uwagę? Na pewno na obecność w pokoju igieł i strzykawek, różnych tabletek i kapsułek oraz plastikowych opakowań zawierających biały proszek lub kryształy. Osoby zażywające amfetaminę są nerwowe, łatwo się irytują, wykazują kłopoty ze snem i znaczny ubytek wagi, nie reagują na światło, mają wahania nastroju – od poczucia pewności siebie do nieuzasadnionego lęku. Kiedy działanie narkotyku stopniowo ustaje, może pojawić się depresja, niepokój, agresja, zaburzenia psychotyczne oraz zaburzenia owulacji i miesiączkowania u kobiet.

Bezpośrednio po przyjęciu toksycznej dawki substancji z grupy amfetamin, niezależnie od drogi jej podania, mogą pojawić się poniższe symptomy ostrego zatrucia:

  • znaczne podniecenie ruchowe,
  • przyspieszenie toku myślenia,
  • omamy, nastawienia urojeniowe,
  • majaczenie, napady drgawkowe,
  • wielomówność,
  • lęk,
  • rozszerzenie źrenic,
  • wzrost ciśnienia krwi,
  • szybsza akcja serca,
  • duszność,
  • dreszcze, poty, hipertermia,
  • nudności i wymioty,
  • zaczerwienienie skóry.

Działanie toksyczne amfetaminy zwiększa się w wysokiej temperaturze otoczenia – w czasie upałów ryzyko przedawkowania jest większe. Śmierć spowodowana przedawkowaniem samej amfetaminy należy do rzadkości. Nagły zgon występuje przeważnie u osób nie uzależnionych po przyjęciu kilkuset miligramów amfetaminy, a u osób uzależnionych – kilku gramów. Bezpośrednio do śmierci przyczynia się niewydolność krążenia, tachykardia, hipertermia, zaburzenia ukrwienia mózgu i zapaść naczyniowo-sercowa.

3. Zespół uzależnienia

Amfetamina wykazuje silny potencjał uzależniający, podobnie jak kokaina. Euforia, radość, zadowolenie, poczucie pewności siebie zachęcają do ponownego sięgnięcia po narkotyk. Przykre dolegliwości związane z odstawieniem amfetaminy z kolei wzmacniają głód psychiczny. Osoba uzależniona, której dotyczą objawy abstynencyjne, takie jak: złe samopoczucie, zmęczenie, apatia, drażliwość, zaburzenia gastryczne, zaburzenia ze strony układu krążenia, niepokój, dreszcze, wpada w błędne koło nałogu. Amfetamina silnie uzależnia psychicznie. Uzależnienie fizyczne jest słabiej manifestowane. Po ciągu amfetaminowym może występować czasami jedynie przedłużony sen, nawet do kilku dni. Innym towarzyszy apatia, wewnętrzny lęk, senność, bóle głowy, myśli samobójcze i spadek napięcia mięśni.

Do powikłań ciągów amfetaminowych zalicza się: udary niedokrwienne, krwotoki mózgowe, uszkodzenie nerek i wątroby. Najczęściej obserwowane objawy psychopatologiczne u przewlekle przyjmujących amfetaminę, to: nieufność, ksobność, zaburzenia koncentracji uwagi i snu, słowotok, niepokój, lęk, anhedonia, stereotypie ruchowe (np. demontowanie urządzeń mechanicznych). Zespół abstynencyjny występuje w okresie do 12 godzin od przyjęcia ostatniej dawki amfetaminy i przypomina nieco kokainowy zespół abstynencyjny. W okresie pierwszych 2-3 dni obserwuje się przygnębienie, małomówność, zmęczenie, drażliwość, wahania nastroju i patologiczną senność – czasem uzależniony budzi się tylko, by coś zjeść i załatwić potrzeby fizjologiczne. Po kilku dniach objawy abstynencyjne mijają i utrzymuje się zwiększone łaknienie.

Objawy odstawienne rozwijają się dość powoli, gdyż metabolizm amfetaminy w organizmie zachodzi powoli. Uzależnienie od amfetaminy może prowadzić też do anhedonii – niezdolności cieszenia się z czegokolwiek, stanów majaczeniowych, omamów, urojeń przypominających schizofrenię, głębokiej depresji, spadku potencji, zaburzeń seksualnych (zaburzeń erekcji i ejakulacji), gwałtownych zachowań, skrajnego wyczerpania organizmu, a w końcu do śmierci wskutek zapaści sercowo-naczyniowej lub udaru mózgu. Zanim sięgnie się po narkotyk, warto przeanalizować konsekwencje „ćpania”. Nie warto umierać „na raty”, a niewinnie brzmiąca z nazwy amfa, witamina A, feta czy setka wcale nie jest taka „niewinna”.

4. Amfetamina a nauka

Amfetamina to narkotyk o działaniu psychostymulującym. Ze względu na swoje działanie jest często stosowana przez osoby uczące się, szczególnie wtedy, gdy mają one przyswoić dużą partię materiału w krótkim czasie. Amfetamina działa pobudzająco na układ nerwowy poprzez wzmaganie wydzielania neuroprzekaźników takich, jak noradrenalina, serotonina oraz dopomina. Wszystkie te związki biorą udział w mechanizmie zapamiętywania i uczenia, przez co amfetamina używana jest często jako „dopalacz” do nauki. Substancja ta działa pobudzająco nie tylko na umysł, lecz także na cały organizm. Wymieniając „pozytywne” cechy amfetaminy, można dojść do wniosku, że to idealny środek dla każdego studenta. Niestety, amfetamina, jak każdy narkotyk, ma więcej wad niż zalet.

Przede wszystkim amfetamina ma działanie krótkotrwałe, tzn. działa 6-12 godzin. Nauka wspomagana narkotykiem jest rzeczywiście bardziej efektywna, ale tylko, jeżeli jest to „zarwanie nocy” przed egzaminem. Pamięć zdobyta przy wspomaganiu narkotykiem jest krótkotrwała, a ponadto po zaprzestaniu działania substancji psychoaktywnej następuje tzw. zejście. Organizm nadmiernie eksploatowany po zażyciu amfetaminy staje się wyczerpany. Pojawiają się silne zmęczenie, senność, ogólne osłabienie, a także często wysoka gorączka. Objawy te mogą ustąpić po 20-30 minutach, ale mogą się utrzymywać cały dzień lub dłużej. W takim stanie można przypuszczać, że mimo nadzwyczaj szybkiego i efektywnego przyswojenia wiedzy wspomaganego narkotykiem, osoba egzamin może oblać.

Zażycie amfetaminy powoduje, że na wzmożonych obrotach pracuje nie tylko mózg, lecz także cały organizm, co może prowadzić do przejściowych zaburzeń wzroku i słuchu. Groźnym powikłaniem zażycia amfetaminy jest arytmia serca. Można powiedzieć, że amfetamina usprawnia naukę, ale bardzo krótkotrwale i nie bez efektów ubocznych, które potrafią być bardzo groźne. Może warto przysiąść nad książką dzień wcześniej bez „dopalacza” niż narażać swoje zdrowie, a nawet życie.

Bibliografia

  • Baran-Furga H., Steinbarth-Chmielewska K., Uzależnienia. Obraz kliniczny i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2277-0.
  • Karpowicz P., Narkotyki. Jak pomóc człowiekowi i jego rodzinie?, Instytut Wydawniczy Kreator, Białystok 2002, ISBN 83-7344-004-6.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
3

Komentarze (1)

~pytanie
~pytanie

jak ktos wciaga kreski i pije piwko siedzac ze znajomymi czy w domu przed komputerem xD to raczej niewykonczy skrajnie organizmu mam racje? jest tak to ten text o tym jest nielogiczny

Odpowiedz

Pytania do specjalistów

Uzależnienie od amfetaminy

Witam, biorę amfetaminę od 5 lat, średnio 2-3 razy w miesiącu. Moje życie straciło sens! Robię coraz więcej błędów, mam śliczną córeczkę, żonę, prowadzę interes, ale powoli odczuwam, że wszystko się oddala i że to jakiś zły sen. Nie mam ochoty na nic,...

Uzależnienie od amfetaminy i rozstanie

witam mam meża uzależnonego od amfetaminy kilka lat duzo sie dzialo mąz z dnia na dzien mnie zostawił dla innej i caal wina jest moja czy jest taka mozliwosc ze on podejmuje nie swiadomie te decyzje?? prosze o pomoc jestem załamana nie wiem co robic myslec...

Odpowiada: Mgr Magdalena Golicz Mgr Magdalena Golicz i 2 innych
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 0 odpowiedzi Ciepłe i opadnięte jądra a uzależnienie od amfetaminy ~:

Witam. Po braniu amfetaminy moje jądra są ciepłe i opadnięte... Czasami robią się zimne takie jak trzeba, ale ta ciepłota jest dosyć częsta.... Jakie leki powinienem brać...? Czy są jakieś bez recepty? Co powinienem z tym zrobić? Jakie są sposoby leczenia...

~ Pytania do specjalistów 3 odpowiedzi Silne uzależnienie od amfetaminy ~:

Witam mam kolege silnie uzaleznionego od amfetaminy potrzebuje jakieś porady gdzie mam sie zgłosić z nim o pomoc dla niego zeby mogl sie leczyć mieszkamy w Gdańsku i sam mnie o ti poprosił żeby mu pomoc co mam robić Proszę o szybka odpowiedź .

pokaż 5 następnych

Artykuły Klasyfikacja narkotyków

Klasyfikacja narkotyków Dopalacze

Dopalacze to produkty zawierające substancje psychoaktywne, które nie zostały dodane do listy zabronionych. Legalne dopalacze mają podobne działanie do substancji nielegalnych i mogą powodować równie tragiczne skutki. Pomimo tego, ludzie...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od kofeiny

Kofeina jest najbardziej rozpowszechnionym środkiem stymulującym na świecie. Wiele osób nie traktuje jej jako narkotyku czy substancji psychoaktywnej, chociaż wykazuje bezpośredni wpływ na układ nerwowy. Kofeina to alkaloid, który występuje...

Klasyfikacja narkotyków Morfina

Morfina to alkaloid. Jest organicznym związkiem chemicznym i główną substancją psychoaktywną opium. W stanie czystym morfina to biały, krystaliczny, bezzapachowy proszek, słabo rozpuszczający się w wodzie, o gorzkim smaku. Działa hamująco na...

Klasyfikacja narkotyków Wąchanie kleju

Wąchanie kleju (ang. glue sniffing) w języku narkomanów bywa określane jako tzw. „kiranie”. Inhalowanie lotnych rozpuszczalników niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne i nieodwracalne uszkodzenia mózgu. Środki...

Uzależnienie od dopalaczy
Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od dopalaczy

Używki i różnego rodzaju dopalacze działają negatywnie nie tylko na zdrowie, ale i na psychikę człowieka. Często prowadzą do depresji, a młodzi ludzie uzależnieni od nich często trafiają na odwyk do klinik psychiatrycznych. Nierzadko zaczyna się...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od heroiny

Heroina albo inaczej diamorfina (acetylowa pochodna morfiny) należy do narkotyków twardych. Po raz pierwszy heroinę zsyntetyzował brytyjski chemik Alder Wright w 1874 roku. Heroina, podobnie jak morfina, wykazuje działanie przeciwbólowe,...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od marihuany

Marihuana jest zaliczana do narkotyków miękkich, ponieważ nie uzależnia fizycznie. Uważa się ją za typowo „imprezowy” narkotyk, który ma poprawiać nastrój, wyostrzyć doznania zmysłowe, np. podczas słuchania muzyki, i...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od kokainy

Kokaina to alkaloid otrzymywany z liści krzewu Erythroxylon coca. Kokaina należy do substancji psychostymulujących. Jest produkowana nielegalnie. „Czysta kokaina” ma postać białego proszku. W medycynie stosuje się ją coraz rzadziej, wyłącznie...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od benzodiazepin

Benzodiazepiny to leki o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym, nasennym, przeciwdrgawkowym i relaksacyjnym. Wprowadzono je do lecznictwa na początku lat 60. XX wieku jako alternatywę dla bardziej uzależniających barbituranów. W Polsce...

Klasyfikacja narkotyków Lotne rozpuszczalniki

Lotne rozpuszczalniki albo substancje wziewne stanowią alternatywę dla drogich i nielegalnych narkotyków twardych. Wykazują działanie depresyjne na OUN. Są powszechnie dostępne we wszystkich gospodarstwach domowych w postaci klejów,...

pokaż 10 następnych