Wszawica głowowa

Wszawica jest chorobą pasożytniczą, wywołaną przez 2 gatunki stawonogów: wesz ludzką i wesz łonową (zwaną mendoweszką). Wesz ludzka wywołuje tzw. wszawicę głowową i wszawicę odzieżową, natomiast wesz łonowa jedynie wszawicę łonową. Oba te gatunki występują na całym świecie i pasożytują jedynie na człowieku. Potocznie wszawica nazywana jest chorobą wagabundy lub chorobą włóczęgów.

Lokalizacja wszawicy głowowej

Wesz ludzka ma barwę szaro-białą, każde jej aktywne stadium rozwojowe pobiera krew, a pasożytująca samica składa jaja zwane gnidami, które są przyklejane do włosów lub odzieży warstwą specjalnej substancji zwanej cementem, która nie rozpuszcza się w wodzie i bardzo trudno ją usunąć.

Wesz głowowa bytuje przede wszystkim u nasady włosów głowy (zwłaszcza za uszami i w okolicy potylicznej), karku lub na plecach. Składa tam gnidy, które ze wzrostem włosa oddalają się od skóry, co może wskazywać na czas trwania wszawicy. Wesz odzieżowa natomiast pasożytuje głównie na odsłoniętych częściach ciała, a gnidy są przyklejane do włókien odzieży, najczęściej wzdłuż szwów ubrań. Wszy rozprzestrzeniają się poprzez bezpośredni kontakt z nosicielem lub pośrednio poprzez używanie tych samych ubrań lub grzebieni czy spanie w jednym łóżku. Wszawica dotyczy różnych grup ludzi, często więźniów, żołnierzy i bezdomnych, ale występuje również epidemicznie wśród dzieci przedszkolnych i szkolnych.

Objawy wszawicy głowowej

W miejscu ukąszenia przez wesz ludzką powstaje zaczerwienienie, a następnie czerwone swędzące grudki. Świąd wywołuje potrzebę drapania, co prowadzi do powstania w tych miejscach przeczosów, wtórnych zakażeń bakteryjnych, drobnych nadżerek i strupów, a w końcu tworzenia drobnych blizn. Stwierdzenie takich zmian na skórze oraz znalezienie gnid potwierdza rozpoznanie wszawicy. W zaniedbanej wszawicy głowowej wydzielina ze zmian na skórze i cement mogą sklejać włosy i prowadzić do powstania tzw. kołtuna.

Leczenie wszawicy głowowej

Leczenie wszawicy polega na miejscowym stosowaniu różnych preparatów chemicznych. Do najczęściej używanych należy 1% permetryna w szamponie lub kremie, którą pozostawia się na głowie lub na skórze przez 10 min, a następnie zmywa. Stosuje się również 1% heksachlorocykloheksan w postaci emulsji, żelu, szamponu, kremu lub pudru. Ten preparat wymaga pozostawienia na 12 do 24 godzin. Działanie tych środków można wspomagać preparatami zawierającymi kwas octowy, który niszczy wszystkie stadia rozwojowe wszy. W przypadku wszawicy głowowej namoczenie głowy kieliszkiem 34% alkoholu i pozostawienie na czas około godziny może okazać się skuteczne. Gnidy we włosach można próbować wyczesywać gęstym grzebieniem. Ponadto należy pamiętać o gotowaniu ubrań i pościeli osoby zarażonej wszawicą oraz prasowaniu ich gorącym żelazkiem.
Ważna jest także profilaktyka. Szczególnie dotyczy ona dzieci. Nie należy używać tych samych środków osobistego użytku, jak: szczotki, grzebienie, gumki do włosów, czapki czy ręczniki. Zaleca się także unikać kontaktu z głową obcych osób. Istotne jest też to, że profilaktyczne badanie włosów dzieci przez rodziców na obecność wszawicy powinno stać się ich nawykiem, szczególnie jeżeli dziecko uczęszcza do przedszkola czy szkoły.